Кіріспе

V корпус (V корпус) – 20-шы – 21-ші ғасырлардағы Америка Құрама Штаттары Армиясының құрамы.

V корпус (Бесінші корпус) – Америка Азамат соғысы кезінде Потомак армиясының бөлімшесі болған.

1862 жыл

V корпус деп аталатын алғашқы бөлім қысқа мерзімге Натаниел П. Банкс басшылығында ұйымдастырылды (Банкстің бастапқы қолбасшылығы Стоунволл Джексонның Аңғар науқанына қарсы тұрды және кейін XII корпусқа айналды). V корпус ретінде кеңінен танылған бөлім 1862 жылдың 18 мамырында Потомак армиясы құрамында V корпус уақытша бөлімі ретінде құрылды, ол Ричмондты басып алу мақсатымен Жарым арал науқанына қатысты. Ол генерал-майор Фитц Джон Портердің III корпусының 3-ші дивизиясын және генерал-майор Джордж Сайкстың бұрынғы резервтегі АҚШ тұрақты әскерлерінің дивизиясын біріктіру арқылы құрылды. Портер корпус командирі болып тағайындалды, ал оның 1-дивизиясын бригадалық генерал Джордж В. Морелл басқарды. 1862 жылдың 22 шілдесінде атаудан "уақытша" деген сөз алынып тасталды, себебі АҚШ Соғыс департаменті оны Потомак армиясының V корпусы деп бекітті. V корпусы Жарым арал науқаны барысында бірнеше шайқастарға қатысты, оның ішінде Ганновер сотының үйі, Механикавиль, Гейнс Милл, Глендейл және Малверн төбесі. Жеті күндік шайқаста корпустың жоғалтулары 995 қаза тапқан, 3805 жараланған және 2801 тұтқынға алынған немесе жоғалған адамды құрады, барлығы 7601 адам, бұл армияның барлық жоғалтуларының жартысына тең. Осы құрбандардың 6837-сі Гейнс-Миллде болды, ал қалғаны Механиксвилл, Глендейл және Малверн-Хиллде болды. Корпус 14 маусымда Джордж А. Макколлдың Пенсильвания резервтері дивизиясымен уақытша кеңейтілді, оған болашақ генералдар Джон Ф. Рейнольдс және Джордж Г. Мид кірді. Корпус әсіресе Гейнс Миллде қаһармандықпен шайқасты, онда Портер тек V корпусын және Генри В. Слокумның VI корпусының 1-ші дивизиясын Солтүстік Вирджинияның Конфедерация армиясына қарсы басқарды. Жарым арал науқанынан кейін Пенсильвания резервтері Макдауэлл корпусына қайта оралды. Джордж Макклеллан V корпусына ерекше құрметпен қарады, әсіресе Фитц Джон Портер оның жақын досы болғандықтан, ол оны армияның қалған бөлігінің үлгісі ретінде жиі мақтап айтты. Корпустағы генералдардың барлығы Батыс Пойнт түлектері болды және саяси тағайындалғандар немесе кәсіби емес адамдар болған жоқ. Тұрақты армия әскерлерінің болуы V корпусына басқа корпустарға қарағанда кәсібилік сезімін сыйлады, ал тәртіп пен жаттығулар әдетте қатаң болды. Сонымен қатар, корпусқа армия артиллерия резерві қосылды. V корпусы Екінші Булл-Ран шайқасында одақтың армиясының сол жақ қанатында шайқасты. Корпустың жоғалтулары 331 қаза тапқан, 1364 жараланған және 456 жоғалған адамды құрады, барлығы 2151 адам, шамамен 6500 қатысқан әскерден. Корпустың алты бригадасының екеуі шайқасқа қатыспады, ал Джордж Морелл уақытша бөлінді, оның дивизиясын бригадалық генерал Дэниел Баттерфилд басқарды. Губернатор К. Уорреннің басқаруындағы екі полктан тұратын бір бригада одақтың сол жақ қанатына жасалған конфедерация шабуылына қарсы тұруға тырысты, бірақ сәттілікке жете алмады. Корпус Антиэтам шайқасында жеңіл қатысты. Морелл дивизиясы ешқандай әрекетке қатыспады, ал тұрақты дивизияның бір бөлігі шайқасқа қатысып, шайқас барысында армия желісіндегі әртүрлі тесіктерді жабуға жұмылдырылды. Бригадалық генерал Эндрю А. Хамфрис басқаратын тоғыз айлық полктерден тұратын жаңа дивизия шайқас аяқталғаннан кейін ғана келді. Антиэтамнан кейін Фитц Джон Портер Екінші Булл-Ран шайқасындағы бұйрықтарды орындамағаны үшін әскери сотқа берілді. Портердің өзі кінәлі болмаса да, Джон Поуп оны сол жеңіліс үшін күнәлі деп танып, оның мансабын толығымен жойды. 1-дивизия командирі Джордж Морелл де Портердің қорғанында куәлік бергені үшін лауазымын жоғалтты (Портер ісінен кейін Соғыс департаменті V корпусы офицерлерін тағайындауға ұзақ уақыт бойы батыл болмады). Потомак армиясының жаңадан тағайындалған генерал-майор Амброуз Э. Бернсайд басшылығымен қайта құрылымдалуы кезінде V корпусы Жозеф Хукер басқаратын Орталық "Ұлы дивизия" III корпусына қосылды. Майор генерал Дэниел Баттерфилд Фредериксбург шайқасында Портердің орнына V корпусына, ал генералдар Чарльз Гриффин, Сайкс және Хамфрис үш дивизияға басшылық етті. Гриффин мен Хамфрис Марй Хайтс қаласына шабуылға қатысты, ал Сайкстың тұрақты әскерлері түнде алаңға шығып, түн бойы сонда қалды. Тұрақты әскерлер 14-ші күні күндіз айтарлықтай қатысты, сызықтың солтүстік шетіндегі Таннеридің маңында шайқасты. Жоғалтулар 206 қаза тапқан, 1669 жараланған және 300 жоғалған адамды құрады, барлығы 2175 адам.

