Кіріспе

Нидерланд саясаткері (туған 1955)

Борис Оттокар Диттрих (; туылған 21 шілде 1955) – нидерланд саясаткері, заңгер, жазушы және адам құқықтарын қорғаушы, 2003 жылдан 2006 жылға дейін «Демократтар 66» (D66) партиясының жетекшісі болды. Бұрынғы Өкілдер палатасының депутаты (1994–2006), 2019 жылдан бері Сенат мүшесі. Диттрихтың әкесі 1948 жылы Чехословакиядан Нидерландыға саяси пана іздеп келген; ол Утрехт университетінде Шығыс Еуропа тарихының профессоры болды. Борис Диттрих Утрехт қаласында өсті және Лейден университетінің құқық факультетін бітірді, 1981 жылдан 1989 жылға дейін Амстердамда заңгер болып жұмыс істеді, ал 1989 жылдан 1994 жылға дейін Алкмар аудандық сотының судьясы болды. Диттрих голланд-израильдік мүсінші Йехошуа Розенманға үйленген.

Парламенттік мансап

1994 жылы Диттрих Демократтар 66 (D66) әлеуметтік-либералдық партиясының өкілі ретінде Өкілдер палатасының мүшесі болды. 2003 жылы Диттрих D66 партиясының басшысы болды, себебі 2003 жылғы жалпы сайлаудағы нәтижелер көңіл көншітпегендіктен Том де Граф қызметтен кетті. Диттрих D66 партиясының екінші Балкененде кабинетіне қатысуы жөнінде Христиан-демократиялық шақыру және «Азаттық және демократия үшін халықтық партиямен» келіссөздер жүргізді. Ол министр болмай, жаңа үкімет коалициялық келісімді қалай орындайтынын бақылау үшін парламенттегі партия басшысы болып қалуды шешті. Жаңа үкімет голландиялық экономикаға оң әсер еткен маңызды реформаларды енгізді. Диттрих Нидерландының Ауғанстанның Урузган провинциясына әскери қатысуына қарсы болды және үкімет пен парламентті соғысқа араласпауға көндіруге тырысты. Алайда, үкімет (оның ішінде өзінің D66 министрлері) АҚШ президенті Буштың басшылығымен американдық бағытты ұстанғанда, голландиялық парламент депутаттарының үштен екісі қолдау көрсетті. Ол саяси жауапкершілікті өз мойнына алып, 2006 жылдың 3 ақпанында D66 басшысы лауазымынан кетті. Бірнеше айдан кейін D66 үш жылдан кейін үкіметке қолдауын тоқтатты, себебі Интеграция және баспана істері министрі Рита Вердонктың Айан Хирси Алидің голландиялық паспорты мәселесін шешу тәсіліне қатысты дау туды. D66 және министр бұрын баспана іздеушілер мен иммигранттарға қатысты қатал саясаты үшін бірнеше рет қақтығысқа келген. Бұл үкіметтің құлауына әкеп соқты және 2006 жылдың қараша айында мерзімінен бұрын сайлау жарияланды. Диттрих өте өнімді парламентарий болды; ол сәтті заңға айналған төрт түрлі жеке мүшелердің заң жобасын дайындаған алғашқы мүше. Диттрих қудалауға қарсы заңдарды, қылмыстық сотта сөйлеуге құрбандардың құқығын, адам өлтіру және кісі өлтіру сияқты қылмыстарды тергеу мерзімін жоюды бастамамен іске қосты. Ол кітап дүкендерін, авторларды және тұтынушыларды қорғау үшін кітап бағасын бекіту туралы заңды жазды. Мансабында Диттрих бір жынысты некелер, эвтаназия, жыныстық қызмет түрлерін заңдастыру және жұмсақ есірткілерді қолдануды заңдастыру сияқты мәселелер бойынша бастамаларымен ұлттық деңгейде танымал болды. Бұл мәселелер Нидерландыны осындай заңнама саласында әлемдегі көшбасшы елге айналдырды. Диттрих ЛГБТ құқықтарына баса назар аударған парламенттің алғашқы ашық гей мүшесі болды (1980-ші жылдары ЛГБТ құқықтары үшін жұмыс істеген Голландия Коммунистік партиясынан Эвелиен Эшуис парламенттің алғашқы ашық лесбиян мүшесі болды). 1994 жылы ол Голландияның ЛГБТ ұйымы COC-тің наразылығына қарамастан, бір жынысты некелерді енгізуді ұсынды. Кейіннен ұйым өз бағытын өзгертті. Диттрих екі әріптесімен бірге ұзақ науқанға шықты. Діни топтардың қарсылығына қарамастан, Нидерланды әлемде бір жынысты некелерді енгізген алғашқы ел болды. Ол адам құқықтарын қорғаушы және Нидерланд парламентін БҰҰ-дағы бірнеше кездесулерде өкілдік етті. Диттрих «Глобалдық іс-қимыл үшін парламентарийлер» (PGA) ұйымының мүшесі және 2007 жылдың қазанына дейін «Либералды халықаралық» ұйымының вице-президенті болды. Парламентте он екі жарым жыл қызмет еткеннен кейін Диттрих ұлттық саясаттан тыс жұмыс істеуге шешім қабылдады. Ол 2006 жылдың 22 қарашасындағы жалпы сайлауға дейін парламент мүшесі қызметін жалғастырды.

