Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Украин-американдық жазушы және кино продюсері
Ukrainian American writer and film producer
бейнелеу өнерінің шебері
the visual artist
Валь Льютон (7 мамыр 1904 – 14 наурыз 1951) – украин-американдық романист, кино продюсері және сценарист, 1940 жылдары RKO Pictures үшін түсірген төмен бюджетті қорқыныш фильмдерімен танымал. Оның ұлы, сондай-ақ Валь Льютон атымен белгілі, суретші және көрме дизайнымен айналысты. Льютон Ресей империясының Ялта қаласында дүниеге келді және 1909 жылы отбасымен бірге АҚШ-қа көшіп келді. Ол жазушы ретінде мансабын бастады, көп сатылған "No Bed of Her Own" романының авторы болды. Льютон 1942 жылы RKO-ның қорқыныш бөлімінің басшысы болып тағайындалғанға дейін MGM-де жазушы және жарнамашы болып жұмыс істеді. Оның алғашқы туындысы "Cat People" сол жылы RKO үшін табысқа жеткізді. Льютон бірнеше сәтті фильмдер жасады, көбінесе сценарийлердің соңғы нұсқасын өзі жазды. Ол Роберт Уайз және Марк Робсонға режиссерлік дебют жасауға мүмкіндік берді, ал Борис Карлофф Льютонға өзінің мансабын құтқаруда көмектескенін айтты. RKO-дан кеткеннен кейін Льютон Paramount және MGM компанияларында жұмыс істеп, түрлі фильмдер түсірді. Оның өмірі мен шығармалары кітаптарға, деректі фильмдерге және жақын арада түсірілетін көркем фильмге әсер етті.
Val Lewton (May 7, 1904 – March 14, 1951) was a Ukrainian American novelist, film producer and screenwriter best known for a string of low budget horror films he produced for RKO Pictures in the 1940s. His son, also named Val Lewton, was a painter and exhibition designer. Lewton was born in Yalta, Imperial Russia and immigrated to the United States with his family in 1909. He began his career as a writer, producing novels, including the best selling pulp novel No Bed of Her Own. Lewton worked as a writer and publicist for MGM before being named head of RKO's horror unit in 1942. His first production, Cat People, became a top moneymaker for RKO that year. Lewton produced several successful films, often writing the final draft of the screenplays himself. He gave first directing opportunities to Robert Wise and Mark Robson and worked with Boris Karloff, who credited Lewton with saving his career. After leaving RKO, Lewton worked for Paramount and MGM, producing various films. His life and work have inspired books, documentaries, and an upcoming feature film.
Ерте өмір
Левентон 1904 жылы Ресей империясының Ялта қаласында (қазіргі Украинада) дүниеге келді. Ол еврей тегінен шыққан, қарызға ақша берген Макс Хофшнайдер мен фармацевт қызы Анна "Нина" Левентонның ұлы еді. Отбасы христиан дініне көшті. Ол актриса Алла Назимованың сіңілі баласы болды. Анасы әкесінен ажырасып, екі баласын алып, Берлинге көшіп кетті. 1909 жылы олар Гамбургтен 29 сәуірде шығып, 8 мамырда Нью-Йоркке келген SS Amerika кемесімен екінші класс жолаушылары ретінде Америка Құрама Штаттарына көшіп барды; олар Анна, Ольга және Володимир Хофшнайдер деп тіркелді. Америкада ол ақырында атын Владимир Иван Левтон деп өзгертті, ол кейін Валь Левтон деп қысқартылды. Нью-Йоркке келгеннен кейін Анна Хофшнайдер және оның балалары Нью-Йорктің Рай қаласындағы әйгілі әпкесі Алла Назимованың үйіне қоныстанды; содан кейін ол бойжеткен кезіндегі Левтон тегін қайта алды және фильмдер үшін жазу арқылы күнкөріс жасады. Кейін ол балаларымен Нью-Йорк штатының Порт-Честер қаласына көшіп барды. 1941 жылдың маусым айында Лос-Анджелестегі федералды сотта Владимир Иван Левтон ретінде АҚШ азаматы болып тіркелді. 1920 жылы, Левтон 16 жасқа толғанда, "Darien Stamford Review" газетіндегі қоғамдық жаңалықтар тілшісі қызметінен босатылды. Себебі, оның Нью-Йорктегі ыстыққа байланысты өлген кошер тауықтары туралы жазған мақаласының толығымен өтірік екені анықталды. Ол Колумбия университетінде журналистиканы оқыды және 18 ғылыми еңбек, көркем әдебиет және поэзия туындыларының авторы болды.
