Кіріспе

Солтүстік Рейн-Вестфалиядағы қала, Германия
Бельгиядағы ауыл

Дуйсбург (;) – Батыс Германияның Солтүстік Рейн-Вестфалия штатындағы Рур метрополиялық аймағындағы қала. Рейн және Рур өзендерінің қосылған жерінде, Рейн-Рур аймағының орталығында орналасқан Дуйсбург Солтүстік Рейн-Вестфалия штатындағы ең ірі 5-ші қала және Германиядағы ең ірі 15-ші қала. Орта ғасырларда ол қала-мемлекет және Ханза одағының мүшесі болды, ал кейін темір, болат және химия өнеркәсібінің маңызды орталығына айналды. Осы себепті ол Екінші дүниежүзілік соғыста ауыр бомбалауға ұшырады. Бүгінде қала 21 док және 40 шақырым кеме қабылдау қондырғысы бар әлемдегі ең ірі ішкі портқа ие.

Мәртебе

Дуйсбург – Германияның Рейнланд аймағындағы қала. Елдің ең көп халқы бар Солтүстік Рейн-Вестфалия федералды жеріндегі бес үлкен қаланың бірі (Кельн, Дюссельдорф, Дортмунд және Эссеннен кейін). 500 мың тұрғынымен Германияның 15-ші ірі қаласы болып табылады. Рейн және оның саласы Рур өзендерінің тоғысында орналасқан, Германияның ең ірі Рур қалалық аймағының батысында жатыр, және Дортмунд мен Эссеннен кейін үшінші ірі қала. Рур өзі үлкен Рейн-Рур мегаполистік аймағының құрамына кіреді, ол Еуропаның ең ірі қалалық агломерацияларының бірі. Қала Рейннің екі жағасында орналасқан, қала орталығы мен көптеген аудандары өзеннің оң жағында. Рейн және Рур өзендерінің екі жағасында орналасқан Рейн-Рур аймағындағы жалғыз қала – Дуйсбург. Дуйсбург – Меуз-Рейн диалектілік аймағындағы (голланд тіліне жақын) ең ірі қалалардың бірі және Клеверланд аймағындағы (Уердинген изоглосының солтүстігінде) ең үлкен қала. Дуйсбургте әлемдегі ең ірі ішкі порт – "Дуйсбург Рурортер Хафен" орналасқан, ол Дуйсбург Рурортта. Германияның үшінші ірі және Рейн-Рур аймағының басты әуежайы – Дюссельдорф әуежайы, қалаға жақын, Дюссельдорф Лохаузенде орналасқан. 42 747 студентімен Дуйсбург-Эссен университеті Германияның тоғызыншы ірі университеті. Оның Эссен мен Дуйсбургте кампустары және Эссендегі университет клиникасы бар. Дуйсбург – айналасындағы қалалар мен кішкентай қалаларды қосып алудың нәтижесінде пайда болған. Қала болат өнеркәсібімен әйгілі. Рурдағы барлық доменді пештер қазір Дуйсбургте орналасқан. 2000 жылы Германиядағы барлық ыстық металдың 49% және шойынның 34,4% осында өндірілді. Сонымен қатар, König атты ірі сыра зауыты да бар. Орта ғасырдың басында бұл франктардың патша сарайы болған, алғаш рет 883 жылы жазбада кездеседі.

География

Дуйсбург Рейнның төменгі жазығында, Рейн мен Рур өзендерінің құйылысында және Бергиш жерінің сыртында орналасқан. Қала осы екі өзеннің де екі жағалауына созылып жатыр.

Климат

Дуйсбургтің теңіздік климаты бар (Köppen: Cfb). 2019 жылдың 25 шілдесінде Дуйсбургте 41,2 °C (106 °F) температура тіркелді, бұл Германиядағы ең жоғары температураның рекорды.

