Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Альби (Альби; ) — Францияның оңтүстігіндегі коммуна. Бұл Тарн департаментінің префектурасы, Тарн өзенінің жағасында, Тулузадан солтүстік-шығысқа қарай 85 км қашықтықта орналасқан. Оның тұрғындары альбигендер деп аталады (, ). Альби архиепископының резиденциясы осы қалада. Сайнт-Сесил соборы төңірегіндегі епископтық қала, 2010 жылы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне өзінің ерекше архитектурасы үшін енгізілді. Бұл нысанға Альбиде туған суретшіге арналған Тулуза Лотрек мұражайы да кіреді.
Albi (albi; ) is a commune in southern France. It is the prefecture of the Tarn department, on the river Tarn, 85 km northeast of Toulouse. Its inhabitants are called Albigensians (, ). It is the seat of the Archbishop of Albi. The episcopal city, around the Cathedral Sainte Cécile, was added to the UNESCO list of World Heritage Sites in 2010 for its unique architecture. The site includes the Musée Toulouse Lautrec, dedicated to the artist who was born in Albi.
Әкімшілік
Алби – төрт кантонның орталығы, 16 коммунаны қамтиды, оның жалпы халқы 72 416 адамды құрайды (2019).
Albi is the seat of four cantons, covering 16 communes, with a total population of 72,416 (2019).
Тарих
Алғашқы адамдар қоныстануы қола дәуірінде (б.з.д. 3000–600 жж.) болған. Римдіктердің б.з.д. 51 жылы Галлияны жаулап алғаннан кейін, қала Civitas Albigensium, Альбигея аймағы, Альбига атануымен белгілі болды. Археологиялық қазбалар римдік құрылыстардың қалдықтарын көрсетпеді, бұл Альбидің шағын римдік бекінісі болғанын көрсетеді. 584 жылы Григорий Турский қала тұрғындарының көп бөлігі обадан көз жұмғанын хабарлады. 1040 жылы Альби кеңейіп, Pont Vieux (Ескі көпір) салынды. Жаңа аудандар салынды, бұл қаланың айтарлықтай өскенін көрсетеді. Бұл кезде қала сауда мен тауар алмасудың арқасында, сондай-ақ Pont Vieux көпірін пайдаланған саяхатшылардан алынатын төлемдер есебінен гүлденді. 1208 жылы Папа Рим және Франция королі Катарларға қарсы күресу үшін бірікті, олар аскетизмге негізделген христиандық дуализмнің өзіндік түрін ұсынды, бұл доминантты Католик шіркеуі үшін қауіпті деп есептелді. Қысым ауыр болды, аймақ бойынша көптеген Катарлар өртеліп өлтірілді. Осы уақытқа дейін дерлік тәуелсіз болған аймақ, кейіннен Франция коронасының құрамына қосылды. Альбигендер крест жорығынан кейін, 13 ғасырдың соңында епископ Бернар де Кастане Берби сарайының құрылысын аяқтады, ол епископтар сарайының бекініс сияқты көрінетін ғимараты еді. Ол 1282 жылы Сент-Сесиль соборын салуға бұйрық берді. Қала Isatis Tinctoria, кеңінен woad деп танылатын өсімдіктің өндірісіне байланысты саудалық өркендеуді бастан кешірді. Ренессанс кезеңінде салынған әсем үйлер пастель саудагерлерінің мол байлығына куәлік етеді. Альбиде орта ғасырларда кішкентай еврей қауымы болды, бірақ ол 1320 жылдардағы Бақташылар крест жорығында құрылысқа дейін жойылды. Содан кейін еврейлерге қалада тұруға рұқсат берілмеді, тек ақы төлеп қаладан өтуге болатын. 1967 жылы Альбиде шамамен 70 еврей тұрды, олардың көпшілігі Солтүстік Африкадан келген. Альби өзінің тарихының жарқын кезеңдерін бейнелейтін бай сәулеттік мұрасын сақтап қалды. Ескі аудандарды әшекейлеу және оларға кірпіштің басты рөл атқаратын жаңа көрініс беру үшін үлкен жөндеу және қайта жаңарту жұмыстары жүргізілді.
