Америка Азамат Соғысы: Джонсборо шайқасы

Кіріспе

Америкалық Азамат соғысының шайқасы

Джонсборо шайқасы (31 тамыз – 1 қыркүйек 1864) – Уильям Текумсе Шерман басқарған Одақ әскерлері мен Уильям Дж. Харди басқарған Конфедерация әскерлері арасында Американдық Азамат соғысының Атланта кампаниясы барысында болған шайқас. Бірінші күні Теннесси армиясының қолбасшысы Джон Белл Худтың бұйрығымен Хардидің әскерлері федералдыларға шабуыл жасады, бірақ ауыр шығынға ұшырап кері шегінді. Сол күні кешке Худ Хардиге әскерінің жартысын Атлантаға қайтаруды бұйырды. Екінші күні бес Одақ корпусы Джонсбороға (қазіргі атауы: Джонсборо) жетті. Атланта кампаниясы кезінде федералдылардың алға басты, ірі шабуылы Конфедерацияның қорғанысын бұзуға мүмкіндік берді. Шабуыл барысында 900 әскер тұтқынға алынды, бірақ қорғаушылар шабуылды тоқтатып, жаңа қорғаныс шебін құрды. Үлкен қарсылыққа қарамастан, Хардидің корпусы сол күні кешке оңтүстікке қашып кетті. Худты Атлантаны тастауға мәжбүрлеуге жасаған бұрынғы тыраздары сәтсіз аяқталғаннан кейін, Шерман жеті жаяу әскер корпусының алтауын оңтүстікке қарай жылдыруға шешім қабылдады. Оның мақсаты – Атлантаға келетін соңғы темір жол болған Мейкон және Батыс темір жолын тоқтату еді. Шерманның үш корпусы Джонсбородағы темір жолға артиллериялық қашықтыққа жетті, ал Худ оларды ығыстыру үшін үш жаяу әскер корпусының екеуін жіберді. Джонсборо шайқасы жүріп жатқанда, 31 тамызда Одақтың тағы екі корпусы темір жолды тоқтатып тастады. Худ Атлантаның темір жолмен байланысы үзілгенін байқағаннан кейін, 1 қыркүйек күні кешке қаладан эвакуациялады. Атланта келесі күні Одақ әскерлерімен басып алынды, ал Атланта кампаниясы аяқталды. Худтың әскері жойылмаса да, Атлантаның құлауы соғыстың барысына зор саяси және әскери әсер етті.

Әскерлер

Атланта науқанында Уильям Т. Шерман үш одақтық армияның құрамына кіретін Миссисипи әскери округіне қолбасшылық етті. Науқан басталғанда Джордж Х. Томас Камберленд армиясын, Джеймс Б. Макферсон Теннесси армиясын, ал Джон Скофилд Огайо армиясын басқарды. 22 шілдеде Атланта шайқасында Макферсонның қазасы маңызды өзгерістерге алып келді. Шерман Макферсонның орнына бұрынғы IV корпус командирі Оливер Отис Говардты тағайындады. XX корпустың Жозеф Хукері оның таңдалуы керек деп ойлады, сондықтан ол отставкаға кетті және оның орнына Генри Уорнер Слокум келді. Дэвид С. Стэнли IV корпустың басқаруын қабылдады. Кейін Джон М. Палмер XIV корпустың басқаруынан босатылуын сұрады және оның орнына Джефферсон С. Дэвис тағайындалды. Джонсбороға дейін XVI корпустың сол қанатын басқарған Гренвилл М. Додж жараланып, оның орнына Томас Э. Г. Рэнсом келді. Джордж Стоунмен, Скофилдтің кавалерия командирі, шабуыл кезінде тұтқынға алынып, оның дивизиясы қирады. Томас армиясы Стэнлидің IV корпусынан, Дэвистің XIV корпусынан, Слокумның XX корпусынан және Эдвард М. Маккук, Кеннер Гаррард және Хью Джудсон Килпатрик басқарған 1-ші, 2-ші және 3-ші кавалерия дивизияларынан тұрды. Говард армиясы Джон А. Логанның XV корпусынан, Рэнсомның XVI корпусының сол қанатынан және Фрэнсис Престон Блэрдің XVII корпусынан құралды. Скофилдтің шағын армиясында XXIII корпус және Хорас Капрон басқарған кавалерия дивизиясының қалдықтары болды. Тамыз айының басында Томас армиясы 45 000 әскерден, Говард армиясы 21 000 сарбаздан және Скофилд армиясы 12 000 адамнан тұрды. Блэрдің XVII корпусы Атланта шайқасында ауыр шығынға ұшырағаннан кейін тек 6 400 сарбаз қалды. Шерман күштері ең көп дегенде 85 000 сарбазды құрады. "Сарбаздар мен басшылар" журналына сәйкес, 1 тамызда Шерман армияларында 75 659 жаяу әскер, 5 499 артиллерия және 10 517 кавалерия болды, барлығы 91 675 адамды құрады. 1 қыркүйекте олар 67 674 жаяу әскер, 4 690 артиллерия және 9 394 кавалериядан тұрды, барлығы 81 758 адамды құрады. 1864 жылдың мамыр айында Джозеф Джонстон басқарған Теннесси Конфедерациялық армиясында үш жаяу әскер корпусы, Густав Вудсон Смит басқарған Джорджия милициясы, Джозеф Уилер басқарған кавалерия корпусы және Уильям Хикс Джексон басқарған тәуелсіз кавалерия дивизиясы болды. Науқан басталғанда жаяу әскер корпусы командирлері Уильям Дж. Харди, Джон Белл Худ және Леонидас Полк болды. Полк 14 маусымда Пайн-Маунтинде қаза тауып, 7 шілдеде оның орнына Александр П. Стюарт келді. Генри Д. Клейтон Стюарттың бұрынғы дивизиясын басқарды. Осы уақытта Эдвард С. Уолтолл Джеймс Кантидің дивизиясын, ал Джон С. Браун Томас С. Хиндманның дивизиясын қабылдады. 17 шілдеде Джонстонның орнына Худ келді. Стивен Д. Ли Худтың бұрынғы корпусын басқарды. Уильям Х. Т. Уокер Атланта шайқасында қаза тауып, оның дивизиясы Харди корпусының дивизиялары арасында бөлінді. Харди корпусы Уильям Б. Бейт, Бенджамин Ф. Читам және Патрик Клебурн дивизияларынан тұрды. Ли корпусы Браун, Картер Л. Стивенсон және Клейтон дивизияларынан құралды. Стюарт корпусына Уолтолл, Сэмюэл Гиббс Френч және Уильям Уинг Лоринг дивизиялары кірді. Уилер корпусы Уильям Т. Мартин, Джон Х. Келли және Уильям Ю. С. Хьюмс басқарған кавалерия дивизияларынан тұрды. Автор Альберт Кастель Худтың күшін тамыз айында Шерманнан 30 000-ға кем, шамамен 55 000 деп бағалады. Марк М. Боатнер III тамыз айының басында Худтың 37 000 жаяу әскері мен 5 000 Джорджия милициясы болғанын есептеді.