1863 жыл

Көктемде Хукер Потомак армиясының басшылығын қабылдағанда, ол "үлкен бөлімшелерді" таратып, Баттерфилдті штаб бастығы етіп тағайындады. I корпустың 3-ші дивизиясының бұрынғы командирі, генерал-майор Джордж Г. Мид V корпусына жетекшілік етті. Осы кезде әр корпусқа белгілі бір нысан тағайындалды: V корпусы Мальта кресінің тік қырлы түрі – крест-паттейді пайдаланды. V корпусы Чанселлерсвиллде айқын қатыспады, бірақ көп ұзамай 3-дивизияның барлық әскери қызмет мерзімі аяқталып, үйлеріне қайтты. Бригада генералы Сэмюэл В. Кроуфорд басқаратын және екі Пенсильвания резервтік бригадасынан құралған тағы бір дивизия, Роберт Э. Лидің Солтүстік Вирджиния армиясы Солтүстікке басып кірген кезде дереу қосылды. Джордж Сайкс 1863 жылғы 28 маусымда Джордж Мид Потомак армиясының басшылығына тағайындалғанда V корпусының басшылығын алды. Корпус 2 шілдеде Геттисберг шайқасының шығыс жағына жетті. Олар бидай егістігіндегі шайқаста көзге түсті, бірақ полковник Стронг Винсенттің 3-бригадасы, 1-дивизиясы ең танымал болды. Бригада тез арада Литтл Раунд Топты – Одақтың қорғаныс шебінің сол жағындағы көлбеу төбені қорғауға келді. Джеймс Лонгстриттің Конфедерацияның бірінші корпусының қатал шабуылдарына қарсы Винсенттің бригадасы төбені ұстап тұрып, Одақ армиясын қанаттан шабуылдан сақтап қалды. Оқиға Майкл Шаараның "Періштелер әскері" (1974) романында және осы роман негізінде түсірілген "Геттисбург" (1993) фильмінде бейнеленген, онда полковник Джошуа Лоуренс Чемберлен басқаратын 20-Мэн полкіне ерекше назар аударылады. Джеймс Барнстың 1-дивизиясы және Ромейн Айрстың басқаратын тұрақты дивизия (көбінесе АҚШ армиясының жаяу әскері) шайқаста ауыр шығынға ұшырады (тұрақты әскерлер арасындағы қаза болғандардың саны шамамен 50% құрады). Чарльз Гриффин науқастанып, науқаннан кейін дивизиясына қайта оралды. Керісінше, Кроуфордтың басқаруындағы Пенсильвания резервтері салыстырмалы түрде аз қатысты. V корпусы Геттисберг шайқасында екі генералының қаза тапқанын көрді: бригада генералдары Стивен Х. Уид және Стронг Винсент (ол Литтл Раунд Топтағы батылдығы үшін қайтыс алғанға дейін жақында жоғары дәрежеге көтерілді). Корпус 1863 жылдың күзгі науқандарында аз ғана әрекеттер жасады. Бристоу станциясы шайқасында (14 қазан 1863) V корпусы А. П. Хилл әскерлерінен атылды. Бұл Хиллдің назарын II корпустың келуінен аударды. Бұл II корпустың командирі Гувернёр К. Уорренге қолайлы позицияны басып алуға және Хилл корпусына жеңіліс сыйлауға мүмкіндік берді.