Lewton was born Volodymyr Ivanovich Hofschneider or Leventon (Владимир Иванович Левентон, Володимир Іванович Левентон, both with surname Leventon) in Yalta, Imperial Russia (now in Ukraine), in 1904. He was of Jewish descent, the son of moneylender Max Hofschneider and Anna "Nina" Leventon, a pharmacist's daughter. The family converted to Christianity. He was nephew of actress Alla Nazimova. His mother left his father and moved to Berlin, taking their two children with her. In 1909, they emigrated to the United States as second cabin class passengers on board the SS Amerika, which sailed from Hamburg, 29 April, and arrived in New York, 8 May; they were listed as Anna, Olga and Volodymyr Hofschneider. In America, he eventually changed his name to Wladimir Ivan Lewton, which came to be abbreviated as Val Lewton. Upon arrival in New York, Anna Hofschnedier and her children joined the household of her famous sister, Alla Nazimova, in Rye, New York; she then reverted to her maiden name Lewton and earned her living by writing for the films. She and her children later moved to suburban Port Chester, New York. He was naturalized as a U. S. citizen in a federal court in Los Angeles as Wladimir Ivan Lewton in June 1941. In 1920, when Lewton was 16, he lost his job as a society reporter for the Darien Stamford Review after it was discovered that a story he wrote about a truckload of kosher chickens dying in a New York heat wave was a total fabrication. He went on to study journalism at Columbia University and authored 18 works of nonfiction, fiction, and poetry.
Мансап
1932 жылы ол ең көп сатылған «Өзінің төсегі жоқ» романын жазды, кейіннен ол Кларк Гейбл мен Кэрол Ломбардпен бірге «Өзінің адамы жоқ» фильміне негіз болды. 1933 жылы Льютон құпия түрде «Грушенка: Үш рет әйел» атты эротикалық романды жариялады, оның жариялануы сол кездегі моральдық нормаларға сәйкес Льютонды қылмыстық жазаға тартуы мүмкін еді. «Грушенка» орыс тілінен аударма ретінде Совет Одағынан әкелінгендей болып көрсетілді, бірақ бұл кітаптың нағыз авторын қорғау үшін жасалған әрекет болды. Льютон Нью-Йорктегі MGM жарнама бөлімінде жазушы болып жұмыс істеді, ол танымал фильмдердің романдарынан журналдарда жариялануға арналған нұсқаларды жасады, кейде олар кейіннен кітап түрінде жинақталды. Ол жарнамалық мәтіндер де жазды. «Өзінің төсегі жоқ» романының табысынан кейін ол бұл қызметтен кетті, бірақ сол жылы жарық көрген үш романы сәтті болмағандықтан, ол Голливудқа Дэвид О. Селзник үшін Гогольдің «Тарас Булба» романының сценарийін жазуға барды. Бұл жұмысқа байланыс Льютонның анасы Нина арқылы жасалды. «Тарас Булба» фильмі түсірілмесе де, Льютонды MGM Селзникке публицист және көмекші ретінде жұмысқа алды. Оның алғашқы экрандық еңбегі Дэвид О. Селзниктің 1935 жылғы «Екі қаланың әңгімесі» фильмінде «революциялық эпизодтарды ұйымдастырушы» деп көрсетілді. Льютон сонымен қатар Селзниктің «Желмен кеткендер» фильмінің сценарийін жазуға қатысты, оның ішінде камера Атланта вокзалындағы жүздеген жарақат алған әскерлерді көрсету үшін артқа шегінетін көріністің сценарийін жазды. Льютон сондай-ақ Селзник үшін сюжет редакторы, студия үшін әдебиеттік туындыларды іздеуші және Голливудтың цензура жүйесімен байланыс жасаушы болып жұмыс істеді. «Желмен кеткендер» фильмі туралы деректі фильмде Льютонды тағы бір Селзник қызметкері «Желмен кеткендер» фильмін түсіру мүмкін емес екенін және Селзник оны табысты фильмге айналдыруға тырысып «өмірінің қателігін» жасайтынын ескерткен деп сипаттады. 