In the Atlanta campaign, William T. Sherman commanded the Military Division of the Mississippi, which included elements of three Union armies. At the start of the campaign, George H. Thomas led the Army of the Cumberland, James B. McPherson directed the Army of the Tennessee, and John Schofield commanded the Army of the Ohio. The death of McPherson at the Battle of Atlanta on July 22 led to significant changes. Sherman named Oliver Otis Howard, formerly the IV Corps leader, to replace McPherson. Joseph Hooker, the XX Corps, believed that he should have been chosen, so he resigned and was replaced by Henry Warner Slocum. David S. Stanley assumed command of IV Corps. Later, John M. Palmer asked to be relieved of command of XIV Corps and was replaced by Jefferson C. Davis. Just before Jonesborough, Grenville M. Dodge, who led the Left Wing of the XVI Corps, was wounded and replaced by Thomas E. G. Ransom. George Stoneman, Schofield's cavalry commander, was captured during a raid and his division wrecked. Thomas' army consisted of Stanley's IV Corps, Davis' XIV Corps, Slocum's XX Corps, and the 1st, 2nd, and 3rd Cavalry Divisions led by Edward M. McCook, Kenner Garrard, and Hugh Judson Kilpatrick, respectively. Howard's army was made up of John A. Logan's XV Corps, Ransom's Left Wing of the XVI Corps, and Francis Preston Blair Jr.'s XVII Corps. Schofield's small army included XXIII Corps and the remnant of a cavalry division led by Horace Capron. At the beginning of August, Thomas' army numbered 45,000 troops, Howard's army counted 21,000 soldiers, and Schofield's army mustered 12,000 men. Blair's XVII Corps had only 6,400 soldiers left after suffering serious losses at the Battle of Atlanta. Sherman's forces numbered 85,000 soldiers at the most. According to Battles and Leaders, on August 1, Sherman's armies counted 75,659 infantry, 5,499 artillery, and 10,517 cavalry, for a total of 91,675. On September 1, they mustered 67,674 infantry, 4,690 artillery, and 9,394 cavalry, for a total of 81,758. In May 1864, the Confederate Army of Tennessee under Joseph E. Johnston included three infantry corps, the Georgia militia under Gustavus Woodson Smith, a cavalry corps led by Joseph Wheeler and an independent cavalry division under William Hicks Jackson. At the start of the campaign, the infantry corps commanders were William J. Hardee, John Bell Hood, and Leonidas Polk. Polk was killed at Pine Mountain on June 14 and replaced by Alexander P. Stewart on July 7. Henry D. Clayton took command Stewart's former division. Meanwhile, Edward C. Walthall took over James Cantey's division and John C. Brown assumed command of Thomas C. Hindman's division. Johnston was replaced in army command by Hood on July 17. Stephen D. Lee took over Hood's former corps. William H. T. Walker was killed at the Battle of Atlanta and his division divided among the divisions of Hardee's corps. Hardee's corps consisted of the divisions of William B. Bate, Benjamin F. Cheatham, and Patrick Cleburne. Lee's corps was made up of the divisions of Brown, Carter L. Stevenson, and Clayton. Stewart's corps included the divisions of Walthall, Samuel Gibbs French, and William Wing Loring. Wheeler's corps consisted of cavalry divisions led by William T. Martin, John H. Kelly, and William Y. C. Humes. Author Albert E. Castel estimated Hood's strength in August as 30,000 less than Sherman's, or about 55,000. Mark M. Boatner III estimated that Hood had 37,000 infantry and 5,000 Georgia militia at the start of August.

Операциялар

Атланта жорығы 1864 жылдың мамыр айының басында Шерменнің 100 000 әскері Джонстонның 62 000 әскеріне қарсы аттанғанда басталды. Жорық барысында екі тарап та күшін арттырды. Одақтың бас қолбасшысы Улисс Грант Шерменге «Джонстон армиясына қарсы шабуылдап, оны талқандап, жау елінің мүмкіндігінше ішкі аймағына еніп, олардың соғыс ресурстарын барынша зақымдауды» бұйырды. Атланта – Конфедерацияның маңызды теміржол торабы, өндіріс орталығы және жабдықтау пункті болғандықтан, Шерман оны өзінің басты мақсаты ретінде таңдады. Басты шайқастар: 5-9 мамырдағы Рокки Фэйс Ридж шайқасы, 13-16 мамырдағы Ресака, 25-27 мамырдағы Нью Хоуп шіркеуі мен Даллас, 27 маусымдағы Кеннесо тауы. Джонстон Атлантаға қарай бірте-бірте шегінді. 9 шілдеде Шерман әскерлері Конфедерация армиясын Чаттахучи өзенінің қорғанысынан ығыстырғаннан кейін Джонстонның орнына Худ келді. Худ 20 шілдеде Пичтри-Крик шайқасында Томас армиясына, ал 22 шілдеде Атланта шайқасында Макферсон армиясына шабуыл жасады. Екі шабуыл да Конфедерация үшін ауыр шығындармен аяқталды. Декатурды басып алғаннан кейін Шерман әскерлері Атлантадан Аугустаға дейін созылған Джорджия теміржолын қиратты. Ловелл Руссо басқаратын одақ атты әскері Шерман армиясына қосылды, олар Опеликада Монтгомери мен Вест-Пойнт теміржолын кесу үшін сәтті рейд жасағаннан кейін. 25 шілдеде Уильям Вирман Райттың теміржол құрылыс бригадалары Чаттахучи көпірін қайта салып, Шерман лагерлеріне дейінгі теміржолды жөндеді. Шерман Хауард басқаратын Теннесси армиясын Атлантаның шығыс жағынан батыс жағына көшірді. Шерман Хауард армиясы Атлантадан Маконға созылатын Мейкон және Батыс теміржолын кесіп тастауын қалады. 27 шілдеде Шерман Маккук пен Стоунменнің атты әскеріне Мейкон теміржолына шабуыл жасауға бұйрық берді. Хауард армиясы 28 шілдеде Езра шіркеуі шайқасында тоқтатылды. Дегенмен, Езра шіркеуі одақтың тактикалық жеңісі болды: одақ 632 сарбазды жоғалтса, Конфедерацияның шығындары бес есеге жуық болды. Одақ атты әскерінің шабуылы сәтсіз аяқталды. Маккук атты әскері бірнеше жүз арбаны жойғаннан кейін Лавджой стансасына жетті. Олар теміржолға уақытша зақым келтірді, бірақ кері жолда Невнан қаласында Конфедерация атты әскерімен қоршалды. Браун Милл шайқасында 600 сарбазды жоғалтқаннан кейін қашып шықты. Стоунмен теміржолға зақым келтіруі керек еді, бірақ оның орнына Андерсонвилл түрмесіндегі одақ тұтқындарын босату үшін Мейконға аттанды. Оның 2200 сарбаздық дивизиясы Уилер бригадасының үш бригадасымен қоршалды; Стоунмен 700 сарбазымен бірге тұтқындалды, ал оның дивизиясы таратылды. Бұрын теміржолды қорғап тұрған Килпатрик атты әскері енді алға жылжыды. Шерман XXIII және XIV корпустарын Мейкон теміржолын кесіп тастау үшін оңтүстікке жіберді, бірақ бұл операция 5 тамыздағы Утой сағасы шайқасында сәтсіз аяқталды. Утой-Крикке жеткеннен кейін Шерман Атлантаны Фрэнсис ДеГресстің H батареясынан 20 фунттық Parrott мылтықтарымен, 1-ші Иллинойс артиллериясынан және үш 4,5 дюймдік Ordnance мылтықтарымен бомбалауға тырысты. Бұл жоспар 12 тамызда екі Parrott мылтығы жарылып, Ordnance мылтықтарының оқ-дәрісі біткенде сәтсіз аяқталды. Худ Уилерге Шерман армиясын қамтамасыз ететін теміржолды жоюды тапсырды. 10 тамызда Уилер Ковингтондан сегіз атты бригадамен жолға шықты. Ол бірнеше жерде теміржолға аздап зақым келтіріп, кейбір шағын гарнизондарды басып алды. Уилер екінші Дальтон шайқасында жеңіліп, атты әскерін Шығыс Теннессиге көшірді, онда ол Шерманның теміржолы үшін қауіп төндірмеді. Боатнер Уилердің рейдінің «Шерман операцияларына айтарлықтай әсері болмады» деген қорытындыға келді. Уилер жолдан шыққаннан кейін, Шерман Килпатрикке Мейкон теміржолын бұзуды бұйырды. 18 тамызда Килпатрик 4700 атты әскерімен және екі артиллериялық батареясымен бірге Сэндтаундан шығып кетті. Килпатрик дивизиясы жай жылдамдықпен ілгеріледі, оған қарсы 400 конфедерациялық атты әскері және Лоренс Салливан Росс басқаратын екі қару болды. 19 тамызда Килпатрик Россті Джонсбородан қуып шыққанда, қатты жаңбыр жауды, сондықтан одақ атты әскері байламдарды өртеп, рельстерді бүгіп, от жағуға мүмкіндік таппады. Килпатрик Лавджой стансасына бет алды, онда оның дивизиясы тұзаққа түсіп қалды. Лавджой стансасы шайқасында Килпатрик сарбаздары Росс бригадасын сабырмен басып, тұзақтан шықты. Одақ әскерлері 237 сарбазды жоғалтқаннан кейін достық қатарға қашып шықты. Конфедерация теміржол бригадалары тез арада жолды жөндеп, рейд тағы да сәтсіз аяқталды.