The first human settlement in Albi was in the Bronze Age (3000–600 BC). After the Roman conquest of Gaul in 51 BC, the town became Civitas Albigensium, the territory of the Albigeois, Albiga. Archaeological digs have not revealed any traces of Roman buildings, which seems to indicate that Albi was a modest Roman settlement. In 584, Gregory of Tours reports that the majority of the townsfolk died from plague. In 1040, Albi expanded and constructed the Pont Vieux (Old Bridge). New quarters were built, indicative of considerable urban growth. The city grew rich at this time, thanks to trade and commercial exchanges, and also to the tolls charged to travelers for using the Pont Vieux. In 1208, the Pope and the French king joined forces to combat the Cathars, who had developed their own version of ascetic Christian dualism, and so a heresy considered dangerous by the dominant Catholic Church. Repression was severe, and many Cathars were burnt at the stake throughout the region. The area, until then virtually independent, was reduced to such a condition that it was subsequently annexed by the French Crown. After the upheaval of the Albigensian Crusade against the Cathars, the bishop Bernard de Castanet, in the late 13th century, completed work on the Palais de la Berbie, a Bishops' Palace with the look of a fortress. He ordered the building of the cathedral of Sainte Cécile starting in 1282. The town enjoyed a period of commercial prosperity largely due to the cultivation of Isatis Tinctoria, commonly known as woad. The fine houses built during the Renaissance bear witness to the vast fortunes amassed by the pastel merchants. Albi had a small Jewish community during medieval times, until it was annihilated in the 1320s Shepherds' Crusade. Afterwards, Jews were only allowed to transit the town by payment, without living in it. In 1967, approximately 70 Jews lived in Albi, most of them of North African origin. Albi has conserved its rich architectural heritage which encapsulates the various brilliant periods of its history. Considerable improvement and restoration work has been done, to embellish the old quarters and to give them a new look, in which brick reigns supreme.
Негізгі көрікті жерлер
Альби алғашқы собор және епископтық ғимараттар тобының төңірегінде салынған. Бұл тарихи аймақ 63 гектар жерді алып жатыр. Қызыл кірпіш және черепица көптеген ғимараттардың ерекше белгісі болып табылады. Тулуза және Монтобанмен бірге Альби Лангедок стиліндегі қызыл кірпіштен салынған маңызды қалалардың бірі. Қаланың ғимараттарының арасында 13-15 ғасырлар аралығында салынған Оңтүстік готика стилінің шедеврi – Сент-Сесил соборы бар. Ол қатаң, қорғанысқа арналған сыртқы көрінісі мен әсем ішкі безендіруі арасындағы күрт контрастпен ерекшеленеді. Катар ересінің салдарынан христиандық сенімді нығайту мақсатымен салынған бұл алып кірпіш құрылыс ғасырлар бойы безендірілді: Доминик де Флоренция қақпасы, 78 метрлік қоңырау мұнарасы, кіреберіс үстіндегі Балдакин (1515–1540 жылдар). Рұқсат етілген экран – бұл Flamboyant Gothic стиліндегі тас оюдан жасалған күрделі өрнек. Ол Клюнидегі Бургундия шеберханаларынан келген суретшілер жасаған, түпнұсқа түстерін сақтап қалған 200-ден астам мүсіндерден тұратын әсем түрлі түсті мүсіндер тобымен әсемделген. Авиньондағы Паптар сарайынан бұрынғы, бұрын Альби епископтарының сарайы болған, қазір Тулуза Лотрек мұражайы Франциядағы ең көне және жақсы сақталған сарайлардың бірі. Бұл мықты бекініс 13 ғасырдың соңында аяқталды. Оның аты окситан тіліндегі Bisbia сөзінен шыққан, ол "Епископ сарайы" дегенді білдіреді. Ескі көпір (Пон-Вье) шамамен мың жылдан бері пайдаланылып келеді. Алғашқыда тастан (1035 жылы) салынған, кейін кірпішпен қапталған, ол сегіз аркаға тіреледі және 151 метрге созылады. 14 ғасырда ол нығайтылып, көтергіш көпірмен күшейтілді, ал аркалардың үстіне үйлер салынды. Альби – элиталық Лаперуз лицейімен танымал қала, бұл ескі монастырь ішінде орналасқан 500 оқушысы бар орта мектеп. Онда кеңейтілген әдебиет сабақтары бар. Сонымен қатар, бұл бөлім үшін арнайы жоғары технологиялық бөлмелермен жабдықталған толыққанды музыка бөлімі бар сирек мектептердің бірі. Тынық мұхитын зерттеуші Жан Франсуа де Галоп, Лаперуз графы туралы естеліктер мұражайда сақталған. 41 rue Porta мекенжайындағы ежелгі диірменде орналасқан Le LAIT Art Centre – қазіргі заманғы өнерге арналған зерттеу зертханасы.
