Кіріспе

Антибиотиктердің жиі кездесетін жанама әсерлеріне іш ауруы, құсу және диарея жатады. Эритромицин жүктілік кезінде қолдануға да қауіпсіз болып көрінеді. Емізу кезінде жалпы алғанда қауіпсіз деп есептелсе де, анасының баланың өмірінің алғашқы екі аптасында қолдануы нәрестеде пилорик стенозының қаупін арттыруы мүмкін. Бұл қауіп осы жаста балаға тікелей берілген жағдайда да қолданылады. Ол антибиотиктердің макролидтер тобына жатады және бактериялық ақуыз өндірісін төмендетеді. Бұл препарат Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының "Көрінетін тізіміндегі маңызды дәрілерге" кіреді. 2021 жылы АҚШ-та 1 миллионнан астам рецепт бойынша тағайындалған 259-шы ең көп қолданылатын дәрі болды.

Медициналық қолданыстар

Эритромицин тері және жоғарғы тыныс алу жолдарының инфекцияларын қоздыратын бактерияларды, оның ішінде Streptococcus, Staphylococcus, Haemophilus және Corynebacterium туыстарын емдеу үшін қолданылуы мүмкін. Медициналық маңызы бар кейбір бактерияларға қатысты MIC сезімталдығы деректері төменде келтірілген:
Haemophilus influenzae: 0,015-ден 256 мкг/мл дейін
Staphylococcus aureus: 0,023-тен 1024 мкг/мл дейін
Streptococcus pyogenes: 0,004-тен 256 мкг/мл дейін
Corynebacterium minutissimum: 0,015-тен 64 мкг/мл дейін

Бұл препараттың қозғалыс белсенділігін арттыру әсеріне байланысты гастропарезді емдеуде пайдалы болуы мүмкін. Ауыр сырқаттарда тамақтануға төзбеушілікті жақсартуға көмектесетіні көрсетілген. Эндоскопия кезінде асқазанның ішіндегілерді тазалауға көмектесу үшін эритромициннің тамырға енгізілген түрі де қолданылуы мүмкін.

Әрекет ету механизмі

Эритромицин бактериостатикалық әсер көрсетеді немесе бактериялардың өсуін тежейді, әсіресе жоғары концентрацияларда. Бактериялық рРНҚ кешенінің 50S суббөлімшесіне байланысу арқылы ақуыз синтезі және одан кейінгі тіршілік немесе көбейту үшін маңызды құрылымдық және функционалдық процестер тежеледі. Бұл транслокация болмағандықтан А-орны бос қалмайды, соның салдарынан келіп түсетін тРНҚ және оған бекітілген аминқышқылының жаңадан пайда болатын полипептидтік тізбекке қосылуы тежеледі. Бұл микробқа қарсы әрекеттің негізі болып табылатын функционалды, пайдалы ақуыздардың өндірісіне бөгет жасайды. Эритромицин мотилин рецепторына байланысу арқылы ішек қозғалмалылығын арттырады, сондықтан ол антимикробтық қасиеттерімен қатар мотилин рецепторының агонисті болып табылады. Осылайша, оны асқазанды босату стимуляторы ретінде тамырға салуға болады.

Фармакокинетика

Эритромицин асқазан қышқылымен тез жойылады; сондықтан ауыз арқылы қабылданатын барлық препараттар ішек қабықшасымен жабылған немесе эритромицин этилсукцинаты сияқты тұрақты тұздар немесе эфирлер түрінде беріледі. Эритромицин өте жылдам сіңіріледі және көптеген тіндерге және фагоциттерге таралады. Фагоциттердегі жоғары концентрациясының арқасында эритромицин инфекция ошағына белсенді түрде жеткізіледі, онда фагоцитоз процесі кезінде эритромициннің жоғары концентрациясы босатылады.

Метаболизм

Эритромициннің көп бөлігі бауырда CYP3A4 ферменті арқылы деметилдену арқылы метаболизмделеді. Оның негізгі шығарылу жолы өт арқылы, ал бүйрек арқылы шығарылуы аз, өзгермеген препараттың 2%–15% құрайды. Эритромициннің жартылай шығарылу мерзімі 1,5–2,0 сағат аралығында, ал соңғы сатыдағы бүйрек ауруы бар пациенттерде 5–6 сағат аралығында болады. Эритромицин деңгейі доза қолданғаннан кейін 4 сағаттан соң сарысуда ең жоғары шағына жетеді; этилсукцинат деңгейі доза қолданғаннан кейін 0,5–2,5 сағаттан соң жоғарылайды, бірақ тамақпен бірге қабылдағанда кешігуі мүмкін. Эритромицин плацента арқылы өтеді және ана сүтіне еніп барады. Американдық педиатрия қауымдастығы эритромициннің бала емізу кезінде қабылдануы қауіпсіз деп санайды. Жүкті әйелдерде сіңіру деңгейі әртүрлі болуы мүмкін, көбінесе жүкті емес әйелдерге қарағанда төмен деңгейге жетеді. Осы туысты қосылыстардың кейбіреулері тазартылып, жеке-жеке зерттеулерге және талдауларға қолданылуы мүмкін.