The Atlanta Campaign began in early May 1864 when Sherman's 100,000 men moved against Johnston's 62,000. During the campaign, both sides were reinforced. Union General in chief Ulysses S. Grant ordered Sherman, "to move against Johnston's army, to break it up, and to get into the interior of the enemy's country as far as you can, inflicting all the damage you can against their war resources". Atlanta was a critical Confederate railroad hub, manufacturing center, and supply point, so Sherman chose it as his objective. The major confrontations were the battles of Rocky Face Ridge on May 5–9, Resaca on 13–16 May, New Hope Church and Dallas on May 25–27, and Kennesaw Mountain on June 27. Johnston was driven steadily back toward Atlanta. Johnston was replaced by Hood after Sherman's forces flanked the Confederate army out its Chattahoochee River defenses on July 9. Hood attacked Thomas' army at the Battle of Peachtree Creek on July 20 and attacked McPherson's army at the Battle of Atlanta on July 22. Both assaults failed with heavy Confederate losses. While occupying Decatur, Sherman's troops wrecked the Georgia Railroad which ran east from Atlanta to Augusta. Union cavalry under Lovell Rousseau joined Sherman's army after a successful raid to cut the Montgomery and West Point Railroad at Opelika, Alabama. By July 25, William Wierman Wright's railroad construction gangs rebuilt the Chattahoochie bridge and repaired the railroad as far as Sherman's camps. Sherman brought the Army of the Tennessee, now commanded by Howard, from the east side of Atlanta, to the west side. Sherman wanted Howard's army to cut the Macon and Western Railroad which ran south from Atlanta to Macon. On July 27, Sherman also ordered McCook's and Stoneman's cavalry to launch raids against the Macon railroad. Howard's army was blocked at the Battle of Ezra Church on July 28. However, Ezra Church was a Union tactical victory; while Union losses numbered 632, Confederate casualties were nearly five times greater. The Union cavalry raids were a fiasco. McCook's cavalry reached Lovejoy's Station after destroying several hundred wagons on the way. His troopers temporarily damaged the railroad, but on their return route they were surrounded by Confederate cavalry at Newnan. In the Battle of Brown's Mill they escaped after sustaining a loss of 600 men. Stoneman was supposed to damage the railroad, but instead he rode to Macon in an attempt to liberate the Union captives at Andersonville Prison. His 2,200 man division was surrounded by three of Wheeler's brigades; Stoneman was captured with 700 men and his division dispersed. Kilpatrick's cavalry division, which previously guarded the railroad, was now brought forward. Sherman sent the XXIII and XIV Corps southward to cut the Macon railroad but this operation failed at the Battle of Utoy Creek on August 5–7. After Utoy Creek, Sherman tried to bombard Atlanta into submission with 20 pounder Parrott rifles from Francis DeGress' Battery H, 1st Illinois Artillery and three 4.5 inch Ordnance rifles. This plan also ended in failure on August 12 when two of the Parrotts burst and the Ordnance rifles ran out of ammunition. Hood ordered Wheeler to destroy the railroad supplying Sherman's army. On August 10, Wheeler set out with eight cavalry brigades from Covington. He inflicted minor damage to the railroad at several places and captured some small garrisons. Wheeler was repulsed in the Second Battle of Dalton and then moved his cavalry into east Tennessee where he was no threat to Sherman's railroad. Boatner concluded that Wheeler's raid had "no significant effect on Sherman's operations". With Wheeler out of the way, Sherman ordered Kilpatrick to break the Macon railroad. On the evening of August 18, Kilpatrick left Sandtown with 4,700 cavalry and two artillery batteries. Kilpatrick's division made slow progress though opposed by only 400 Confederate cavalry and two guns under Lawrence Sullivan Ross. When Kilpatrick finally drove Ross out of Jonesboro late on August 19, it began to rain so hard that the Union cavalrymen were unable to start fires to burn ties and bend the rails. Kilpatrick headed for Lovejoy's Station where his division ran into an ambush. In the Battle of Lovejoy's Station, Kilpatrick's troopers broke out of the trap by overrunning Ross' brigade with a saber charge. The Union troopers escaped into friendly lines after losing 237 men. Confederate railroad gangs quickly repaired the track so the raid was another failure.