1942 жылы Льютон RKO студиясының қорқыныш бөлімінің басшысы болып тағайындалды, оның жалақысы аптасына 250 АҚШ доллары болды. Ол үш ережені сақтау керек еді: әр фильмнің бюджеті 150 000 АҚШ долларынан аспауы керек, әр фильм 75 минуттан кем болу керек, ал фильмнің атауларын Льютонның басшылары өндіріс басталғанға дейін беруі керек еді. Льютонның алғашқы туындысы 1942 жылы шыққан «Мысық адамдар» фильмі болды. Фильмді Жаку Турнер режиссерлік етті, ол кейіннен Льютон үшін «Мен зомбимен бірге жүрдім» және «Леопард адам» фильмдерін де түсірді. 134 000 АҚШ долларына түсірілген фильм 4 миллионға жуық АҚШ долларын тауып, сол жылы RKO үшін ең табысты фильм болды. Бұл табыс Льютонға келесі фильмдерін студияның аз араласуымен жасауға мүмкіндік берді, бұл оған сенсациялық фильмдердің атауларына қарамастан, өзінің көзқарасын жүзеге асыруға мүмкіндік берді, ол жамандықты білдіретін ұсыныстар мен экзистенциалдық екіұштылық тақырыптарына назар аударды. Льютон әрқашан өзінің фильмдерінің сценарийлерінің соңғы нұсқасын жазды, бірақ экранда бірлесіп жазу туралы көрсетілмейтін жағдайлардан аулақ болды, бірақ екі жағдайда, «Дене ұрлаушы» және «Бедлам» фильмдерінде ол бұрын қолданған «Карлос Кейт» псевдонімін пайдаланды. Ол бұрын «4 әйел», «Күліп тұрған әйел», «Осы ақымақ», «Құмарлық» және «Кобра ән салатын жер» романдары үшін осы псевдонимді қолданған. RKO Турнерді A класты фильмдерге көтергеннен кейін, Льютон Роберт Уайз және Марк Робсонға алғашқы режиссерлік мүмкіндіктер берді. 1945 және 1946 жылдар аралығында Борис Карлофф RKO үшін Льютон өндірген үш фильмде ойнады: «Өлілер аралы», «Дене ұрлаушы» және «Бедлам». 1946 жылы Лос-Анджелес Таймс газеті Луис Бергпен сұхбаттасқанда Карлофф Льютонды Universal Pictures-тегі Франкенштейн франшизасынан оны құтқарып қалғаны үшін мақтады. Берг былай деп жазды: «Мырза Карлофф мырза Льютонды оны тірі өлілерден құтқарып, жанын қайта қалпына келтірген адам ретінде зор құрметпен еске алады». 1946 жылы RKO басшысы және Льютонның қолдаушысы Чарльз Корнер қайтыс болғанда, студияда кадрлар мен басқаруда өзгерістер болды, нәтижесінде Льютон жұмыссыз қалды және жүрек соғысынан кейін денсаулығы нашарлады. Байланыстары арқылы ол Лукреция Борджияның өміріне негізделген пайдаланылмаған сценарийді қайта жазды. Paramount Studios-тағы актриса Полетт Годдард Льютонның ұсынысын ұнатып, сценарийге алмасу үшін Льютонға 1948 жылдың шілдесіне дейін жұмыс берілді. (Годдардтың «Кешірімсіз келіншек» фильмі 1949 жылы жарық көрді.) Paramount-та жұмыс істеген кезде Льютон 1949 жылы жарық көрген «Менің нағыз махаббатым» фильмін де өндірді. Paramount компаниясымен байланысын аяқтағаннан кейін, Льютон қайтадан MGM-де жұмыс істеді, онда ол 1950 жылы жарық көрген Дебора Керрдің «Маған сеніңіз» фильмін өндірді. Осы уақытта Льютон бұрынғы шәкірттері Уайз және Робсонмен бірге тәуелсіз өндіріс компаниясын құруға тырысты, бірақ қай фильмді бірінші өндіру керектігі туралы келіспеушілік туғанда, Льютон компаниядан қуылды. Льютон үйде Форт Тикондерогадағы Американ революциясының атақты шайқастары туралы сценарий жазумен айналысты. Universal Studios осы жұмысты сатып алуды ұсынды, бірақ сценарий пайдаланылмаса да, Льютон 1951 жылы жарық көрген «Апачи барабандары» фильміне продюсер ретінде тағайындалды. Бұл фильм әдетте Льютонның RKO-дағы қорқыныш фильмдеріне ең жақын фильм деп есептеледі.