Синтез

Эритромицин А ашылғаннан кейін өткен үш онжылдық ішінде оны зертханада синтездеуге көптеген талпыныстар жасалды. 10 стереогенді көміртегі және бірнеше ерекше орынмен алмасуы эритромицин А-ның толық синтезін өте қиын міндетке айналдырды. Эритромициндерге ұқсас құрылымдар мен 6-дезоксиэритронолид В сияқты алдынғы заттардың толық синтезі орындалды, бұл әртүрлі эритромициндер мен басқа макролидтік антимикробтық заттарды синтездеуге мүмкіндік берді. Вудвард эритромицин А синтезін сәтті аяқтады.

Тарих

1949 жылы филиппин ғалымы Абелардо Б. Агилар өзінің жұмыс берушісі Eli Lilly компаниясына топырақ үлгілерін жіберді. Агилар үлгілерде табылған Streptomyces erythreus (кейін Saccharopolyspora erythraea деп аталды) штаммының метаболизмінен эритромицинды бөліп алуға қол жеткізді. Агилар өзінің ашқандығы үшін ешқандай марапат немесе сыйақы алмады. Ғалымға компанияның Индианаполис қаласындағы өндіріс орнына сапар жасау уәдесі берілген, бірақ ол орындалмады. Компания президентіне жазған хатында Агилар: «Мен тек демалыс сұраймын, себебі маған өмірде көп мүмкіндіктер берген ұлы компаниямен байланысымды үзуге ниетім жоқ» деп жазды. Бірақ оның өтініші қабылданбады. Lilly компаниясы бұл құрамға 1953 жылы патент алды. Өнім 1952 жылы Ilosone тауарлық атауымен (эритромицин алғаш рет жиналған Филиппиннің Илоило айманының құрметіне) саудаға түсті. Эритромицин бұрын Илотицин деп те аталған. Япондық Taisho Pharmaceutical компаниясының ғалымдары 1970 жылдары эритромициннің қышқылға төзімсіздігін жеңу мақсатында кларитромицин антибиотикасын ойлап тапты.

Экономика

Ол жалпы қолданылатын дәрі ретінде қолжетімді. Эритромициннің бағасы 2010 мен 2015 жылдар аралығында үш есеге өсті, 2010 жылы бір таблеткасы 24 цент болса, 2015 жылы 8,96 долларға дейін жетті. 2017 жылы Kaiser Health News жүргізген зерттеуде 2015 жылдан 2016 жылға дейін ондаған генериктердің бірлік бағасы екі есеге, тіпті үш есеге өскені және бұл Medicaid бағдарламасының шығындарын арттырғаны анықталды. Дәрі-дәрмек өндірушілердің бағаларын көтеруі салдарынан, Medicaid 2016 жылы 2015 жылмен салыстырғанда Эритромицинге орташа есеппен 2 685 330 доллар көбірек төледі (жеңілдіктерді ескермегенде). 2018 жылға қарай генериктердің бағасы орташа есеппен тағы 5%-ға өсті.

Брендтер

Брендтер Robimycin, E Mycin, E. E. S. Granules, E. E. S. 200, E. E. S. 400, E. E. S. 400 Filmtab, Erymax, Ery Tab, Eryc, Ranbaxy, Erypar, EryPed, Eryped 200, Eryped 400, Erythrocin Stearate Filmtab, Erythrocot, E Base, Erythroped, Ilosone, MY E, Pediamycin, Zineryt, Abboticin, Abboticin ES, Erycin, PCE Dispertab, Stiemycine, Acnasol және Tiloryth.

Ветеринариялық мақсаттар

Эритромицин балық шаруашылығында "бактериялық ауруларды кең спектрлі емдеу және бақылау" үшін де қолданылады. Балықтарда кездесетін дене шырыны, ауыздағы саңырауқұлақ, фурункулез, бактериялық желбезек ауруы және геморрагиялық септицемия сияқты бактериялық ауруларды осы еммен емдеуге және бақылауға болады. Эритромицин балық шаруашылығында негізінен грам-оң бактерияларға бағытталған емдеулермен қолданылады.