Кіріспе

Бреттондық дворяндық отбасы

Рохан әулеті – француз дворяндық отбасы, бастапқыда виконттар, кейін герцогтар мен князьдерден тұратын, Бретань аймағынан шыққан. Олардың тегі Порхоэ виконттарынан басталады және олардың аңызға айналған Конан Меридокқа дейін жететіні айтылады. Порхоэ отбасы арқылы Рохандар Бретань герцогтарымен туыс, және отбасы құрылғаннан кейін олармен қайтадан байланыс орнатты. Орта ғасырларда бұл отбасы Бретань герцогтігіндегі ең күшті отбасылардың бірі болды. Рохандар француз және ағылшын патшалық үйлерімен де байланыс орнатты және француз және еуропа тарихында маңызды рөл атқарды. Отбасының жалғыз тірі қалған тармағы – Рохан-Рошфорт, Монбазон герцогтары, Буйон герцогтары және 19-ғасырдың басында қазіргі Австрияға көшіп келген Рохан князьдері. 1645 жылы Маргарита де Роханға үйленгеннен кейін, Роханның бірінші герцогы Генри II де Роханның жалғыз қызы (ол 1638 жылы еркек мұрагері болмай қайтыс болды), Пуатудан шыққан Хабот әулетінің ең үлкен тармағының ұрпағы Анри Шабот 1648 жылы Рохан герцогы атанды және өз атының орнына Рохан-Шабот есімін қабылдауға рұқсат берілді, осылайша Рохан-Шабот әулеті пайда болды.

Шығу тегі

Рохан әулеті Бретаньнің алғашқы патшаларынан, тіпті аңызға толы билеуші Конан Мериадоктан тарағандығын мәлімдеді. Рохандар Порхоэ виконттарының ұрпақтары еді. Ж. П. Субигудың сөзіне сүйенсек, алғашқы белгілі виконт Гетенок (шамамен 1028 ж.) Ренн виконты болған болуы мүмкін, сондай-ақ Луара аймағының ақсүйектерімен байланыста болған, бірақ ол Жоселин маңындағы жерлерді иеленген бретондық әулеттен шыққан болуы да мүмкін, онда ол қамал салды. Гетеноктың ұлы Жоселин I (1074 ж. қайтыс болды) нормандықтардың Англияны жаулап алуына қатысты. Оған Бедфордшир, Букингемшир және Глостерширдегі жерлер, сондай-ақ Кэрвент қаласы берілді. Ол Ванн епископы Маингуйдің және Порхоэ, Рохан және Гемене виконты Одо I-нің (1092 жылдан кейін) әкесі болды, ол Леонның Аннасына үйленді және бірнеше ұлы болды – Порхоэ виконттығын мұраға алған Джеффри және Рохан мен Кастельноэк виконты Ален I Қара (1084-1147), ол Рохан қамалын салды және Рохан әулетінің алғашқы өкілі болды. Рохан виконттығының ортасы – рохандық үшбұрыш (Ла-Шез, Жоселин және Понтивидегі үш ірі қамал), оның орталығы Рохан ауылы, отбасының номиналды феоды, оның қамалы басқа үшеуінің пайдасына тасталған. Арморика түбегін екі тең бөлікке бөлген Рохан және Рио әулеттерінің орасан зор феодальдық билігіне қарсы тұру үшін бретондық герцогтар оларға жағалауға қол жеткізуге тыйым салды және оларды герцогтіктің шығыс бөлігінде Неустрия маршаларының қамалдары арқылы шектеді, олардың негізгі бекіністері Рен және Нант болды. Бретондық дәстүрлі ортада танымал емес Рохандар уақытша бейтараптандырылды және 1487 жылғы науқан кезінде француз армиясының тікелей қолдауымен ғана қарсы шабуыл жасады. Француз-бретон соғысы Бретань барондарының (Рохан, Рио, Лаваль) арасындағы ішкі дау-дамамен белгіленді, олар үнемі тарап ауыстырды. 