Кіріспе
Америка Азамат соғысының бөлігі 1862 жылдың басында Арканзастан Камберленд ойысына дейінгі барлық күштерге Конфедерация генералы Альберт Сидни Джонстон қолбасшылық етті. Оның әскерлері кең қорғаныс желісі бойына жұқақтап таралып орналасқан. Оның сол қапталында 12 000 сарбазы бар Полк әскері Колумб қаласында орналасқан. Орталық бөлігі генерал Ллойд Тилгман басқаратын екі бекіністен тұрды, онда 4 000 сарбаз болды. Форт Генри мен Донелсон Теннесси және Камберленд өзендерін қорғауға арналған жалғыз нысандар еді. Оның оң қапталы Кентукки штатында орналасқан, онда генерал-бригадир Саймон Боливар Бакнердің 4 000 сарбазы Боулинг Грин қаласында, ал генерал-майор Джордж Б. Криттенденнің басқаруындағы Шығыс Теннесси әскери округінде шамамен 4 000 сарбаз болды. Бұл округтің міндеті – про-одақтық Шығыс Теннессиге кіруге арналған қақпа – Камберленд ойысын күзету болды. Криттенденнің 1-ші бригадасын генерал-бригадир Феликс Золликоффер басқарды, оның басты міндеті Камберленд ойысын күзету еді. 1861 жылдың қараша айында, ойыс жеткілікті түрде нығайтылған деп есептеген соң, ол Конфедерация күштеріне жақындау және Сомерсет аймағындағы бақылауды күшейту үшін Кентуккиге батысқа қарай жорық жасады. Милл-Спрингс маңындағы Камберленд өзенінің оң жағалауы биік жартас және күшті қорғаныс позициясы болды, ал солтүстік жағалауы төмен және тегіс еді. Золликоффер өзінің көптеген сарбаздарын солтүстік жағалауға көшіруді жөн көрді, себебі олар жақын маңдағы одақтық әскерлерге жақын болады деп ойлады, бұл оны қорғауға ыңғайлы деп қате есептеді. Криттенден де, Альберт Сидни Джонстон да Золликофферге өзеннің оңтүстігіне көшуді бұйырды, бірақ ол бұйрықты орындай алмады, себебі өзенді тез кесіп өтуге жеткілікті қайықтары болмады және бригадасы жаудың ортасында қалып қояды деп қорқыды. Одақтық генерал Джордж Х. Томас Конфедерация әскерін Камберленд өзенінен ығыстырып, Криттенденнің армиясын талқандау туралы бұйрық алды. Томас Либаннан шығып, жаңбырға суланған жер арқылы баяу жылдамдықпен жүріп, 17 қаңтарда Логанның жол торабына жетті, онда генерал Альбин Ф. Шопфтың Сомерсеттен келген әскерінің келуін күтті. Қаңтар айының басына дейін Ноксвиллдегі штаб-пәтерінде болған Криттенден Милл-Спрингске келді және өзінің тәжірибесіз бағыныштысының қауіпті жағдайда екенін түсінді. Ол одақтық күштерге қарсы топтасуға үлкермес бұрын шабуыл жасау жоспарын жасады. Одақ армиясының бір бөлігі, Томас басқаратын үш бригадасы Логанның жол торабында, ал Шопфтың бригадасы Сомерсетте орналасқан, оларды жаңбырдан ісінген Балықшылық сағасы бөліп тұрды, бұл күштердің тез қосылуына кедергі келтіруі мүмкін еді. Криттенден Золликофферге 19 қаңтарда таңертең Логанның жол торабындағы одақтық лагеріне шабуыл жасауға бұйрық берді.