Мемлекеттік Landtag

Солтүстік Рейн-Вестфалияның аймақтық ландтагында Дуйсбург үш сайлау округіне бөлінеді: 61 Дуйсбург I (Оңтүстік ауданы және Митте ауданының көп бөлігі), 62 Дуйсбург II (Вальсум, Рейнхаузен және Хомберг/Рухорт/Баерлдің көп бөлігі), және 63 Дуйсбург III (Гамборн, Мейдерих/Бик және Митте мен Хомберг/Рухорт/Баерлдің бір бөлігі). 2022 жылғы Солтүстік Рейн-Вестфалия штаттық сайлауынан кейін барлық үш сайлау округі SPD партиясының өкілдігінде болды. Дуйсбург I округін Сара Филипп, Дуйсбург II округін Райнер Бишофф, ал Дуйсбург III округін Франк Борнер ұсынды.

Федералды парламент

Бундестагта Дуйсбург екі сайлау округіне бөлінеді: 115 Дуйсбург I (Райнхаузен, Суд және Митте) және 116 Дуйсбург II (Вальсум, Хамборн, Мейдерих/Бик, Хомберг/Рухорт/Баерл). 20-шы Бундестагта екеуі де SPD-нің өкілдігінде. Дуйсбург I округін Бундестаг төрағасы Бэрбел Бас, ал Дуйсбург II округін Махмут Оздемир ұсынады.

Тарих

Қала атауының алғашқы буыны түпнұсқа Үнді-Еуропалық *dʰeus түбірінен шыққан болуы мүмкін, ол "сулы жер" немесе "тасқын жазығы" сияқты мағына береді. Осылайша, Дуйсбург "тасқын жазығындағы бекітілген орын" дегенді білдіруі мүмкін. Тағы бір түсіндірме бойынша, атау көне герман тіліндегі "duis" сөзінен туындаған, ол "төбе" дегенді білдіреді. Дуйсбург "төбедегі қамал" деген мағынаны білдіруі мүмкін. Демек, Рейнге қарайтын төбедегі жер, қазіргі қалалық әкімшіліктің орналасқан аумағын көрсетеді. Дуйсбурггау (Diuspurgau) – Төменгі Рейн аймағындағы ортағасырлық Гау (әкімшілік бөлініс) атауы болған. Иоганн Авентин (шамамен 1525 ж.) жазған аңыз бойынша, Дуйсбург (Дюц, Кёльн, Бонндағы Дюсдорф және Нидерландыдағы Досбургпен бірге, бәрі Рейннің оң жағалауында) немістердің мифтік атасы Туисто салған, шамамен б.з.д. 2395 жылы. Дуйсбургтің осылай ерте заманда құрылғанына ешқандай тарихи дәлел жоқ, егер осы аңыз рас болғанда, ол Еуропаның ең көне қалаларының бірі болар еді.