1487-1488 жылдардың қысында Иоанн II герцог әскерлерімен қоршалды: оның Ла-Шез, Жоселин, Рохан және Понтивидегі бекіністері 1488 жылдың наурыз айында бірінен соң бірі құлдырады. Виконт әлі де ұлына герцогтық тәжді беруді армандады, бірақ сәттілікке жете алмады. 1491 жылы Бретаньнің Аннасы мен VIII Карлдың некесі герцогтікті француз тәжіне қосуды бастады, бұл одақ 1532 жылы ресми ратификацияланды. Рохан әулеті бірнеше рет бретондық герцогтық отбасымен туыстық байланыс жасады, соңғы рет 1407 жылы. Генрих II Рохан өзінің феодының астанасы ретінде Понтивиді таңдады. Мария де Медичидің регенттігі және XIII Людовик билігі кезіндегі протестанттық партияның басшысы, ол өз заманының ең көрнекті саяхатшыларының бірі болды. 17 ғасырда Рохан әулетінің мүшелері француз сарайындағы өздерінің тегі мен билігін принц étranger дәрежесін алу үшін пайдалана бастады, осылайша барлық герцогтар мен теңдер алдында принц ду-сангтан кейін екінші орынға ие болды. Олардың мақсаты – Бретаньдің бұрынғы патшалары тиімді билік еткенін және Рохандар тікелей олардан тарағандығын дәлелдеу болды. Бұл екі мәлімдемені сол кезде анықтау қиын болды және 21 ғасырдың тарихнамасында қолданылмайды. Рохандар содан кейін Дом Морис сияқты тарихшылар арқылы осы нұсқаға сенушілік беруге тырысты, сондай-ақ қажет болған жағдайда тарихты өзгертіп, бұрмалап көрсетуге ұмтылды. Рохандар өздерінің талаптарын жалған дәлелдердің көмегімен (Көне Режимдегі бұл аристократиялық отбасыларда кең таралған практика) күштеп жүзеге асыруға мәжбүр болды. Бұл операция белгісіз болды, Франция герцогтары мен теңдері күдікпен қарады, ал Рохандар өздерінің позициясын басқа жолдармен нығайтты: басқа шетелдік князь отбасыларымен (Лотарингия, Овернь және Конде) одақтар, өздерінің иеліктерін княздықтарға айналдыру (заңды немесе заңсыз – Гуэмене, Субиза, Леон иелігі), Страсбург епископтығына кіру, оларға Империя князі дәрежесін беру және патшалардың ықыласы мен оларға жақын болуын пайдалану (XIV Людовик және мадам де Субиза, XV Людовик және Субиза маршалы, XVI Людовик және мадам де Марсан, Франция балаларының тәрбиешісі). Бәсекелес отбасылардың шабуылдарына қарамастан, Рохандар өздерінің билігін нығайта алды және өздерінің тарихи және генеалогиялық көзқарастарын таңуға қол жеткізді, бұл оларға өздерінің билігі мен беделін сақтауға мүмкіндік беретін лауазымдарға ие болуға көмектесті. Осылайша патшаға ең жақын адам болу мәртебесіне қол жеткізілді және одан әрі күмән тудырмады.

