Кіріспе

Америка тілшісі Эйнар Ингвальд Хауген (19 сәуір 1906 - 20 маусым 1994) – американдық тілші және жазушы, американдық социолингвистика және норвегиялық-американдық зерттеулер, соның ішінде көне норвегия тілі зерттеулері саласындағы маңызды еңбектерімен танымал. Хауген Висконсин университеті мен Гарвард университетінде профессор болды. Ол Америка Лингвистикалық Қоғамының, Америка Диалект Қоғамының және Скандинавиялық зерттеулерді дамыту қоғамының президенті де болды. Хауген Норвегиялық-американдық тарихи қауымдастығының редакторлар кеңесінің мүшесі болды. 1972 жылы оған Норвегия Технология институтында (кейіннен Норвегия Ғылым және Технология университетінің құрамына кірген) философия докторының құрметті дәрежесі берілді.

Ерте өмір және білім

Хауген Айова штатының Сиук-Сити қаласында Норвегияның Тронделаг аймағындағы Оппдал ауылынан келген норвегиялық иммигранттардың отбасында дүниеге келген. Ол кішкентай бала кезінде отбасы бірнеше жылға Оппдалға көшіп, кейін Америка Құрама Штаттарына оралды. Ол Сиук-Ситидегі Морнингсайд колледжінде оқыды, бірақ Оле Эдварт Ролвагпен оқу үшін Сент-Олаф колледжіне ауысты. 1928 жылы бакалавр дәрежесін алды және бірден Иллинойс университетінде (Урбана-Шампейн) профессор Джордж Т. Фломның басшылығымен скандинавия тілдері бойынша магистратураға түсті, онда 1931 жылы философия докторы (Ph. D.) ғылыми дәрежесін алды.

Мансап

1931 жылы Хоуген Висконсин университетінің (Мэдисон) оқытушылар құрамына қосылды. Ол Мэдисон қаласында отыз жылдан астам уақыт жұмыс істеді, соңында 1962 жылы Гарвард университетіндегі қызметке қабылданып, кетіп қалды. Кетуі алдында ол норвегиялық ғалым және Хәмсун сарапшысы Харальд Нессті өзінің ізбасары ретінде Висконсинге шақырды. Гарвардта Хауген скандинавия және тіл білімі саласының Виктор С. Томас профессоры атанды және 1975 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін оқытушы болып қызмет етті. Оның ең маңызды еңбегі, болмаса "Америкадағы норвег тілі: екі тілді мінез-құлықты зерттеу" еді. Осы салалардағы бірнеше маңызды еңбектермен қатар, ол өзінің туған жері Оппалдың диалектісі туралы авторитетті еңбек жазды, сондай-ақ "Тіл экологиясы" атты кітабымен кейін Эколингвистика деп аталған лингвистиканың жаңа саласын қадағалады. Эйнар Хоуген "Норвегиялық-ағылшын сөздігі / Norsk engelsk ordbok" кітабының авторы болды. Оның соңғы кітабы – норвегиялық виртуоз скрипкашы Оле Буллдың өмірбаяны, оны қызы Камилла Каймен бірлесіп жазды.

Ескерткіштер

Эйнар және Ева Лунд Хаугенді еске алу стипендиясы Норвегиялық-американдық тарихи қауымдастық тарапынан Эйнар Хауген мен оның әйелі Ева Лунд Хаугенді (1907–1996) құрметтеу мақсатында құрылды. Бұған қоса, Америка Скандинавиялық қорының Бостон бөлімшесі Эйнар және Ева Хауген сыйлығын тағайындауға дауыс берді. Сыйлық Гарвард университетінде скандинав тілдері мен әдебиеті саласындағы үлкен жетістіктерге қол жеткізген бакалавр немесе магистратура студентіне жыл сайын табыс етіледі.

Қосымша оқу

Ловолл, Одд С. (1999) Норвегиялық американдықтар тарихы (Миннеаполис, МН: Миннесота университетінің баспасы)
Гүлликсен, Ойвинд Твейтерид (2004) Екі жақтылық: Норвегиялық американдықтардың Орта Батыс әдебиетіне қосқан үлесі (Нью-Йорк қаласы: Peter Lang баспасы)