Джонсбороу маневрі

Шерман 23 тамызда Атлантаға келе жатқан пойызды байқағанда, Мейкон және Батыс темір жолының жұмыс істейтінін білді. Ол үш армия командирінен бұрын талқылаған жоспарын орындауға қашан дайын болатындарын сұрады, ал Томас екі күннен кейін жауап берді. Вагондарды 15 күндік азықпен толтырғаннан кейін, Одақ армиясы 25 тамызда өз орналасқан жерлерінен кетуге кірісті. Сол күні XX корпус Чаттахучи өзені арқылы өтетін теміржол көпірін қорғаған бекіністерге қайтты. Томасқа бағынышты қалған екі корпусы – IV және XIV корпус, өз траншеяларынан шығып, оңтүстікке қарай Утойға жылжыды. Хауардтың үш корпусы да қорғаныстан шегініп, оңтүстікке қарай бет алды. Тек Скофилдтің XXIII корпусы ғана Ист-Пойнт маңында қалды. Гаррардтың атты әскері Шерманның солтүстік фланкін, ал Килпатриктің атты әскері оңтүстік фланкін күзетті. Худ армияның қозғалысын байқады, бірақ оған кедергі келтірмеді. 28 тамызда кешке Томасқа бағынышты екі корпусы Ред-Окқа, ал Хауардтың үш корпусы батысқа қарай Фэрбернге жетті. Екі жер де Атлантадан батысқа қарай созылған Атланта және Вест-Пойнт теміржолында орналасқан. Скофилд Ист-Пойнттен Томас армиясының сол фланкімен байланысу үшін кері шегінді. Шерман армиясы 29 тамыз күні теміржолды қиратумен айналысты. Джейкоб Долсон Кокс және Шелби Фут екеуі де Худтың Одақ армиясының шегінуі Шерманның шегінуге дайындалып жатқанын білдіретініне сенгенін айтты. Худ өзінің қателігіне Уилердің жетістіктері туралы және Одақ әскерлерінен тамақ сұрап, олардан бас тартылған жергілікті әйел туралы асыра сілтемеленген хабарлардың әсерімен иланды. Алайда, Кастель Худтің мүлдем жаңылып қалмағанын, Шерманның оңтүстікке қарай ірі шабуылға шығуда екенін түсінгенін мәлімдеді. Худтың қиын жағдайы Шерманның Джонсбороға немесе Раф-энд-Реддиге шабуылдайтынын білмеуінде болды. Немесе Шерманның жоспары Атлантаның қорғаушыларын алдап, XX корпустың қаланы басып алуына мүмкіндік беру үшін жасалған айла-шарғы болды. Худ Джонсбороның Шерманның шабуылы үшін ықтимал мақсат екенін түсінді. Худтың қатесі Шерманның күштері оған "осылай тез, осылай жақын және осылай күшті" жететінін түсінбеуінде болды. 30 тамызда сағат 7-де Хауардтың Теннесси армиясы Килпатриктің атты әскерінің бастауымен оңтүстікке қарай шеру тастады. XV корпус сол жақта, XVI корпус оң жақта, ал XVII корпус олардан кейін орналасты. Росс пен Фрэнк Кроуфорд Армстронг басқаратын Конфедерация атты әскері бастапқыда қатты қарсылық көрсетті, сондықтан Килпатрик Уильям Бэбкок Хейзеннің XV корпусының бригадасы Уэллс С. Джонспен күшейтілді. Шерманның бұйрығына сәйкес, Хауард түстен кейін Ренфроу-Плейс тоқтады, бірақ оның әскерлері үшін жергілікті су көзі жоқ екенін анықтады. Шерман оған Джонсбороға дейін шеру жасауға рұқсат бергендіктен, Хауард Флинт өзеніне қарай ілгерілеуді шешті. Хауардтың жетекші күштері нашар қарсылыққа қарсы алға жылжып, Флинт өзеніне жетті, онда Одақ атты әскері мен Джонстың бригадасы конфедерациялық аттылар оны өртеп үлкермей тұрып көпірді басып алды. Логанның XV корпусы өзенді кесіп өтіп, кешке қарай Джонсбороның батысындағы биікке орналасты. XVI және XVII корпус артта қалғандықтан, Хауард шабуылға түсуден бас тартты. Ол Джонсборо қаласында бар болғаны 2500 конфедерациялық әскер бар екенін білген жоқ. 30 тамызда сағат 13:00-ге дейін Худ Хардиге Джонсбороға қауіп төндірмейтініне сенбегенін телеграмма арқылы хабарлады. Худ жағдайдың өте қиын екенін кешкі сағат 6-да ғана түсінді, Армстронг пен жаяу әскер бригадасының командирі Джозеф Хорас Льюис оған Джонсбороның дереу қауіпте екенін хабарлады. Худ Льюиске "кез келген құнмен" орынын ұстап тұруға бұйрық берді және Харди корпусын, содан кейін Ли корпусын түнде Джонсбороға қарай жіберді. Худ Хардиге екі корпустың да басшылығын жүктеді, таңертең Одақ күштеріне шабуыл жасап, оларды Флинт өзеніне кері шегіндіруді тапсырды. Келесі күні атты әскер Атланта бекінісін ұстап тұрғанда, Худ армиясы Шерманның сол фланкіне шабуыл жасап, оның армиясын талқандауға тырысады. Егер Харди шабуылы сәтсіз аяқталса, Ли корпусы Атлантадан шегінуді қамтамасыз ету үшін Раф-энд-Реддиге қайта оралуға тиіс болды. Худтың штаб бастығы Фрэнсис А. Шоуп әскери жабдық пен оқ-дәрілерді жинап, Атлантадан пойызбен эвакуациялауға дайындауға нұсқау берді.