Рохан-Монтабан филиалы

Бұл тармақ шамамен 1185 жылы Рохан виконты Алан III-тің ұлы Жоселин Роханнан тараған деп есептеледі, бірақ оның тегі дәлелденбеген. 1494 жыл шамасында жойылып кеткен. Аты Ренн қаласының жанындағы Монтабан-де-Бретан иелігінен шыққан. Осы тармақтан бірнеше Бретань сенашкалдары мен маршалдары шыққан. Бұл тармақ 1494 жылы Рохан-Гюэмен тармағында тоқтап қалды.

Рохан-Хаботтар әулеті

Рохан Шабот әулеті – Шабот әулетінің ең көне тармағы, Пуату аймағынан шыққан. Ол Рохан әулетінен әйел желісі арқылы, 1645 жылы Генрих II Рохан герцогының жалғыз қызы және мұрагері Маргарита де Рохан (1617-1684) мен Шабот де Жарнак әулетінің ең үлкен тармағынан шыққан Анри Шабот (1616-1655) арасындағы неке арқасында тараған. Анри Шабот 1648 жылы Людовик XIV-тің жарлығымен Рохан герцогы титулына ие болды, ал оның ұрпақтары Рохан Шабот атымен белгілі.

Атақты мүшелер

Рохан Гемене отбасының бірнеше мүшесі солтүстік Богемиядағы Сихров қамалына көшіп, осы кезде Австрия империясының құрамында болған жерде натурализацияланды. Бұл тармақ 1846 жылы тоқтатылғаннан кейін, Рохан Рошефорттың кіші тармағынан шыққан князьдер Богемиядағы мүлікті мұраға алды, бірақ 1945 жылы Бенеш жарлықтарына сәйкес олардан айырылды. Олар сонымен қатар «Серенес Билік», Рохан князі, Гемене князі, Рошфор князі және Киелі Рим империясының князі (Австрияда 1919 жылға дейін), Рохан-Рохан герцогы, Монбазон герцогы және Францияның пэрлік атағымен Буйон герцогы атақтарын мұра етті. Отбасында Францияның үш Ұлы қайырымы, Киелі Рух орденінің сегіз рыцары, Францияның екі маршалы және Француз академиясының үш мүшесі болды.

Әскерлер

Пьер де Рохан Гемене, сондай-ақ Пьер I де Рохан Гие немесе Гие маршалы (Сен-Кентен-ле-Анг, 1451 – Париж, 22 сәуір 1513), Гие лорды, Фронсак виконты, Франция маршалы. Ол Людовик XI, Карл VIII және Людовик XII патшаларының дипломаты және кеңесшісі болды. 1504 жылы мемлекетке опасыздық жасады деген айып тағылды. 1506 жылы Пьер де Рохан Гие бес жылға қызметтен шеттетіліп, сарайдан қуылды. Кейіннен ол патшаға қарсы қылмыс жасады деген айыптан босатылды. Генри II де Рохан (Блен, 25 тамыз 1579 – Женева, 28 ақпан 1638), Франция пэрі, виконт, содан кейін Рохан герцогы, Леон князі, Блен лорды, протестант әскерлерінің бас қолбасшысы, Франция елшісі, Швейцария және Граубинден полковнигі. Протестант болғандықтан, ол 1615-1629 жылдары Францияның оңтүстігінде патша әскерлеріне қарсы күресті. Людовик XIII оны кешірді, Валтеллинаны испандықтардан тартып алды және 1638 жылдың 13 сәуірінде Кенигсфельд шайқасында Саксония-Веймар герцогы үшін шайқас кезінде қаза тапты. Ол Женева соборында жерленген. Шарль де Рохан Субиз, сондай-ақ Субиз маршалы (Версаль, 16 шілде 1715 – Париж, 1 шілде 1787), Субиз және Эпиной князі, Рохан-Рохан герцогы, Вентадур және Гоэло графы, Сен-Поль графы, Роберваль және Клиссон лорды, Людовик XV және Людовик XVI патшаларының министрі, Франция маршалы. Людовик XV-тің досы және қолбасшысы болды. Геркуле Мериадек де Рохан (13 қараша 1688 – 21 желтоқсан 1757), Монбазон герцогы, Гемене князі, Жандарм де ла Гардтың туыншысы. Жюль Геркуле Мериадек де Рохан (25 наурыз 1726 – 10 желтоқсан 1788), Монбазон герцогы, Гемене князі, король әскерлерінің бас лейтенанты. Анри Луи де Рохан Гемене (30 тамыз 1745 – 24 сәуір 1809), Рохан Гемене князі және Монбазон герцогы, Жандарм де ла Гардтың лейтенант-капитаны, король әскерлерінің бригадирі, Францияның Ұлы канцлері. Бұл тармақтың ең үлкен ұлы, ол 1782 жылы банкротқа ұшырап, көптеген адамдарды қиратты, бірақ оның қарыздарының бір бөлігін 1785 жылы Алмаз мүшелік ісінде құрбан болған Страсбург кардиналы Луи Рене Эдуард де Рохан Гемене төледі.