Рим дәуірі

Соңғы археологиялық зерттеулер қазіргі базар алаңы бірінші ғасырда-ақ пайдаланылғанын көрсетеді. 5 ғасырдан бері ол қаланың маңызды орталық сауда орталығы болып келген. Қаланың өзі "Хеллвег" – маңызды ортағасырлық сауда жолында және Рейн өзенінен өтетін арқаудың орнында орналасқан. Римдіктер бұл арқауды бұрыннан-ақ қорғап келген. 420 жыл: Франктар римдік поселенісін басып алып, қаланың ескі бөлігін қайта қоныстандырады. 883 жыл: Нормандар Дуйсбургті жаулап алып, қыстап кетеді. Дуйсбургті тұңғыш рет тарихи құжатта атауға тиес.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Рур аймағындағы ірі логистикалық орталық және химия, болат және темір өнеркәсібі орналасқан Дуйсбург одақтас бомбалаушылардың басты нысанасы болды. Сондықтан, кейбір тарихшылар оны Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде одақтастар бомбалаған ең ауыр зардап шеккен неміс қаласы деп санайды, одақтастардың өртке шақыратын бомбалары өнеркәсіптік аймақтар мен тұрғын үйлерге бағытталған. 1941 жылдың 12-13 маусым күндері британдық бомбалаушылар Дуйсбург пен айналасына барлығы 445 тонна бомба тастады. Рур шайқасының бөлігі ретінде, 1943 жылдың 12-13 мамырында 577 бомбалаушыдан тұратын тағы бір британдық шабуыл 1599 тонна бомбамен ескі қаланы қиратты. Бомбалау салдарынан 96 000 адам үйсіз қалды, сансыз адам қаза тапты. 1944 жылы 22 мамырда қала тағы да ауыр зардап шекті, барлығы 2000 тонна бомба тасталды. 14 қазанда тоннаж 2018 тоннаға дейін қайталанды, «Халифакс», «Ланкастер» және «Москито» бомбалаушылары «Жылдамдық» операциясы аясында Дуйсбург үстінен пайда болды. Бұл күндізгі шабуылдан кейін түнгі шабуыл жасалды; 24 сағат ішінде Дуйсбургке шамамен 9000 тонна жарылғыш және өртке шақыратын бомбалар тасталды. 1944 жылдың соңына дейін осы сияқты көптеген шабуылдар жасалды. 1945 жылдың сәуір айында Германияға енген одақтас әскерлері Дуйсбургке жетті. АҚШ-тың 17-ші әуе десанттық дивизиясы, парашютшілер ретінде емес, жаяу әскер ретінде әрекет ете отырып, аймақта аз ғана қарсылыққа тап болды және 1945 жылдың 12 сәуірінде қаланы басып алды. 1945 жылдың 8 мамырында полковник Хельмер Свенхольт басқаратын ADSEC инженерлік тобы, 332-ші инженерлік полктің командирі Рейн өзені арқылы Дуйсбург пен Рейнхаузен арасындағы теміржол көпірін салды. Оның ұзындығы 860 метрді құрады және ол рекордтық уақытта – 6 күн, 15 сағат 20 минутта салынды. Ол «Жеңіс көпірі» деп аталды.

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезең

Жалпы алғанда, 299 бомбалау шабуылы тарихи қаланың көрінісін дерлік толығымен қиратты. Тұрғын үйлердің 80%-ы қиратылды немесе ішінара зақымдалды. Қаланың дені қайтадан салынуға тиіс болды, ал тарихи ескерткіштердің көп бөлігі жойылды. 1960 жылдардың ортасынан бастап Дуйсбургтің болат және кен өнеркәсібінің төмендеуі тұрғындардың айтарлықтай азаюына себеп болды. 1975 жылы Дуйсбургте шамамен 590 000 адам тұрса, 1985 жылы бұл көрсеткіш 518 000-ға дейін төмендеді. Дуйсбург 1983 жылы 1100 жылдығын тойлады. Келесі жылдары қала халқы біршама қалпына келді, 1992 жылы 537 000-ға жетті. 2011 жылы ол 488 000-ға дейін азайды. 2004 жылдың 19 шілдесінде қалаға торнадо соқты. Мұниципалды театр мен қала орталығының бір бөлігі зақымдалды. 2005 жылы қала VII Дүниежүзілік ойындарды қабылдады. 2010 жылы Love Parade кезіндегі жаппай үрейден 21 адам қаза тапты, 500-ден астам адам жарақат алды.

Түрік қауымдастығы

Дуйсбургте түрік тегінен 85 мың адам тұрады. Басқа есептер бойынша түрік халқының саны 100 мыңға дейін жетеді. Маркслох ауданы мұсылман тұрғындары басым аймақ, 2018 жылғы мәліметтерге сәйкес, тұрғындарының 54% астамы неміс азаматтығына ие емес. Маркслохта жұмыссыздық, кедейлік және жоғары қылмыс деңгейі байқалды. The Wall Street Journal басылымы Маркслохты "Германиядағы мұсылмандық геттоның классикалық үлгісі" деп сипаттады. Батыс Еуропадағы ең ірі мұсылман құдай орындарының бірі – жаңа Меркез мешіті, Еуроодақ және Солтүстік Рейн-Вестфалия штатының 3,2 миллион еуро көмегімен салынды. Түрік-неміс актрисасы Асия Нұр Феттахоғлу 1980 жылдың 12 қарашасында Дуйсбург қаласында дүниеге келді.