Sherman knew that the Macon and Western Railroad was operable on August 23 when a train was observed coming into Atlanta. He asked his three army commanders when they would be ready to carry out the plan that he already discussed with them and Thomas replied in two days. After filling the wagons with 15 days rations, the Union army began pulling out of its positions on August 25. On that day, the XX Corps withdrew to entrenchments that covered the railroad bridge across the Chattahoochie. Thomas' other two formations, the IV and XIV Corps pulled out of their trench lines and moved south to Utoy. Howard's three corps also fell back from their defenses and marched south. Only Schofield's XXIII Corps remained in position near East Point. Garrard's cavalry guarded Sherman's northern flank while Kilpatrick's cavalry covered the southern flank. Hood detected the movement but did not try to disrupt it. On the evening of August 28, Thomas's two corps reached Red Oak and Howard's three corps arrived at Fairburn farther west. Both places were on the Atlanta and West Point Railroad which went west from Atlanta. Schofield withdrew from East Point to connect with Thomas' left flank. Sherman's forces spent all of August 29 wrecking the railroad. Both Jacob Dolson Cox and Shelby Foote asserted that a deluded Hood believed that the Union withdrawal meant that Sherman was about to retreat. Hood was convinced in his delusion by exaggerated reports of Wheeler's success and the report of a local woman who was denied food by Union troops who claimed they did not have enough for themselves. On the contrary, Castel argued that Hood was not fooled at all, but that he understood that Sherman was launching a major offensive toward the south. Hood's dilemma was that he did not know if Sherman was heading for Jonesborough or Rough and Ready. Or, Sherman's plan was a ruse to draw away Atlanta's defenders so that the XX Corps could seize the city. Hood understood that Jonesborough was a likely target of Sherman's maneuver. Hood's error was not realizing that Sherman's forces would reach it, "so soon, so close, and so strong". At 7 am on August 30, Howard's Army of the Tennessee began marching south with Kilpatrick's cavalry leading the way. The XV Corps was on the left and the XVI Corps on the right, followed by the XVII Corps. Confederate cavalry under Ross and Frank Crawford Armstrong initially put up such tough resistance that Kilpatrick was reinforced by Wells S. Jones' brigade of William Babcock Hazen's XV Corps division. As per Sherman's orders, Howard halted at Renfroe Place in mid afternoon, but discovered there was no local water source for his soldiers. Howard decided to advance to the Flint River, since Sherman gave him the option to march as far as Jonesborough. Howard's leading troops pressed onward against weaker opposition and reached the Flint River where the Union cavalry and Jones' brigade seized a bridge before the Confederate horsemen could burn it. Logan's XV Corps advanced across the river and entrenched on a ridge west of Jonesborough at dusk. The XVI and XVII Corps had fallen behind, so Howard declined to attack. Unknown to him, there were only 2,500 Confederates in Jonesborough. As late as 1 pm on August 30, Hood telegraphed Hardee that he did not believe that there was a threat to Jonesborough. Hood only realized that the situation was critical at 6 pm when Armstrong and infantry brigade commander Joseph Horace Lewis reported to him that Jonesborough was in immediate danger. Hood ordered Lewis to hold the place "at all hazards" and sent Hardee's corps, followed by Lee's corps marching in the night to Jonesborough. Hood instructed Hardee to assume command of both corps, attack the Union forces in the morning, and drive them into the Flint River. On the following day, while cavalry held the Atlanta fortifications, Hood's army would throw itself on Sherman's left flank and crush his army. In case Hardee's attack failed, Lee's corps was to march back to Rough and Ready in order to cover the retreat of the army from Atlanta. Hood's chief of staff, Francis A. Shoup directed that military equipment and ammunition be assembled and prepared for evacuation from Atlanta by train.

31 тамыз дайындық

Сағат 9-да Ховард Шерманнан хабар алды, ол оған: «Мен сізден жолдың [яғни теміржолдың] бір бөлігін басып алып, нығайтуды қалаймын» және «Бізге сол жол керек, және ол бізге ауыр шайқасқа тұрарлық» деді. Ховард конфедераттардың «әскерін қатты жылдамдықпен осы жерге жеткізіп жатқанын» және олардың өзіне шабуыл жасауға ниеттенгенін айтты. Ховард Джонсбородағы конфедераттардың осы уақытқа дейін шабуылға алынуға тым күшті екенін байқады. Харди таңертең одақ күштеріне шабуыл жасау мүмкін емес екенін анықтады. Қателікті хабардан жаңылып, Харди корпусы таң атқанға дейін келмеді және ол Джонсбородағы позицияға таңғы 9-да келді. Ли корпусы түскі үзіліске дейін күтілмеді. Өзіне үш одақтық корпус қарсы тұрғанын және тағы екеуі жақын жерде екенін білген Харди Худтан Джонсбороға келіп, басқаруды өз қолына алуын сұрады. Худ «штыктарды бекітіп» шабуыл жасауға бұйрық берді. Осы уақытта Ховардтың әскерлері далалық бекіністерін жақсартумен айналысты. Логанның XV корпусындағы дивизиялар Уильям Харроудың оң жағында, Хазеннің сол жағында және Питер Остерхаус резервте орналасты. Джон М. Корстың XVI корпустағы дивизиясы Логанның оң жағында, ал Джордж Э. Брайанттың XVII корпустағы бригадасы Логанның сол жағында болды. Рэнсомның XVI корпусының қалған бөлігі Флинт өзенінің батыс жағалауында Логанның оң қанатының артында, ал Блэрдің XVII корпусының қалған бөлігі Логанның сол қанатының артында болды. Үш корпус бір-бірін қолдау үшін көпірлер салынды. Джон В. Фуллер басқа XVI корпус дивизиясын басқарды, ал екі XVII корпус дивизиясына Джайлс Александр Смит пен Чарльз Р. Вудс басшылық етті. Килпатриктің атты әскерінің бір бригадасы шығыс жағалауда, Антоний көпірін қорғайтын оңтүстікке қарай орналастырылды, батыс жағалаудағы 4 зеңбірек батареясымен қолдау көрсетілді. Барлығы Ховард 12 000 әскерді сапқа, ал 7 500-ін резервке жинады. Сонымен қатар, оның жанында Камберленд армиясының 1-ші Миссури инженерлік полкі де болды, оның құрамында 1000 сарбаз бар еді. Сағат 13:30-да С.Д. Ли корпусы Джонсбороға толықтай жетті, оның сарбаздары соңғы екі күнде жақсы ұйықтамады. Лидің оқ-дәрі тасымалын сүйемелдеуге жіберілген бригада тікелей жол федералдылармен бұғатталғандықтан жолдан ауыруға мәжбүр болды. Харди мен Ли корпусының «қызметке дайын» күйдегі 26 000 жаяу әскері болғанымен, Кастель тек 20 000-ы ғана шайқасуға дайын деп есептеді. Жол бойы жүздеген сарбаздар шаршап, біреуі ешқашан сонша көп сарбаздың артта қалуын көрмегенін айтты. Харди өз күштерін Патрик Клеберннің сол жағында, Лидің оң жағында орналастырды. Харди корпусында Марк Перрин Лоуридің басқаруындағы Клебурн дивизиясы сол жақта, Браунның басқаруындағы Бейт дивизиясы оң жақта, ал Джордж Эрл Мэннидің басқаруындағы Читэм дивизиясы Лоуридің артында болды. Джон МакГирк басқарған саперлер мен атты әскер батальоны Клебурнге қолдау көрсетті. Ли корпусында Стивенсон дивизиясы сол жақта, Джеймс Паттон Андерсонның басқаруындағы Браун дивизиясы оң жақта, ал Клейтон дивизиясы Андерсонның артында болды. Джексонның атты әскері екі жақты да қорғады. Харди екі корпустың шабуылын солдан оңға қарай эшелонмен жасауды бұйырды. Харди Лоури дивизиясының бірінші шабуыл жасауын, содан кейін Браун мен Мэнни дивизияларының шабуыл жасауын қалады. Содан кейін Стивенсон дивизиясы Логанның орталығына шабуыл жасады, ал Андерсон мен Клейтон федералды сол жаққа күшті соққы берді. Қысқасы, Клебурн корпусы сол жақтан солтүстікке қарай қозғалып, Рэнсом сарбаздары ұстап тұрған федералдық шепке шабуыл жасады, ал Ли корпусы Логан шебіне қарсы оң жақтан шабуыл жасады. Харди өзінің генералдарына әскерлер штыктарын бекітіп шабуыл жасауы керектігін еске салды, бірақ бригада командирі Артур Миддлтон Маниго солдаттарына бұл туралы хабарлағанда, олар бейжай болып көрінгенін еске алды.

