Кіріспе

Тұрғын үй түрі: ортақ үйдегі бөлме.

Бедсит, бедситтер немесе жатын бөлмесі – Ұлыбританияның кейбір аймақтарында кең таралған, әрбір тұрғынға бір бөлмеден тұратын және барлық тұрғындар әдетте жуынатын бөлмені ортақ пайдаланатын тұрғын үй түрі. Бедситтер көп тұрғын үйлер (HMO) деп аталатын тұрғын үйлердің заңдық санатына жатады. Бедситтер үлкен тұрғын үйлерді төмен құнымен бөлу арқылы пайда болды. Ұлыбританияда Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін жеке тәуелсіздікке ұмтылыс күшейіп, ортақ асханасы бар дәстүрлі пансионаттарға деген сұраныс азайды. Бедситтерде көбінесе жас, жалғыз адамдар, студенттер, өздерінің мүлкін сатып алуға шамасы жетпейтіндер немесе уақытша жұмыспен айналысатындар тұрады; мұндай тұрғынның құны әдетте басқа түрдегі жылжымайтын мүліктен төмен болады. Жұмыс орны үйден қашық жерде болған жағдайда, адам күнделікті сапардың шығынын және ыңғайсыздығын азайту үшін бедсит жалдауы мүмкін.

Басқа елдер

Канада мен Америкадағы төсекке арналған бөлмелерге ұқсас жайлар – бөлме үйлер және бір адамдық (SRO) бөлмелер; алайда, Канадада бөлме үйлер мен SRO қонақүйлері төсекке арналған бөлмелерден өзгеше, олар тұрғындарға жеке ас үй мен жуыну мүмкіндіктерін ұсынбайды, оның орнына бұл жайлар ортақ пайдаланылады. Нағыз төсекке арналған бөлмелер Канадада сирек кездеседі, бірақ кейбір теңіз жағалау аймақтарында, мысалы Сент-Джонс қаласында кездесуі мүмкін. Австралияда төсекке арналған бөлмеге ұқсас жай – флаттет деп аталады. Жаңа Зеландияда «bedsit» және «granny flat» терминдері бір-бірін алмастырып қолданылады. Сондай-ақ, төсекке арналған бөлме кеңестік үлгідегі коммуналық пәтерге ұқсас, онда бірнеше отбасы ортақ ас үй, ванна бөлмесі, дәретхана және телефонды пайдаланады, әр отбасы ортақ дәлізден шығатын бір бөлмеде тұрады. Нигерияда төсекке арналған бөлмеге ұқсас жай – бетпе-бет орналасқан пәтерлер үйі, онда бір немесе екі бөлмелі пәтерлердің кіреберістері ғимараттың басты кіреберісіне алып баратын жол бойында бір-біріне қарама-қарсы орналасқан. Көбінесе ортақ ванна бөлмелері мен ас үйі бар бұл пәтерлер арзан бағада беріледі және оларды төмен кірісті тұрғындар қолжетімділігіне байланысты жиі пайдаланады. Бедситтер бұрын Дублинде және Ирландияның басқа қалаларында кең таралған, бірақ 1963 жылы жоспарлау рұқсаты енгізілгеннен кейін оларды іске асыру қиынға соқты. 2008 жылғы Тұрғын үй (жалға берілетін үйлер стандарты) ережелеріне сәйкес, 2013 жылдың ақпанында бедситтерге тыйым салынды. Денсаулық сақтау қызметі мен бекітілген тұрғын үй ұйымдары осыған ұқсас жайларды ұсынуы мүмкін, олар көбінесе баспанасыз адамдарға шұғыл көмек ретінде беріледі. 2013 жылы Ирландияда жаңа ереже күшіне енді, оған сәйкес үй иелері әр тұрғынға жеке ванна бөлмесі, төрт ошақты плита және кір жуу және басқа да қажетті жабдықтармен қамтамасыз етуге міндетті, әйтпесе 5000 евроға дейін айыппұл төлеуге жазаланады. Республикада бедситтерге тыйым салынған.

Халықтық мәдениеттегі сілтемелер

Квентин Крисптің 1968 жылғы "Жылаңаш мемлекеттік қызметкер" автобиографиясында суреттелген оқиғалардың көп бөлігі Лондон қаласындағы жалға берілетін бөлмеде (бедситте) орын алады.

Халық әндері

Бедситтер көбінесе кедей адамдармен байланыстырылады, және бұл туралы Moody Blues тобының "Late Lament" әнінде былай делінген: "Бедситтерде тұратындар артқа қарап, тағы бір күнді бекерге өткізген энергияларына өкінеді". Әннің авторы және орындаушысы Джастин Хейвард оны 19 жасында өз бедситтерінде жазған, бірақ цитата келтірілген жолды топтың барабаншысы Грайм Эдж жазды. The Members тобының "At the Chelsea Nightclub" альбомындағы "Solitary Confinement" әні қалаға көшіп келген, жұмыста немесе үйде телевизор көрумен және "консерві тағамдар жеумен" уақытын өткізетін жалғыз адамның өмірін суреттейді. Ән басты кейіпкердің өмірін жалғыз камерада отырған тұтқынның өмірімен салыстырады. Шотландтық фолк-рок әншісі Аль Стюарттың тұңғыш альбомы "Bedsitter Images" деп аталады. Шотландтық Belle and Sebastian тобының "I Fought in a War" әнінде "өткен онжылдықтың бедситтерге байланысты жағымсыз даңқы" туралы айтылады. Бұл тақырыпқа Энни Леннокстің "Legend in My Living Room" ["Жарқын жарықтар мен пойыз және бедситтердегі кір"] және Soft Cell тобының клубтық өмір туралы "Bedsitter" әнінде де ұқсас мақсатта сілтеме жасалған. Дэвид Боуи "Hunky Dory" (1971) альбомындағы "Song for Bob Dylan" әнінде: "Сен әр бедсит бөлмесіне жүрегіңді сыйладың" деп айтады. The Clash тобының "Capitol Radio" әнінде "өзіңнің бедситтеріңнен қоңырау шалып хабарла" делінеді.

Комедия және драма

Гарольд Пинтердің "Бөлме" пьесасы (1957) – сол кездегі төсек бөлме мәдениетінің нашарлығы мен әлеуметтік депрессиясын бейнелейтін "қоғамдық тұрмыстың" драмасы. Британдық комедиан Тони Хэнкок, Рей Галтон мен Алан Симпсонның BBC үшін жазған "The Bedsitter" (Хэнкок, 1961) туындысындағы жалғыз кейіпкерді сомдады, ол төсек бөлмеде өмір сүрудің көңілсіздігін көрсетеді. "The Bed Sitting Room" (1963) – Спайк Миллиган мен Джон Антробустың үшінші дүниежүзілік соғыстың салдары туралы сатиралық пьесасы, кейіннен 1969 жылы фильмге айналды. Ондағы кейіпкерлердің бірі, Лорд Фортнум, осы сюрреалистік оқиғадан қорқып, бұрын аталған қарапайым тұрғын үйге айналып кетеді. 1970-жылдардағы британдық "Rising Damp" ситкомы төсек бөлмелерге айналдырылған үйдің ішінде өтеді, үй иесі Руперт Ригсби рөлін Леонард Росситер ойнады.