Кіріспе

Америка Азаматтық Соғысының шайқасы

Мунфордвилл шайқасы (сондай-ақ Грин Ривер шайқасы деп те аталады) – Америка Азаматтық Соғысы кезінде Кентукки штатының Мунфордвилл қаласында болған шайқас. Бұл шайқастағы жеңіс Конфедерацияға аймақтағы бақылауын уақытша күшейтуге және Одақтың жабдықтау жолдарын қиындыруға мүмкіндік берді.

Шайқас

1862 жылғы 26 тамызда Конфедерация генералы Брэкстон Брэгг әскері Теннесси штатының Чаттануга қаласынан шығып, Теннесси штатының Спарта қаласы арқылы солтүстікке қарай, содан кейін Кентукки штатының Глазго қаласына қарай жорық жасады. Майор-генерал Дон Карлос Бьюэллдің Одақ армиясы қуып келген Брэгг қыркүйек айының ортасында Луисвилл және Нэшвилл темір жолының станциясы – Мунфордвиллге жетті. Бұл станция Грин өзенін кесіп өтетін 1800 футтық темір жол көпірінің орналасқан жері болатын. Полковник Джон Т. Уайлдер Мунфордвиллдегі Одақ гарнизонына қолбасшылық етті. Гарнизон үш полктан тұратын және кең аумақты қоршаған нығайтылған бекіністермен қамтылған. Уайлдердің әскеріне бірінші болып бригада генералы Джеймс Р. Чалмерс шабуыл жасады. Чалмерс Керби Смит басқаратын кавалериядан алынған бұрыс хабарламаға сүйеніп, бұйрықсыз Мунфордвиллге Кев-Ситиден (Кентукки штаты) жорық жасады. Хабарламада Одақ әскерінің "1800-ден аспайтын, жаңа ғана жиналған әскерлерден тұратыны, өз позицияларын нығайтып жатқандары, бірақ темір жол мен телеграф олардың артында қиратылып, барлық байланыс пен күштерді тоқтатып тастағаны" делінген. 14 қыркүйекте келген Чалмерс капитуляция талап етті, бірақ одан бас тартты. Содан кейін ол Одақ қорғаушылары тарапынан қайтарылған фронталды шабуылдарды бастады. Шабуылдар кезінде Чалмерстің бригадасы 288 адамдық шығынға ұшырады, содан кейін ол Үңгір қаласына қайта шегінді. Брэкстон Брэгг Чалмерстің "рұхсатсыз және ойсыз" шабуылына ашуланды, бірақ Мунфордвиллдің капитуляциясын күштеп іске асыруға бекінді. Брэгг Мунфордвиллді бұзылмаған қалдыру "барлық армияның көңілін қалдырады, ал капитуляцияға мәжбүрлеу жеңілісті жеңіске айналдырады" деп сенді. Сондықтан Брэггтің әскері 15-16 қыркүйек түнінде Мунфордвиллге 25-35 мильдік қарқынды жорық жасады. 16 қыркүйекте Бьюэллдің әскері жақын жерде екенін және бейкүнә азаматтарды өлтіруге немесе жарақаттауға ниеті жоқ екенін түсінген Конфедерация әскері капитуляция талабын қайта жіберді. Уайлдер соғыс бітісінің туын көтеріп, жау шебіне кірді, ал Конфедерация генерал-майоры Саймон Б. Бакнер оны Конфедерация күштерінің мөлшерін көруге ертіп барды, осы арқылы қарсылықтың бекер екеніне көндіруге тырысты. Ол өзіне қарсы тұрған күшті (45 зеңбірек және 25 000-нан астам жаяу әскер) түсінген соң, Уайлдер капитуляцияға келісті. Ресми рәсім келесі күні өтті, содан кейін шарт бойынша босатылған Одақ әскері жаңа киімдермен Мунфордвилльден шықты. Конфедерация әскерінің сарбазы У. Л. Траск Одақ әскерінің "жақсы киінгенін, семіз, тыныш, таза және әдемі көрінгенін, ал біздің аш, жыртық және лас көтерілісшілерден мүлдем өзгеше болғанын" айтты. Мунфордвилльде 4000-нан астам Одақ әскерін және жабдықты тұтқындауға қарамастан, бұл жеңіс Конфедерация үшін оларды баяулатудан басқа ешқандай пайда әкелмеді. Автор Кеннет В. Ноэ: "Егер Брэгг Грин өзені бойында шайқасуға ниеттенбесе, бұл идея қысқа ғана уақытқа ғана қалжырады, Мунфордвилл Конфедерация үшін үш күндік алаңдату болды". Бұл оқиға Брэггтің науқанға қатысты жалпы көзқарасының шамалы екенін және оның оқиғадан оқиғаға ғана реакция жасағанын көрсетеді.

Тарихи орындардың ұлттық тізілімі

Ұлттық тарихи орындар тізілімінде шайқасқа қатысты үш жер бар.

Мунфордвилл шайқасы

Бүкіл шайқас алаңы Ұлттық тіркелімде Мунфордвилл шайқасы орны ретінде тіркелген. Бұған Альберт Финк жобалаған және 1859 жылы Луисвилл және Нэшвилл темір жолы салған Грин Ривер көпірі, одақ күштері салған жұлдыз тәрізді ағаштан және топырақтан жасалған Форт Крейг, шайқас алаңының солтүстік жиегіндегі кішкентай зират және сол кезде бар болған басқа да ғимараттар кіреді.

Смит ескерткіші

Өзенге жақын орналасқан полковник Роберт А. Смит ескерткіші шайқас алаңы тарихи орнының құрамына кіреді, сонымен қатар жеке тізімде де тұр. Полковник Смит ескерткіші оның туған қаласы Эдинбургтегі Дин зиратында да сақталған.

Беймәлім сарбаз

Ат үңгіріндегі танылмаған Конфедерация сарбазының ескерткіші Конфедерация әскерінің ілгерілеуі үшін орманды дайындау кезінде қаза тапқан Луизиана сарбазының қабірін көрсетеді.

Жауынгерлік алаңның сақталуы

Америка шайқас алаңы қоры және оның серіктестері 2023 жылдың ортасына қарай Манфордвилль шайқас алаңының шамамен 135 акр жерін сатып алып, сақтап қалды.