Albi was built around the original cathedral and episcopal group of buildings. This historic area covers 63 hectares. Red brick and tiles are the main feature of most of the edifices. Along with Toulouse and Montauban, Albi is one of the main cities built in Languedoc style red brick. Among the buildings of the town is the Sainte Cécile cathedral, a masterpiece of the Southern Gothic style, built between the 13th and 15th centuries. It is characterised by a strong contrast between its austere, defensive exterior and its sumptuous interior decoration. Built as a statement of the Christian faith after the upheavals of the Cathar heresy, this gigantic brick structure was embellished over the centuries: the Dominique de Florence Doorway, the 78 m high bell tower, the Baldaquin over the entrance (1515–1540). The rood screen is a filigree work in stone in the Flamboyant Gothic style. It is decorated with a magnificent group of polychrome statuary carved by artists from the Burgundian workshops of Cluny and comprising over 200 statues, which have retained their original colours. Older than the Palais des Papes in Avignon, the Palais de la Berbie, formerly the Bishops' Palace of Albi, now the Toulouse Lautrec Museum, is one of the oldest and best preserved castles in France. This imposing fortress was completed at the end of the 13th century. Its name comes from the Occitan word Bisbia, meaning Bishops' Palace. The Old Bridge (Pont Vieux) is still in use after almost a millennium. Originally built in stone (in 1035), then clad with brick, it rests on eight arches and is 151 m long. In the 14th century, it was fortified and reinforced with a drawbridge, and houses were built on the piers. Albi is a city known for its elite Lycée Lapérouse, a high school with 500 students situated inside an old monastery. It has several advanced literature classes. Furthermore, it is one of the few holding a full scale music section with special high tech rooms for this section. The Pacific explorer Jean François de Galaup, comte de Lapérouse is commemorated in the museum. Located in an ancient mill (41 rue Porta), the Le LAIT Art Centre is a research laboratory dedicated to contemporary art.
Анри де Тулуз-Лотрек
Тулуза Лотрек мұражайында 1000-нан астам туынды, соның ішінде 31 атақты плакат бар. Бұл туындылар жиынтығы Анри де Тулуз-Лотрекке арналған әлемдегі ең ірі мемлекеттік коллекция болып табылады, ол 1864 жылы Альби қаласында дүниеге келген.
The Toulouse Lautrec Museum houses more than 1000 works, including 31 famous posters. This body of work forms the largest public collection in the world devoted to Henri de Toulouse Lautrec, who was born in Albi in 1864.