At 9 am, Howard received a message from Sherman who instructed him, "I want you to get possession and fortify some one point on the road [i. e. railroad] itself", and, "We must have that road, and it is worth to us a heavy battle". Howard replied that the Confederates were, "shoving troops down here with great rapidity", and that he believed they intended to attack him. Howard observed that the Confederates in Jonesborough were by this time too strong to be attacked. Hardee found that it was not possible to attack the Union forces in the morning. Misdirected by a false report, Hardee's corps did not arrive until dawn and it was 9 am before it was all in position at Jonesborough. Lee's corps was not expected until noon. Informed that he was facing three Union corps and that two more were nearby, Hardee asked Hood to come to Jonesborough to assume command. Hood responded by reiterating his order to attack, "with bayonets fixed". Meanwhile, Howard's troops were busily improving their field fortifications. The divisions in Logan's XV Corps were arranged with William Harrow's on the right, Hazen's on the left, and Peter J. Osterhaus' in reserve. John M. Corse's division of XVI Corps was on Logan's right and George E. Bryant's brigade of XVII Corps was on Logan's left. The remainder of Ransom's XVI Corps was on the west bank of the Flint River behind Logan's right flank and the rest of Blair's XVII Corps was on the west bank behind Logan's left flank. Bridges were built so that the three corps were mutually supporting. John W. Fuller led the other XVI Corps division and the two XVII Corps divisions were commanded by Giles Alexander Smith and Charles R. Woods. One of Kilpatrick's cavalry brigades was deployed farther south on the east bank covering Anthony's Bridge, backed by a 4 gun battery on the west bank. Altogether, Howard counted 12,000 troops in line and 7,500 in reserve. He also had the 1st Missouri Engineer Regiment from the Army of the Cumberland on call, 1,000 strong. By 1:30 pm, S. D. Lee's corps finally reached Jonesborough in its entirety, its soldiers having gotten very little sleep in the last two days. A brigade detailed to escort Lee's ammunition train had to make a detour because the direct road was blocked by Federals. Though Hardee's and Lee's corps had a "present for duty" strength of 26,000 infantry, Castel estimated that only 20,000 were available to fight. Hundreds of men fell out along the way and one general reported that he had never seen so much straggling. Hardee arranged his forces with his own corps under Patrick Cleburne on the left and Lee's on the right. In Hardee's corps, Cleburne's division under Mark Perrin Lowrey was on the left, Bate's division under Brown was on the right, and Cheatham's division under George Earl Maney was behind Lowrey. A battalion of sappers and horseless cavalrymen led by John McGuirk supported Cleburne. In Lee's corps, Stevenson's division was on the left, Brown's division under James Patton Anderson was on the right, and Clayton's division was behind Anderson. Jackson's cavalry protected both flanks. Hardee prescribed that the two corps assault would be made in echelon from left to right. Hardee wanted Lowrey's division to attack first, followed by Brown's and Maney's divisions. Next to attack, Stevenson's division would engage Logan's center, while Anderson and Clayton delivered a crushing blow against the Federal left. In short, Cleburne's corps would move north on the left and attack the Federal line held by Ransom's soldiers, while Lee's corps was to make the attack on the right against Logan's line. Hardee reminded his generals that the troops must attack with fixed bayonets, but brigade commander Arthur Middleton Manigault recalled that when his soldiers were informed, they seemed apathetic.