By early 1862, a single Confederate general, Albert Sidney Johnston, commanded all forces from Arkansas to the Cumberland Gap. His forces were spread thinly over a wide defensive line. His left flank was Polk in Columbus with 12,000 men. The center consisted of two forts under the command of Brig. Gen. Lloyd Tilghman, with 4,000. Forts Henry and Donelson were the sole positions to defend the important Tennessee and Cumberland rivers, respectively. His right flank was in Kentucky, with Brig. Gen. Simon Bolivar Buckner's 4,000 men in Bowling Green, and about 4,000 in the Military District of East Tennessee under Maj. Gen. George B. Crittenden, which had the responsibility for guarding the Cumberland Gap, the gateway for entering pro Unionist East Tennessee. Crittenden's 1st Brigade was commanded by Brig. Gen. Felix Zollicoffer, whose main responsibility was to guard the Cumberland Gap. Assuming that the gap was fortified satisfactorily, in November 1861 he advanced west into Kentucky to move closer to the Confederate forces in Bowling Green and to strengthen control in the area around Somerset. The southern bank of the Cumberland River at Mill Springs was a bluff and a strong defensive position, whereas the northern bank was low and flat. Zollicoffer chose to move most of his men to the north bank where they would be closer to nearby Union troops, incorrectly assuming that it was more defensible. Both Crittenden and Albert Sidney Johnston ordered Zollicoffer to relocate south of the river, but he could not comply because he had insufficient boats to cross the unfordable river quickly and was afraid his brigade would be caught by the enemy halfway across. Union Brig. Gen. George H. Thomas received orders to drive the Confederates across the Cumberland River and break up Crittenden's army. Thomas left Lebanon and slowly marched through rain soaked country, arriving at Logan's Crossroads on January 17, where he waited for Brig. Gen. Albin F. Schoepf's troops from Somerset to join him. Crittenden, who until early January had remained in his headquarters in Knoxville, arrived at Mill Springs and realized that his inexperienced subordinate was in a dangerous situation. He devised a plan to attack the Union force before it could concentrate against him. One section of the Union Army, three brigades under Thomas, was located at Logan's Crossroads, while Schoepf's brigade was at Somerset, separated by rain swollen Fishing Creek, which might be a sufficient barrier to prevent the forces from joining quickly. Crittenden ordered Zollicoffer to attack the Union camp at Logan's Crossroads at dawn on January 19.
Шайқас
Конфедерация әскерлерінің түнгі жорысы жаңбыр мен лайдың кесірінен қиынға соқты, ал әскерлер Логан қиылысына суық және қайғылы халде жетті. Көптеген сарбаздар көне, Наполеон дәуіріне тән, кремнийлі мылтықтарды алып жүрді, олар жауынды ауа-райында дерлік пайдасыз болды. Жорыстың баяудығы оларға күтпеген шабуыл жасау мүмкіндігінен айырды. Дегенмен, олар Золликоффердің жетекшілігімен күшті шабуылға шығып, бастапқыда біршама сәттілікке қол жеткізді. 15-ші Миссисипи және 20-шы Теннесси жаяу әскер полктері полковник Спид С. Фрайдың басқаруымен 4-ші Кентукки жаяу әскер полкін кері тартты, сондай-ақ 2-ші Миннесота, 10-шы Индиана және бірнеше одақтық атты әскерлерді де ығыстырды. Қараңғы орманда, түтінмен тоңған қараңғылықта, жағдай шатас болды. Ақ плащ киген Золликоффер өзінің әскерлерінің алдында көзге түсіп, оларға шабуыл жасап жатқан конфедераттар деп ойлап, қателікпен 4-ші Кентукки жаяу әскер полкіне жақындады. Золликоффер, шамасы, Фрай полковнигінің өзінен атылып өлтірілді. Командирінің күтпеген өлімі және Фрай полкінің қарқынды атысы конфедераттардың орталық бөлігінің уақытша шатасуына себеп болды. Криттенден әскерлерін қайта жинап, Золликоффер бригадасы мен генерал-бригадир Уильям Х. Кэрролл бригадасының жалпы шабуылына бұйрық берді. Осы кезде Томас майданға келді және 9-шы Огайоға шабуылға өтуді, ал 2-ші Миннесота алдыңғы қатардан үздіксіз атуды бұйрықтады. Томас 3-ші бригадасының қолбасшысы полковник Роберт Л. МакКук, "душман мен Екінші Миннесота бір қоршаудан қаруларын шығарып тұрды" деп жазды. 9-шы Огайо конфедераттардың сол қанатын айналып өткенде, шайқастың нәтижесі шешілді. Конфедерат әскерлері ыдырап, Милл-Спрингс қарай тәртіпсіз түрде қашқа бас алды, ал шайқас кезінде мас болған деген қауесет тараған Криттенден оларды тоқтатуға күші жетпеді. Олар Кэмберленд өзенінің оңтүстік жағына асығып өтіп, 12 құнды артиллериялық зеңбірегін, 150 вагонды, 1000-нан астам жылқы мен есекті, сондай-ақ барлық өлгендері мен жараланғандарын тастап кетті. Қарсылық тоқтағаннан кейін, олар Нешвиллдің шығысына қарай 80 шақырым (шамамен) жерде орналасқан Теннесси штатының Каштановый үйіндісіне (Карфагеннің жанында) дейін шегінді.