In 1932, he wrote the best selling pulp novel No Bed of Her Own, which was later used for the film No Man of Her Own, with Clark Gable and Carole Lombard. In 1933, Lewton clandestinely published Grushenka: Three Times a Woman, an erotic novel whose publication would have subjected Lewton to criminal penalties given the mores of the time. Grushenka purported to be a translation from the Russian and brought from the Soviet Union, but this was a ruse to protect the book's real author. Lewton worked as a writer at MGM's publicity office in New York City, providing novelizations of popular movies for serialization in magazines, which were sometimes later collected into book form. He also wrote promotional copy. He quit this position after the success of No Bed of Her Own, but when three later novels that same year failed to succeed, he journeyed to Hollywood for a job writing a screen treatment of Gogol's Taras Bulba for David O. Selznick. The connection for this job came through Lewton's mother, Nina. Though a film of Taras Bulba did not follow, Lewton was hired by MGM to work as a publicist and assistant to Selznick. His first screen credit was "revolutionary sequences arranged by" in David O. Selznick's 1935 version of A Tale of Two Cities. Lewton also worked as an uncredited writer for Selznick's Gone with the Wind, including writing the scene where the camera pulls back to reveal hundreds of wounded soldiers at the Atlanta depot. Lewton also worked for Selznick as a story editor, a scout for discovering literary properties for Selznick's studio, and a go between with the Hollywood censorship system. On the documentary The Making of Gone With the Wind, Lewton is described by another Selznick employee as warning that Gone With the Wind was unfilmable and that Selznick would be making "the mistake of his life" trying to make a successful movie of it. In 1942, Lewton was named head of the horror unit at RKO studios at a salary of US$250 per week. He would have to follow three rules: each film had to come in under a US$150,000 budget, each was to run under 75 minutes, and Lewton's supervisors would supply the film titles prior to the start of production. Lewton's first production was Cat People, released in 1942. The film was directed by Jacques Tourneur, who subsequently also directed I Walked With a Zombie and The Leopard Man for Lewton. Made for US$134,000, the film went on to earn nearly US$4 million and was the top moneymaker for RKO that year. This success enabled Lewton to make his next films with relatively little studio interference, allowing him to fulfill his vision despite the sensationalistic film titles he was given, focusing on ominous suggestion and themes of existential ambivalence. Lewton always wrote the final draft of the screenplays for his films, but avoided on screen co writing credits except in two cases, The Body Snatcher and Bedlam, for which he used the pseudonym "Carlos Keith," which he had previously used for the novels 4 Wives, A Laughing Woman, This Fool, Passion, and Where the Cobra Sings. After RKO promoted Tourneur to A films, Lewton gave first directing opportunities to Robert Wise and Mark Robson. Between 1945 and 1946, Boris Karloff appeared in three films for RKO produced by Lewton: Isle of the Dead, The Body Snatcher, and Bedlam. In a 1946 interview with Louis Berg of the Los Angeles Times, Karloff credited Lewton with saving him from what Karloff saw as the overextended Frankenstein franchise at Universal Pictures. Berg wrote, "Mr. Karloff has great love and respect for Mr. Lewton as the man who rescued him from the living dead and restored, so to speak, his soul." When RKO head and Lewton supporter Charles Koerner died in 1946, the studio went through personnel and management upheavals, ultimately leaving Lewton unemployed and in ill health after suffering a minor heart attack. Through connections, he rewrote an unused screenplay based upon the life of Lucrezia Borgia. Actress Paulette Goddard at Paramount Studios particularly liked Lewton's treatment, and in exchange for the script Lewton was given employment through July 1948. (The Goddard film Bride of Vengeance, heavily rewritten, was released in 1949.) While at Paramount, Lewton also produced the film My Own True Love, released in 1949. Following his association with Paramount, Lewton worked again for MGM, where he produced the Deborah Kerr film Please Believe Me, released in 1950. During this time, Lewton attempted to start an independent production company with former protégés Wise and Robson, but when a disagreement over which property to produce first arose, Lewton was kicked out. Lewton spent time at home working on a screenplay about the famous American Revolutionary War battles at Fort Ticonderoga. Universal Studios made an offer on the work, and though the screenplay was not used, Lewton was given producer duties on the film Apache Drums, released in 1951. This film is usually considered the film most like Lewton's earlier RKO horror films.