31 тамыздағы шабуыл

Хардидің артиллериясы сағат 15:00-де атысты бастады, ал Клебурнның шабуылшылары он минуттан кейін әрекетке кірісті. Ли өз корпусына шабуыл жасауға бұйрық берді, шабуылдаушылардың атысын сигнал деп қате түсінді. Лидің негізгі күштері Хазеннің дивизиясына шабуылдады. Лидің бірінші саптық әскерлері одақтың күзеттік бекеттерін басып өтіп, қатты винтовка мен артиллерия атысымен тоқтатылды. Захария Диас бригадасының көп бөлігі майданнан қашып кетті. Екінші сап та шабуыл жасады, бірақ олардың тағдыры да сондай болды. Бұл бір жақты қырғын болды. Конфедерация әскерлерінің қарапайым сарбаздары генералдар мен офицерлердің шабуылды жалғастыруға шақыруларына қарамастан, жерге жатып, шабуылға барудан бас тартты. Шабуыл тоқтағаннан кейін Логанның жаяу әскері әдейі және "қорқынышты дәлдікпен" атуды бастады. Федералдық желілерден бақылап тұрған Логан, Конфедерация генералы атып жараланғанға дейін Андерсонның шайқастағы батырлығына таң қалды. Харди шабуылды жаңартқысы келді, бірақ Ли оған әскерлерінің мұндай шабуылға жағдайы жоқ екенін айтты. Осы уақытта Лоуридің дивизиясы солтүстік-батысқа қарай жылжыды, федералдық желілерге қарай бұрылғанда, күтпеген жерден Килпатриктің аттан түскен кавалериясынан отқа түсті. Олар қоршау рельстерінің артына жасырынып, Спенсердің қайталайтын мылтықтарымен қаруланған еді. Кавалерияның атысы соншалықты тиімді болды, Лоуридің әскері Рэнсомның негізгі желісіне қарсы шабуылдан бас тартып, батысқа қарай одақтың кавалериясына қарсы шабуылдады. Килпатриктің әскері екі шабуылды тойтарды, бірақ конфедерациялықтар екі зеңбірекке қол жеткізіп, оларды Энтони көпірі арқылы кері шегінуге мәжбүр етті. Бастапқы мақсатына оралудың орнына, Лоуридің дивизиясы кавалерияны Флинт өзенінен өткізіп, ақырында өзеннің батысындағы XVII корпустың Джайлс А. Смит дивизиясы тоқтатты. Смит дивизиясы екі зеңбіректі де қайтарып алды. Говард: "Егер мен жоспарлаған болсам да, Конфедерацияның бүкіл дивизиясын майданнан алшақтату үшін одан артық жақсы іс істеу мүмкін емес еді". Браунның дивизиясы Корсидің дивизиясының сол жақ қанатына шабуыл жасады, бірақ оқтар мен артиллерия снарядтарының қатыгез атысына тап болды. Джесси Финли мен Томас Бентон Смит (Тайлер) бригадаларының аман қалғандары шатқалға жасырынып, одан әрі ілгерілеуден бас тартты. Дивизиясының жалғыз екенін сезген Мэнни тоқтатуға бұйрық берді және Клебурнға қосымша бұйрықтарды сұрап, хабаршы жіберді. Лоури әскерін қайтарып алуға қол жеткізді, бірақ федералдық позицияларға қарап, олардың алынбас екеніне көз жеткізді. Штаб офицері Ли корпусының рухы құлағандығын хабарлады. Сондықтан Харди Клебурн корпусының шабуылын тоқтатты, оның кері шегінуіне рұқсат берді және Лоуридің дивизиясына Ли әскерлерін қолдауға аттануға бұйрық берді. Говард 172 адамның қаза тапқанын хабарлады, олардың барлығы Логан корпусында 18-ден басқа. Кастельдің айтуынша, Хардидің конфедерациялықтары 2200 адамнан зардап шекті, оның ішінде Ли корпусынан 1400 адам және Клебурн корпусынан 800 адам. Автор Рональд Бэйли Ли әскерлері 1300 адамнан, Клебурн әскерлері 400 адамнан, ал федералдылар 179 адамнан зардап шекті деп жазды. Боатнер федералистер 31 тамыздағы 14 170 ұрыстан 179-ын жоғалтты, ал конфедеративтер 23 811 ұрыстан 1725-ін жоғалтты деп мәлімдеді. Сағат 15:45-те Говард Шерманға конфедерациялықтар шабуыл жасап, "сәтті тойтарылғанын" хабарлады. Әскерлерінің жартысы қатыспаса да, Говард қарсы шабуыл жасаудан бас тартты. Бір сағаттан кейін Шерман Ховардтың хатын Ренфроу-Плейстен алды. Сол уақытта Шерман одан да маңызды жаңалық алды. Шофилд өзінің корпусы Мейкон және Батыс темір жолына тікелей орналасқанын және Стенли корпусы оның оң жағынан жылжып келе жатқанын хабарлады. Шерман секіріп, оң қолын көтеріп, Атланта мен Мейкон арасындағы темір жол желісін ақырында кесіп тастады. Шофилдтің XXIII корпусы сол күні таңертең шеруге шықты және сағат 15:00-де Кокстың басшылығымен оның жетекші дивизиясы Роф пен Рейдидің оңтүстігіндегі темір жолға жетті. Оның дивизиясы далалық бекіністерде аттан түскен кавалериямен қарсыласқанын көріп, Кокс әскерлері оларды шабуылдап, солтүстікке қарай Роф пен Рейдиге қарай аттанды. Мило С. Хаскаллдың басқа дивизиясы темір жолға тез жетті. Стенлидің IV корпусы Морроу Миллден жүріп шығып, сағат 16:00-де Шофилдтен оңтүстікке қарай темір жолға соқтығысты. Кейлеб Х. Карлтонның Абессалом Бэйрдтың XIV корпусы дивизиясының бригадасы Джонсбороның солтүстігіндегі темір жолға сағат 18:00-де жетті. Шерман Скофилд пен Стенлиге оңтүстікке қарай Джонсбороға жылжуға және жол бойында темір жолды қиратуға бұйрық берді. Атлантада Худ темір жолдың тоқтатылғаны туралы хабарлама алды және Шерман қаланы оңтүстіктен шабуылдауға дайын тұр деп қорқынышпен қарады. Сағат 18:00-де ол Хардиге Ли корпусы Атлантаға оралуы керек екенін, шеру сағат 02:00-де басталуын бұйрық берді. Осы уақытта Харди корпусына "Мейконды және артындағы байланысты қорғауға" бұйрық берілді. Бұйрықты алған Харди Ли корпусын жіберіп, Лоури дивизиясын оң жақ қанатын қорғау үшін қайта орналастырды. Худ 31 тамыздағы шайқасты "ұятты әрекет" деп сипаттады, өйткені қатысқан күштерге қарағанда конфедерациялықтардың қазасы аз болды.

Hardee's artillery opened fire at 3 pm and Cleburne's skirmishers went into action about ten minutes later. Lee prematurely ordered his corps to attack, mistaking the skirmisher fire for the signal. Lee's main effort fell on Hazen's division. Lee's first line troops overran the Union picket lines and were brought to a stop by intense rifle and artillery fire. Much of Zachariah C. Deas' brigade fled from the battlefield. The second line attacked and suffered the same fate. It was a one sided slaughter. Though urged to continue by their generals and officers, the Confederate rank and file went to ground and declined to charge. Once the attack was halted, Logan's infantry began firing deliberately and "with terrible accuracy". Watching from the Federal lines, Logan admired Anderson's bravery in the battle before the Confederate general was shot and wounded. Hardee wished to renew the attack, but Lee informed him that his troops were in no condition to do so. Meanwhile, Lowrey's division moved northwest, and just as it was turning north toward the Federal lines, it was unexpectedly hit by fire from Kilpatrick's dismounted cavalry, concealed behind fence rails and armed with Spencer repeating rifles. The cavalry's fusillade was so effective that Lowrey's men broke off from the attack against Ransom's main line and charged west against the Union cavalry. Kilpatrick's men repelled two attacks but the Confederates captured two guns and forced them to retreat across Anthony's Bridge. Instead of returning to its original goal, Lowrey's division pressed the cavalry across the Flint River and was eventually stopped by Giles A. Smith's division from the XVII Corps west of the river. Smith's division also recaptured the two guns. Howard remarked, "Nothing, even if I planned it, could have been better done to head an entire Confederate division away from the battlefield". Brown's division rushed the left flank of Corse's division, but ran into a deadly hail of bullets and artillery projectiles. The survivors of Jesse J. Finley's and Thomas Benton Smith's (Tyler's) brigades took cover in a ravine and refused to advance any farther. Finding that his division was all alone, Maney ordered a halt and sent a courier to Cleburne asking for further orders. Lowrey finally managed to retrieve his troops, but a look at the Federal positions convinced him that they were unassailable. A staff officer reported that Lee's corps was demoralized. Therefore, Hardee canceled the assault of Cleburne's corps, authorized its withdrawal, and ordered Lowrey's division to march to the support of Lee's troops. Howard reported sustaining 172 casualties, all but 18 in Logan's corps. According to Castel, Hardee's Confederates suffered 2,200 casualties, including 1,400 from Lee's corps and 800 from Cleburne's corps. Author Ronald H. Bailey wrote that Lee's troops lost 1,300 casualties and Cleburne's soldiers lost 400, while the Federal total was 179. Boatner stated that the Federals lost 179 out of 14,170 engaged on August 31, while the Confederates lost 1,725 out of 23,811 engaged. At 3:45 pm, Howard wrote a message to Sherman that the Confederates had attacked and were "handsomely repulsed". Even though half his soldiers were not engaged, Howard declined to mount a counterattack. About an hour later, Sherman received Howard's note at Renfroe Place. At the same time, Sherman received even more momentous news. Schofield reported that his corps reached a position squarely on the Macon and Western Railroad and that Stanley's corps was moving up on his right flank. Sherman jumped up and raised his right arm; at last, he severed the railroad line between Atlanta from Macon. Schofield's XXIII Corps marched that morning and at 3 pm its lead division under Cox arrived at the railroad south of Rough and Ready. Finding his division opposed by dismounted cavalry in field works, Cox's troops stormed them and then marched north to Rough and Ready. Schofield's other division under Milo S. Hascall soon arrived at the railroad. Stanley's IV Corps marched from Morrow's Mill and struck the railroad south of Schofield at 4 pm. Caleb H. Carlton's brigade of Absalom Baird's XIV Corps division reached the railroad north of Jonesborough at 6 pm. Sherman instructed Schofield and Stanley to move south toward Jonesborough, destroying the railroad as they went. In Atlanta, Hood got reports that the railroad was blocked and he feared that Sherman was about to attack the city from the south. At 6 pm he sent an order to Hardee that Lee's corps must to return to Atlanta, the march to start at 2 am. Meanwhile, Hardee's corps was ordered to "protect Macon and communications in rear". When Hardee received the order, he sent Lee's corps away and shifted Lowrey's division to hold his right flank. Hood later described the fighting on August 31 as a "disgraceful effort" because the number of Confederate dead was minimal compared to the forces engaged.