Салдары
Қаза тапқандар салыстырмалы түрде аз болды. Одақтың жоғалтулары 39 қаза тапқан және 207 жараланған адамды құрады, ал Конфедерация тарапынан 125 қаза тапты, 404 адам жараланды немесе хабарсыз кетті. 1862 жылдың қазан айында генерал Бракстон Брэггтың бұйрығымен тағайындалған тергеуден кейін Криттенден генерал шенін тастап, соғыстың соңына дейін Батыс Вирджинияда генерал-бригадир Джон С. Уильямс және басқа офицерлердің штабында қызмет етті. Милл-Спрингс шайқасы, сондай-ақ 10 қаңтардағы Мидл-Крик шайқасы, шығыс Кентуккиде бекініп орналасқан Конфедерацияның негізгі қорғаныс шебін бұзды. Конфедерация штаттағы жағдайын жазға дейін жақсарта алмады, ол кезде генерал Бракстон Брэгг және генерал-майор Кирби Смит Кентукки кампаниясын бастады, ол Перривилл шайқасымен және Брэггтың одан әрі шегінуімен аяқталды. Милл-Спрингс 1862 жылдың қаңтар айында Кентуккидегі Одақтың екі жеңісінің ішінде ең ірісі болды. Осы жеңістердің нәтижесінде АҚШ ақпан айында соғысты Орта Теннессиге жеткізді.
Бүгінгі соғыс алаңы
Милл Спрингс шайқас алаңы Пуласки округінде, Кентукки штатының Нэнси қаласынан алыс емес және Милл Спрингс қаласында, Уэйн округінде, көлдің (соғыс кезінде Камберленд өзені) қарсы жағында орналасқан. Бұл шайқасқа атын берген Милл Спрингс тарихи қаласы, шын мәнінде, Камберленд көлінің арғы бетінде жатыр. Кентукки штатының Уэйн округіндегі шайқас алаңының осы бөлігінде әлі де нағыз шайқастан қалған екі ғимарат сақталған. Браун Ланьер үйі мен Батыс Меткалф үйі әлі тұр және жаз айларында демалыс күндері экскурсиялар ұйымдастырылады. Екі ғимаратты да Милл Спрингс шайқас алаңы қауымдастығы басқарады. Көлдің екінші жағындағы шайқас алаңының бұл бөлігіне жету үшін 90-шы тас жол арқылы Монтиселлоға қарай оңтүстікке, содан кейін 1275-ші тас жолға дейін саяхаттау керек. Пуласки округіндегі шайқас алаңының бөліктері округтік парк ретінде сақталған (өлген генералдың құрметіне Золликоффер паркі деп аталған). Милл Спрингс шайқас алаңы қауымдастығы шайқас алаңының бөліктерін, негізінен ауылдық ландшафт болып табылатын жерді дамыту құқықтарын сатып алу арқылы немесе тікелей сатып алу арқылы қорғап келеді. Золликоффер паркінде Конфедерация зираты орналасқан, ол жаппай қабірден тұрады. Жақын жердегі қабір тастары жаппай қабірде деп есептелген немесе расталған көптеген конфедерат әскерлерін көрсетеді. Нэнсиде Милл Спрингс Ұлттық зираты бар, онда одақ әскерлерінің қабірлері орналасқан. Бұл шайқас алаңы шамамен 1500 метрді алып жатыр. АҚШ Ішкі істер министрі оны ең маңызды жиырма бес шайқас алаңының бірі деп атады және ол тарихи ескерткіш саналады. Золли ағашы – Феликс Золликоффердің құлаған жері деп саналатын ағаш, бірақ ол найзағайдан зардап шегіп, жойылды, бірақ оның түбі белгіленген. Американдық Battlefield Trust және оның серіктестері 1993 жылдан 2023 жылға дейін 20 түрлі жер мәмілесі арқылы Милл Спрингсте 769 акр жерді сатып алып, сақтап қалды. 2006 жылдың 4 қарашасында Милл Спрингс шайқас алаңының келушілер орталығы мен мұражайы ресми түрде ашылды. Әр жылы шайқас алаңында бірнеше еске алу шаралары өткізіледі, оның ішінде шам жарығымен экскурсиялар, тірі тарих көрсетілімдері және кейде қайта жаңғыртулар ұйымдастырылады. 2013 жылдың 15 қаңтарында Кентукки штатының өкілі Хэл Роджерс H. R. 298 заң жобасын ұсынды, ол ресми түрде "Ішкі істер министріне Пуласки және Уэйн округтерінде орналасқан Милл Спрингс шайқас алаңының маңыздылығын бағалау және оны Ұлттық парк жүйесіне қосу мүмкіндігін зерттеу туралы" деп аталды. Роджерс "Милл Спрингс шайқасы менің сайлаушыларым үшін үлкен мақтан мен қызығушылықтың көзі" деді. Роджерс бұл шайқас алаңының "кереметін" және ол "Ұлттық парк қызметіне тамаша қосымша" болатынын айтты.