Парламенттік мансаптан кейінгі кезең

2007 жылдың басында Диттрих Нью-Йорктегі үкіметтік емес ұйымның бас кеңсесінде «Хьюман Райтс Вотч» ұйымының лесбиян, гей, бисексуал және трансгендерлік (ЛГБТ) құқықтары бағдарламасының адвокация директоры болды. Диттрих ЛГБТ адамдарына қатысты кемсітушілікке жол бермеу және тең құқықты қамтамасыз ету үшін түрлі деңгейде жұмыс істеді. Ұлттық деңгейде ол өз елінің ерекшеліктеріне байланысты мақсаттарына жету үшін жергілікті ұйымдарға қолдау көрсетті. Мысалы, Камерундық топтар «Хьюман Райтс Вотч» ұйымынан сол елде гомосексуалды мінез-құлықты қылмыстық қылық деп санайтын заңның салдарына зерттеу жүргізуді сұрады. Зерттеу нәтижесінде Дитрих пен топтардың өкілдері Камерунның премьер-министрімен, әділет министрімен, парламент мүшелерімен және басқа да мүдделі тараптармен ұлттық деңгейде талқылаған бірлескен есеп дайындалды. Халықаралық деңгейде Дитрих Камерунға қатысты есептің қорытындыларын Женевадағы БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі комитетіне ұсынды. Нью-Йоркте ол 10 желтоқсанда Халықаралық адам құқықтары күнін тойлау үшін БҰҰ-да жыл сайынғы шараларды ұйымдастырды. 2007 жылы ол Нью-Йоркте БҰҰ-да «Йогиакарта қағидаларын» таныстырған шараға төрағалық етті. 2008 жылғы шарада 66 елдің бірлескен мәлімдемесі жарияланып, адамдардың сексуалдық бағдары мен гендерлік идентитігіне байланысты зорлық-зомбылық пен кемсітушілікке наразылық білдірілді. 2009 жылы Ватикан сөз алып, әлемнің 76 елінен гомосексуалды мінез-құлықты қылмыстық қылық деп тануды талап етті. Бұл шаралардың маңызы артты. 2010 және 2012 жылдары БҰҰ-ның бұрынғы бас хатшысы Пан Ги Мун ашылу сөзін сөйледі. Барлық шараларда әлемнің әртүрлі елдерінен келген адам құқықтарын қорғаушылар өмірлеріне қатысты кемсітуші заңдар мен тәжірибелердің қалай әсер еткені туралы жеке оқиғаларын бөлісті. Көптеген жағдайларда жүздеген дипломаттарды шабыттандыру үшін белсенділіктің оңды мысалдары келтірілді. 2013 жылдың ортасында Диттрих Нью-Йорктен Германияның Берлин қаласына көшіп, 2018 жылдың қазанына дейін «Хьюман Райтс Вотч» ұйымының ЛГБТ құқықтары бағдарламасының жаһандық адвокация директоры қызметін атқара берді.

Саяси мансабының қайта жаңғыруы

2019 жылы Диттрих D66 саяси партиясынан Нидерланд Сенатының сенаторы болып сайланды. Оның төрт жылдық мерзімі 11 маусымда басталды.

Құрметтер

2006 жылы сол кездегі Беатрикс патшайымы Дитрихке саяси қызметі үшін Оранж-Нассау орденінің рыцарь атағын берді. 2012 жылы ол лесбиянкалардың, гейлердің, бисексуалдардың және трансгендерлердің құқықтарын қорғағаны үшін «Nederlandse Vereniging tot Integratie van Homoseksualiteit COC» ұйымының Боб Анжело медалін алды. 2013 жылғы 17 мамырда, Гомофобияға қарсы халықаралық күні, Диттрих үш онжылдық бойғы ЛГБТ құқықтары үшін белсенділігі үшін Голландия үкіметінен ұлттық Джос Бринк сыйлығын алды. Гаагада өткен салтанатқа БҰҰ-ның бұрынғы жоғарғы комиссары Нави Пиллэй қатысты. Ол сөйлеген сөзінде БҰҰ-ның «Азат және тең» атты гомофобия мен трансфобияға қарсы бүкіл әлемдік науқанын атап өтті. 2013 жылы Диттрих «Human Rights Watch» ұйымындағы ЛГБТ жұмысы үшін Голландияның Пошталық лотереясынан алтын белгі (Gouden Wimpel) алды. Бұл белгіні ол Кенияда, кениялық ЛГБТ белсенділерімен сапарда болғанда, Пошталық лотереяның елшісі Уинстон Герштановиц тапсырды. 2019 жылы Диттрих Нидерландыдағы «Workplace Pride» ұйымынан және Шкидам қаласынан ЛГБТ құқықтарын насихаттау жұмысы үшін «Living Legend Award» сыйлығын алды.