Өлім және мұра
Голливуд продюсері Стэнли Крамер Льютонға Колумбия студиясындағы фильмдер сериясын өндіруге көмекші ретінде жұмыс істеуге ұсыныс жасады. Льютон Universal-дан кетіп, "Менің алты сотталған адам" фильмін дайындауға кірісті, бірақ өт тасымен ауырғаннан кейін, екі жүрек ұстамасына шалдығып, денсаулығы нашарлады. 1951 жылы 46 жасында ол Сидарс-Синай медициналық орталығында қайтыс болды. Келесі жылы Кирк Дуглас "Жақсы да, әдемі де" фильмінде ойнады; оның кейіпкері Льютонның бейнесімен ұқсас болды. Льютон туралы бірнеше кітап жарық көрді және екі деректі фильм түсірілді. 2007 жылы "Мартин Скорсезе ұсынады: Вал Льютон – Көлеңкедегі адам" деректі фильмі шықты. 2017 жылдың мамыр айында Адам Роштің "Голливудтың құпия тарихы" подкаст-биографиялық сериясы оның өмірі мен еңбегіне арналған он бір бөлімдік маусымды бастады – "Көлеңкелер". 2021 жылдың маусым айында "Көлеңкелер" Рош пен Лаета Калогридис бірлесіп жазған көркем фильмге айналатыны хабарланды, ал Калогридис Брэдли Фишермен бірге фильмнің продюсері болды.
Hollywood producer Stanley Kramer tendered an offer to Lewton to work as an assistant producing a series of films at Columbia Studios. Lewton resigned at Universal and began preparation to work on the film My Six Convicts, but after suffering gallstone problems, he had the first of two heart attacks which weakened him so much that he died at Cedars Sinai Medical Center in 1951 at the age of 46. The following year, Kirk Douglas appeared in The Bad and the Beautiful; his character was partly based on Lewton. A number of books and two documentaries on Lewton have been produced. A documentary film, Martin Scorsese Presents: Val Lewton – The Man in the Shadows, was released in 2007. In May 2017, "The Secret History Of Hollywood", a podcast biopic series by Adam Roche, began an eleven part season on his life and work – 'Shadows' – featuring Mark Gatiss. In June 2021, it was announced that 'Shadows' was to be turned into a feature film, co written by Roche and Laeta Kalogridis, with Kalogridis also acting as producer alongside Bradley Fischer.
Қысқа әңгімелері
"Багита". "Таңғажайып әңгімелер" (1930 жылғы шілде). Марвин Кей құрастырған "Таңғажайып әңгімелер: Ешқашан өлмейтін журнал" (1988) жинағында қайта басылды. "Льютонның ерекше мысықтарға деген қорқынышы және қараңғы қорқыту тәсілдеріне деген үрейі 'Багита' туындысында толыққанды көрініс тапқан". 20-бет.
"The Bagheeta". Weird Tales (July 1930). Reprint in Marvin Kaye, ed., Weird Tales: The Magazine That Never Dies (1988). "Lewton's characteristic phobia of cats, and his fear the dark horror techniques, are to be found, intact, in 'The Bagheeta'." p. 20.