1864 жыл

1864 жылдың наурыз айында генерал-лейтенант Улисс С. Грант барлық одақтық әскерлерге басшылық еткен кезде V корпустың құрамы қайта құрылды, сондай-ақ бүкіл армия да өзгертілді. 1-ші және 2-ші дивизиялар генерал Гриффин басшылығымен біріктіріліп, 1-ші дивизия болды. Кроуфордтың Пенсильваниялық 3-ші дивизиясы өзгеріссіз қалды, алайда бірнеше аптадан кейін әскерден шығарылуға тиіс еді. I корпус 2-ші және 4-ші дивизиялар түрінде V корпусына қосылды, оларға тиісінше генералдар Джон С. Робинсон және Джеймс С. Уодсворт басшылық етті. Корпустың бас дәрігері Джордж Сайкске қаушардың ауыр түрі диагнозы қойғаннан кейін оны қызметтен шеттетуге мәжбүр болды. Оның орнына Геттисбург шайқасында армияның бас инженері болған Гувернер Уоррен тағайындалды. Шөл дала шайқасы қарсаңында корпуста 25 000-нан астам сарбаз болды; 1864 жылдың мамыр айында Спотсильвания соты шайқасы аяқталғаннан кейін 10 000-нан астам адам қаза тапты немесе жарақат алды. Генерал Уодсворт Шөл далада қаза тапты, ал Робинсон Спотсильвания шайқасында ауыр жарақат алды (бір аяғын жоғалтты). Оның дивизиясы уақытша таратылып, V корпустың басқа бөлімдеріне бөлінді. Уодсворт дивизиясы «Темір бригаданың» командирі генерал Лайсандер Катлерге қарасты. V корпус маусым айында Колд-Харбор шайқасы мен Петербургты қоршауда қаһарлы шайқастарға қатысты. Көптеген сарбаздары 1864 жылдың 19 тамызында Велдон темір жолының екінші шайқасында тұтқынға түсті. Осы шайқастардан кейін Катлер дивизиясы таратылды. Осы кезде қалған үш дивизияға генералдар Гриффин, Айрес және Кроуфорд басшылық етті, олар соғыс аяқталғанға дейін осы қызметте қалды. Гриффин дивизиясында ескі V корпустың қалған полктері мен жаңадан құрылған бөлімдер біріктірілді. Айрес жаңа полктермен және бірнеше тәжірибелі бөлімдермен, соның ішінде Мэриленд әскерлерінің бригадасымен басқарды. Ол бұрын басқарған тұрақты дивизия ауыр шығындарға байланысты таратылғандықтан енді болмады. Бұрынғы I корпустың қалған бөлігі Кроуфордтың басшылығымен қызмет етті. Бұл дивизиялар 1864 жылдың 30 қыркүйегінде Пиблс фермасы шайқасына қатысты.

1865 жыл

1865 жылдың 31 наурызына қарай V корпусының құрамы 17 000 адамға дейін азайды және Ли Аппоматтокс сотында капитуляция жасағанға дейін тағы 2 000 адамды жоғалтты. Бес Түйіспе шайқасынан кейін, соғыс аяқталуына күндер қалғанда, генерал Уоррен генерал-майор Филип Шеридан тарапынан қызметтен алынды, оның жауды белсенді түрде қууға жеткіліксіз күш салғанына наразы болды (Уоррен өмірінің соңына дейін өзінің абыройын қайта жаңартуға тырысты). Уорреннің орнына Гриффин келді, ол Ли әскерін қуу кезінде корпусты басқарды. Ол Конфедерация күштерінің кез келген түрде бұзылуына қарсы Шериданның кавалериясын қолдау үшін Аппоматтокс сотына уақтылы жетті. Корпус 1865 жылдың 28 маусымында ресми түрде таратылды.

Командалық журналы

Фитц Джон Портер 18 мамыр 1862 жылғы – 10 қараша 1862 жылғы Джозеф Хукер 10 қараша 1862 жылғы – 16 қараша 1862 жылғы Дэниел Баттерфилд 16 қараша 1862 жылғы – 25 желтоқсан 1862 жылғы Джордж Г. Мид 25 желтоқсан 1862 жылғы – 26 қаңтар 1863 жылғы Чарльз Гриффин 26 қаңтар 1863 жылғы – 1 ақпан 1863 жылғы Джордж Сайкс 1 ақпан 1863 жылғы – 5 ақпан 1863 жылғы Джордж Г. Мид 5 ақпан 1863 жылғы – 16 ақпан 1863 жылғы Эндрю А. Хамфриз 23 ақпан 1863 жылғы – 28 ақпан 1863 жылғы Джордж Г. Мид 28 ақпан 1863 жылғы – 28 маусым 1863 жылғы Джордж Сайкс 28 маусым 1863 жылғы – 7 қазан 1863 жылғы Сэмюэл В. Кроуфорд 7 қазан 1863 жылғы – 15 қазан 1863 жылғы Джордж Сайкс 15 қазан 1863 жылғы – 23 наурыз 1864 жылғы Гувернёр К. Уоррен 23 наурыз 1864 жылғы – 2 қаңтар 1865 жылғы Сэмюэл В. Кроуфорд 2 қаңтар 1865 жылғы – 27 қаңтар 1865 жылғы Гувернёр К. Уоррен 27 қаңтар 1865 жылғы – 1 сәуір 1865 жылғы Чарльз Гриффин 1 сәуір 1865 жылғы – 28 маусым 1865 жылғы