Кіріспе

Заочжуан – Қытай Халық Республикасының Шаньдун провинциясының оңтүстігіндегі префектуралық деңгейдегі қала. 2019 жылғы қаңтардан бастап (Лайу префектурасы Цзинань префектурасына біріктірілгеннен кейін) провинцияның ең кіші префектуралық деңгейдегі қаласы болып табылады, батысы мен солтүстігінде Цзинин, шығысында Линьи және оңтүстігінде Цзянсу провинциясымен шектеседі. 1938 жылы Екінші Қытай-Жапон соғысы кезінде қала аумағында Тайэрчжуан шайқасы болған. Екінші Қытай-Жапон соғысы (1937–45 жж.) Заочжуанға елеулі әсер еткен. Археологтар осы аймақтағы адам қызметінің неолит дәуіріне дейін жететінін анықтаған. Оның мәдениеті 7300 жыл бұрынғы ата-бабалар мәдениетінен басталып, 4300 жыл бұрын қала-мемлекет мәдениетіне, 2700 жыл бұрын канал мәдениетіне, ал 130 жыл бұрын өнеркәсіптік мәдениетке дамыған. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 3 855 601 адамды құрайды, оның ішінде Шижонг және Иченг аудандарында 975 539 адам тұрады. 2022 жылдың соңына қарай Заочжуан қаласының тұрақты халқы 3,8297 миллион адамды құрады. Қазіргі уақытта Заочжуан Қытайдың литий батареялары индустриясының маңызды орталықтарының біріне айналып, «Солтүстік Қытайдағы литий батареяларының астанасы» деп танылады. Экономикалық реструктуризация және экологиялық жағдайды жақсартудың бірнеше жылдан кейін Заочжуан қайтадан экологиялық таза қалаға айналды.

География

Заочжуан қаласы Лужунның төменгі төбелерінің оңтүстік бөлігінде орналасқан және Хуанхуай жазығына жатады. Жер бедері солтүстікте биік, оңтүстікте төмен, шығыста төмен және батыста төмен, солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай еңкейген. Солтүстік Шантинг ауданындағы тау теңіз деңгейінен 620 метр биіктікте орналасқан, бұл қаланың ең биік нүктесі. Лианцин тауы мен Баоцзи тауы сияқты таулар теңіз деңгейінен 500 метрден астам биіктікте орналасқан, ал қаланың солтүстігіндегі таулар толқындармен созылып, көтеріліп-түсіп тұрады. Теңіз деңгейінен 580 метр биіктікте орналасқан бұл жер "жетпіс екі бұғының біріншісі" деп аталады. Батыс көл жағалауы мен жағалау аймағындағы жер бедері ең төменгі нүктеде жатыр, жазықтардың биіктігі 30-40 метр, ал ең төменгі биіктігі 24,5 метрді құрайды. Аумақтың топографиясы мен жер пішіні салыстырмалы түрде күрделі, төменгі таулар, төбелер, тауалды жазықтар, су тасқыны алаптары және көл бойындағы көлдер сияқты әртүрлі жер пішіндерін құрайды. Жалпы аумақтың 54,6%-ын төбелер, 26,6%-ын жазықтар, ал 18,8%-ын төмендіктер құрайды.

Климат

Заочжуан орта ендіктегі жылы, мезгілдік муссондық континенттік климат аймағына жатады, бұл оңтүстіктің жылы әрі ылғалды және солтүстіктің құрғақ әрі суық климат ерекшеліктерін біріктіреді. Заочжуанда төрт анық маусым бар: жазы ұзақ, ыстық және ылғалды, қысы суық және құрғақ, көктемі мен күзі қысқа, салқын және көбінесе құрғақ, бірақ ауаның ылғалдылығы жоғары.

Диалекті

Заочжуан диалектісі Солтүстік тілдер отбасына жатады, ал толық жіктелу Орталық жазық аймағындағы Силу тобына жатады. Заочжуан диалектісі кең солтүстік диалекттер аймағында ерекше емес, ұқсастықтары мен айырмашылықтары бар. Заочжуан диалектісін шамамен екіге бөлуге болады: жаңа және ескі. Бұл екі диалектінің грамматикасы негізінен үйлеседі, сөздік қорында шағын айырмашылықтар бар, бірақ айтылуында маңызды ерекшеліктер бар. Жаңа диалект мандариннің әсерінен ескі Заочжуан диалектісінің өзгеруінен пайда болған.