Дуйсбург порты

Дуйсбург Рурртер Хэфен – әлемдегі ең ірі ішкі порт. Ол ресми түрде теңіз порты ретінде қарастырылады, себебі теңізге жүретін өзен кемелері Еуропа, Африка және Таяу Шығыс елдерінің порттарына қатынайды. Көптеген доктар негізінен Рур өзені Рейн өзенімен қосылатын жерде орналасқан. Жыл сайын 40 миллион тоннадан астам түрлі жүк тасымалданады және 20 000-нан астам кеме портқа келіп-кетеді. Порттың қоғамдық инфрақұрылымы 21 доктан тұрады, олардың жалпы ауданы және кванталық жағалау сызығы құрайды. Logport Logistic Center Duisburg логистикалық орталығының ауданы 2.5 миллион TEU құрайды, бұл 2011 жылғы мәліметтер бойынша ең ірі ішкі контейнерлік портты көрсетеді. Көптеген компаниялар өздерінің жеке доктерін пайдаланады және Дуйсбургте жылына барлығы 114 миллион тонна жүк (2010) өңделеді.

Жолдар

Дуйсбургті бірнеше автобандар қамтамасыз етеді, оның ішінде 3 шығыс-батыс және 2 солтүстік-оңтүстік бағыттары бар. A3 қаланың шығысынан айналып өтеді және көбінесе транзиттік көліктерге арналған. A59, A3-ке параллель жүріп, қаланың солтүстігінен оңтүстігіне дейін 14 түйіскен арқылы қызмет көрсетеді, бұл Рур аймағындағы көптеген басқа қалалардан әлдеқайда көп. A40 және A42 – Дуйсбургтің орталық және солтүстік бөліктерін қамтитын шығыс-батыс бағыттары. A40 автобаны сондай-ақ Нидерландыдан Берлинге және одан шығысқа қарайғы бағыттарға бағытталған маңызды транзиттік көліктерге қызмет етеді. A524 қысқа тармағы Дуйсбургтің оңтүстігіне қызмет көрсетеді. Көптеген автобандар алты жолақты немесе алты жолақты (A59) жаңартылған. Автобандардан басқа, қалаға тікелей келіп-кетуге Bundesstraßen жолдары жоқ. B8 қаладан өтеді, бірақ A59 бағытын пайдаланады. B288 қаланың оңтүстік шекарасымен өтеді және Крефелдке және одан басқа бағыттарға қызмет көрсетеді. Рейн өзені арқылы бірнеше көпірлер салыныпты, ең ірілері A40 және A42 көпірлері, сондай-ақ L287 аспалы көпірі және L237 аркалы көпірі, ол динамикалық жолақтарды пайдалану арқылы ең қарбалас уақытта әр бағытқа 2 жолақты үш жолақты көпір болып табылады.

Қоғамдық көлік

Дуйсбург қалалық теміржолы стансасына Deutsche Bahn InterCityExpress және InterCity қашықтықтан жүретін пойыздары қызмет көрсетеді, сонымен қатар Рейн-Рур S Bahn желісінің 1-бағыты Дуйсбургті Рейн-Рур аймағының басқа қалаларымен байланыстырады. Duisburg Stadtbahn, Дуйсбург трамвай желісі және автобус жүйесі, барлығы Duisburger Verkehrsgesellschaft компаниясының басқаруында, қала ішіндегі қызметтерді ұсынады. Stadtbahn U79 бағыты, "D Bahn" ("D Line") деп аталады, көршілес Дюссельдорф қаласына дейін созылады және Дюссельдорфтың Rheinbahn компаниясымен бірлесіп жұмыс істейді. Барлық S Bahn, Stadtbahn және автобус бағыттары Verkehrsverbund Rhein Ruhr аясында жұмыс істейді.

Медиа

Жергілікті оқиғалар мен саясат туралы бірнеше газет бар, олардың ішінде Westdeutsche Allgemeine (WAZ), Neue Ruhr Zeitung (NRZ) және Rheinische Post (RP) газеттері де бар. "Радио Дуйсбург" жергілікті радиостанциясы Германияның Солтүстік Рейн-Вестфалия штатындағы алғашқы жергілікті радио хабар таратушы болды. Ол 1990 жылы хабар таратуды бастады. "STUDIO 47" атты жергілікті телеарна бар, ол Солтүстік Рейн-Вестфалияда хабар тарататын алғашқы жергілікті станция болды және 2006 жылы хабар таратуды бастады. WDR Дуйсбург студиясында Дуйсбург қаласы және Дюссельдорфтың солтүстігіндегі Төменгі Рейн аймағы үшін жергілікті бағдарламалар жасайды. WDR – неміс телерадио желісі ARD-нің құрамына кіреді.