Дүниежүзілік мұралық нысан
ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра орталығы Ескі көпір (Понт-Вье), Сен-Сальви кварталы, кварталдың шіркеуі, қорғаны бар кафедральді собор (13 ғасырдың аяғы), жергілікті кірпіштен салынған, бірегей оңтүстік француз готика стиліндегі, епископ сарайы – Пала де ла Берби, және тұрғын үйлер, Эпископтық Альби қаласының "ғасырлар бойы сақталған, біртекті және үйлесімді ескерткіштер мен кварталдар жиынтығын" құрауына ықпал етеді. Бұл жиынтық Еуропадағы Орта ғасырлардан бастап қазіргі күнге дейінгі қала құрылысының бір типін көрсетеді.
UNESCO's World Heritage Centre notes the Old Bridge (Pont Vieux), the Saint Salvi quarter, the quarter's church, the fortified cathedral (late 13th century) in unique southern French Gothic style from local brick, the bishop's Palais de la Berbie, and residential quarters, which help the Episcopal City of Albi form a "coherent and homogeneous ensemble of monuments and quarters that has remained largely unchanged over the centuries a complete built ensemble representative of a type of urban development in Europe from the Middle Ages to the present day."
Спорт
SC Albi – Қаланың регби одағы командасы, Регби Про D2 екінші лигасына қатысады. RC Albi – Элиттік біріншілік чемпионатына қатысатын регби лигасы командасы. US Albi – 1912 жылы Альбиде құрылған Одақ спорттық футбол клубы, Аймақтық 2 деңгейде ойнайды. Альби 2007 жылғы «Тур де Франс» жарысының 13-ші кезеңін қабылдады. Бұл кезең жеке уақытқа қарсы жарыс болды, ол қалада басталып, аяқталды. Альбиде 2019 жылғы 15 шілдеде «Тур де Франс» жарысының 10-шы кезеңі аяқталды. 16 шілдеде Альбиде демалыс күні болды, ал 18 шілдеде Альбиден Тулузаға қарай 11-ші кезең басталды. 27 шілдеде Альби 2023 жылғы «Тур де Франс Феммез звифт» жарысының 5-ші кезеңінің финиші болды. Кезеңнің жеңімпазы – Team Canyon/Sram Racing командасының өкілі Рикарда Бауэрнфайнд (Германия). Бауэрнфайнд «Тур» жарысында тұңғыш рет қатысып отыр. Circuit d'Albi – Альби әуежайын айнала орналасқан, ұлттық жарыстар үшін қолданылатын автокөлік жарыс трассасы.
SC Albi – The city's rugby union team competing in the second level Rugby Pro D2. RC Albi – A rugby league team that compete in the Elite One Championship. US Albi – A Union Sports Football Club established in 1912 in Albi playing the Regional 2 Level. Albi held Stage 13 of the 2007 Tour de France. The stage was a individual time trial which started and finished in the city. Albi was the finish of Stage 10 of the 2019 Tour de France on Mon 15 July. There was a rest day at Albi on the 16th and Albi was the start of stage 11 to Toulouse On Weds 18 July. Albi was the finish of Stage 5 of the 2023 Tour de France Femmes avec Zwift on Thursday, 27 July. The winner of the stage was Ricarda Bauernfeind (Germany) of Team Canyon/Sram Racing. Bauernfeind was riding in her Tour debut. Circuit d'Albi, a motor racing circuit used for national racing surrounding Albi's airport.
Климат
Альби ылғалды субтропиктік климатты (Кеппен климаттық жіктелуі Cfa) бастан кешіреді, бұл климат мұхиттық климатқа (Cfb) жақын. Францияның оңтүстік-батысының көп бөлігі сияқты, Альбиде де жаз айлары ұқсас жіктемедегі аймақтарға қарағанда жылырақ, ал қыс айлары жұмсақ болады. Маусымдық жауын-шашынның көп мөлшері климатты Жерорта теңізі климаты ретінде жіктеуге мүмкіндік бермейді.
Albi experiences a humid subtropical climate (Köppen climate classification Cfa) bordering oceanic climate (Cfb). Like much of southwestern France, the summers tend to be warmer and the winters milder than most areas of similar classification. Substantial summer rainfall prevents its climate from being classified as Mediterranean.