Саясаткерлер

Иоанн II Рохан (16 қараша 1452 – Блейн, 1 сәуір 1516), Рохан және Леон виконты, Порхоэ графы, Блейн, Ла Гарнаш және Бовуар-сюр-Мер лорды, король Карл VIII-нің кеңесшісі және камерагері, 1494 жылы Карл VIII тұсында Франсис Авугурмен бірге Бретаньнің бас лейтенанты. Мари Аме де Рохан Гемене (Coupvray, 1600 жылдың желтоқсаны – 1679 жылдың 12 тамызы), Шарль д’Альбермен (1578–1621) некелескен Луйн герцогинясы, Луйн герцогы, Францияның ұлы констеблі, Францияның пэрі, содан кейін Клод де Лотарингиямен (1578–1657), сонымен қатар Клод де Гизбен некелескен Шеврза герцогинясы (оның ең танымал атағы); ол жесір қалғаннан кейін Шеврза ханшайымы ретінде танылды. Карл III Рохан (30 қыркүйек 1655 – 10 қазан 1727), Монбазон герцогы, Гемене ханзадасы, Франция пэрі. Эммануэль Мари де Нейж де Рохан Полдук (18 сәуір 1725 – Ла-Вальетта, 14 шілде 1797), Рохан Полдук тармағының (немесе Пульду тармағының) соңғы мүшесі, 1775 жылдан 1797 жылға дейін Госпиталь орденінің соңғы, бірақ бір Магистр Магнусы, «Мальта кодексі» авторы, сонымен қатар «Рохан кодексі» деп те аталады. Ален Бенжамин Артур де Рохан Рошфор (8 қаңтар 1853 – 23 ақпан 1914), Монбазон герцогы, Буйон герцогы, Гемене князі, Херренхаус мүшесі, Богемия парламентінің депутаты. Мари Берта Франсуаза Фелиция Жанна де Рохан Рошфор (21 мамыр 1868 – 19 қаңтар 1945), Шарль де Бурбонның (1848–1909), Мадрид герцогының әйелі, Франция тағына үміткер және Бурбон үйінің ең үлкен ұлы. Альберт Мари де Рохан Рошфор, сонымен қатар Альберт Рохан деп те аталады (Мелк, 9 мамыр 1936 – 4 маусым 2019), Гемене ханзадасы, австриялық дипломат.

Қарулар

Рохан әулетінің қаруларындағы маскалар – ордовик тақта тастарында дамитын үлкен шиастолит (андалузит) кристалдарының егізденуіне сілтеме жасайды. Олар көлденең қимасы шамамен төртбұрышты призмалар. Бұл тастар, ғасырлар бойы "маскалар" деп аталған, Рохан залдарында көптеп кездеседі, сондықтан Рохан виконттары олардың сұлулығына және ромбқа ұқсастығына тәнті болып, жеті масканы өз гербтеріне қойды; олардың ұрпақтары 16-шы ғасырдың ортасында тағы екеуін қосты.

Бұрынғы қарулары

1216 және 1222 жылдар аралығында Роханның Джеффриі қолданған: қызыл түс, жеті маскл алтын түсте, 3, 3, 1.

Қазіргі заманғы қару

1552 және 1575 жылдар аралығында Роханның Генрих I қолданған. Ескі нышандардан қазіргі заманғы нышандарға өтуін 14 ғасырдағы қалқан пішіндерінің өзгеруімен түсіндіруге болады: негізі енді үшкір емес, тегіс, ал бос кеңістік екі жаңа тікбұрышпен толтырылған.

Девизі

Плюс: ұрыс айғайы, «әрі көп» дегенді білдіруі мүмкін, яғни теңдесі жоқ, Роханның герцогтық әулетінен кейінгі екінші маңызды бретондық ақсүйек отбасы екенін еске түсіреді, немесе «еще артық» – бұл оларды үнемі өзін асырып түсуге шақыру болып табылады. Бұл Алан IX-тың жеке ұраны, көбінесе бүкіл отбасы үшін қолданылады. Ол гербтегі маскалармен бірге герцогтік тәжбен безенілген «А» әрпімен бейнеленеді. Куси әулетінің үлгісімен жасалған тағы бір апокрифтік ұран Рохандарға жиі жатады: Duc je ne daigne, Roi je ne puis, Prince de Bretaigne, de Rohan je suis (Герцог болғым келмейді, Патша болмаймын, Бретань ханзадасымын, Роханмын) немесе көбінесе: Roi ne puis, duc ne daigne, Rohan suis (Патша болмаймын, Герцог болғым келмейді, Роханмын). Ролан Барт осы үлгіні әзіл үшін пайдаланады: «Содан кейін барлық жазушылар былай дейді: «Есінен адасқанмын дей алмаймын, Ақылдымын дей алмаймын, мен невротикпін»." Тағы бір ұран: «Намысқа тигеннен гөрі өлгені жақсы» (лат. Potius mori quam foedari) – бұл Бретаньнің ескі герцогтарының ұраны, Рохандар 1532 жылдан бері олардың мұрагерлері болып саналады және Бретань мен Франция арасындағы мәңгілік одақ шартынан бастап.