Мәдениет

Дуйсбургта мәдени нысандар мен шаралар кең ауқымда ұйымдастырылады. Ең бастысы – жыл сайын өткізілетін "Дуйсбург акценті" фестивалі, ол қазіргі әлеуметтік, саяси және мәдени тақырыптарға арналған. Дюссельдорфтан басқа, Дуйсбург Германиядағы маңызды опера театрларының бірі – Deutsche Oper am Rhein-нің резиденциясы болып табылады. Дуйсбург филармониялық оркестрі – халықаралық деңгейде танымал Германия оркестрлерінің бірі. Порт қаласы және сауда-өндіріс орталығы ретіндегі тарихының арқасында Дуйсбург архитектуралық қызығушылық тудыратын көптеген орындарды ұсынады, мысалы, Германия ішкі су жолдары мұражайы. Ғимараттар 900 жылы салынған Дуйсбургтегі Санкт-Иоганн Баптист шіркеуінен бастап, 1995 жылы салынған Дуйсбургтегі Микроэлектрондық орталық сияқты заманауи ғимараттарға дейін әртүрлі. Тағы бір қызығушылық орталығы – Дуйсбург Нордтың Ландшафтпаркі, бұл халыққа ашық индустриалдық кешен және ЕРИХ – Еуропалық индустриалдық мұра жолының маңызды нүктесі. Қала орталығында Вильгельм Лембрук мұражайы, қалалық театр және "фонтан милясы" деп аталатын сауда көшесі орналасқан. Қалада екі ботаникалық бақ – Дуйсбург Хамборн ботаникалық бағы мен Кайзерберг ботаникалық бағы, сондай-ақ бірнеше қалалық парктер де бар. 2010 жылдың 24 шілдесінде Love Parade апаты кезінде қалада 21 адам қаза тауып, жүздеген адам жарақат алды. Love Parade – электронды би музыкасы фестивалі және техно-парад.

Спорт

КлубСпортЛигаМассаб MSV DuisburgФутбол3. ЛигаMSV ArenaRhein FireАмерикалық футболЕуропалық футбол лигасы (ELF)MSV ArenaFüchse DuisburgМұз хоккейіОберлига (3-ші округтік лига) ПреЗеро РейнландхоллеMSV DuisburgӘйелдер футболыӘйелдер БундеслигасыMSV ArenaDuisburg DockersБейсбол, американдық футболLandesliga II (2-ші округтік лига) Швельгерн стадионыАматорлық SC DuisburgСу полосы Deutsche Wasserball Liga (1-ші су полосы лигасы) Швимм стадионы және клубтық бассейнClub RaffelbergХоккей Regionalliga West (3-ші хоккей лигасы) Кальквег

Дюисбург көптеген спорт түрлерімен айналысады. Дегенмен, тұрғындары үшін ең маңыздысы жергілікті футбол клубы MSV Duisburg. Жақында, жаңа MSV Arena-мен қала футбол және американдық футбол сияқты түрлі спорттарға арналған жаңа спорт стадионына ие болды. 2005 жылдың жаз айларында Дүниежүзілік ойындар Дюисбургте өтті. 2006 жылғы ФИФА әлем чемпионатында Дюисбург португал құрамасының дайындығына арналған орын және финалда Францияға қарсы жеңіс однған Италия футбол құрамасының резиденциясы болды. Дюисбург сондай-ақ Рейн-Рур марафонымен, ескек және каноэ регатталарымен, сондай-ақ онда тұрақты түрде өтетін әлем чемпионаттарымен де танымал. Басқа да танымал спорт түрлері – мұз хоккейі, баскетбол, американдық футбол, су полосы және хоккей.