1 қыркүйекке дайындық

Түн ортасында Худ Хардиден шабуыл сәтсіз аяқталғанын естіді. Ол Атлантаны тастау қажеттігін түсінді және тиісті бұйрықтар берді. Ли корпусы Джонсбородан шығып кеткен соң, Лоуридің (Клебурнның) дивизиясы Хардидің оң қанатында оны алмастырды. Хардидің 12 000 әскері болды. Браун дивизиясы орталық бөлікті ұстады, ал Джон С. Картер дивизиясы сол қанатқа орналасты. Картер 31 тамызда шабуылға түспегені үшін босатылған Мэйниді алмастырды. Лоуридің әскері Ли корпусы бұрын басып тұрған аймақты иеленді және 1,83 метр арақашықтықта бір қатарға орналасты. Ли әскері өз фронтын тиісті түрде нығайта алмағандықтан, Лоуридің әскері далалық бекіністер салуға мәжбүр болды, бірақ белгісіз себептермен абатистерді дайындамады. Дивизияның төрт бригадасы солдан оңға қарай былай орналасты: Чарльз Х. Ольмстед, Джон Вейр (Лоури), Хирам Б. Гранбери және Дэниел Гован. 1 қыркүйекте таңертең Стенли Шерменнің теміржолды жою туралы бұйрығын орындауға кірісті. Сағат 10-ға қарай Стенли корпусы Джонсбороның солтүстігіндегі Морроу станциясына жетті, ал түскі уақытта ол одан кетті. Хаскалл дивизиясы Стенлиден солтүстікке қарай, ал Кокс дивизиясы әлі де Раф пен Редидің жанында теміржолды қиратып жатты. Шерман Дэвистің XIV корпусын Говардтың сол жағына орналастырып, Хардидің оң қанатын қирату үшін Стенли мен Скофилдтің солтүстіктен келуін күтуді жоспарлады. Харди XIV корпустың оң қанатқа қарап тұрғанын байқап, оны екі бригадамен күшейтті. Оң қанат солтүстік және солтүстік-шығыстан болатын шабуылдан қорғану үшін артқа қайрылды. Бұл жердің ең жоғары нүктесін Гован бригадасы ұстады. Льюис бригадасы теміржолдың батыс жағында солтүстікке қарап орналасты, ал Джеймс МакКаллохтың (бұрын Штаттар құқығы үшін күрескен Гистің) бригадасы теміржолдың шығыс жағында шамалы шығысқа қарап тұрды. Льюис пен МакКаллохтың әскері кедергілер мен абатистер жасады. Гован оң қанатындағы 6/7 Арканзас жаяу әскер полкіне кері шегінуге және жаңа далалық бекіністер салуға бұйрық берді, бірақ бөлімше одақтың артиллериясынан қарсы атысқа түсіп, жаңа бекіністері зақымдалды.

Around midnight, Hood finally got news from Hardee that his attack failed. He realized that this meant that Atlanta must be abandoned and issued the necessary orders. When Lee's corps marched away from Jonesborough, Lowrey's (Cleburne's) division replaced it on Hardee's right flank. Hardee had 12,000 troops to defend a front. Brown's division held the center, and John C. Carter's division was deployed on the left flank. Carter replaced Maney, who was relieved for not attacking on August 31. Lowrey's troops, holding the area previously occupied by Lee's corps, were spread out in a single rank, 1.83 m apart. Since Lee's troops never properly fortified their front, Lowrey's men were compelled to construct field fortifications, but for some unknown reason they failed to prepare abatis. The division's four brigades were deployed from left to right, as follows: Charles H. Olmstead, John Weir (Lowrey's), Hiram B. Granbury, and Daniel Govan. At dawn on September 1, Stanley began carrying out Sherman's orders to destroy the railroad. By 10 am Stanley's corps reached Morrow's Station, about north of Jonesborough, and at noon it was away. Hascall's division was north of Stanley and Cox's division was still near Rough and Ready, wrecking the railroad there. Sherman planned to place Davis' XIV Corps on Howard's left and wait for Stanley and Schofield to come down from the north to crush Hardee's right flank. Hardee detected that the XIV Corps was facing his right flank, so he reinforced it with two brigades. The right flank was bent back to defend against an attack from the north and northeast. The apex of the salient was held by Govan's brigade. Lewis' brigade took position facing north on the west side of the railroad, while James McCulloch's (formerly States Rights Gist's) brigade was on the east side of the railroad facing almost east. Lewis' and McCulloch's men created barricades and an abatis. Govan ordered the consolidated 6th/7th Arkansas Infantry Regiment on his right flank to withdraw and build new field works, but the unit was caught in a crossfire by Union guns, and its new fortifications damaged.

1 қыркүйектегі шабуыл

Кешке сағат 2:30-да Томас Стэнли корпусына Джонсбороға дереу шеруге бұйрық берді. XIV корпустың келуі Блэр корпусын Говардтың сол қанатынан ығыстырып тастады. Говард Блэрге Флинт өзенінің батыс жағалауымен шеру жасауды, Энтони көпірінен шығыс жағалауға өтуді және Конфедерацияның сол қанатына қауіп төндіруді бұйырды. Сағат 16:00-ден кейін Дэвистің XIV корпусы шабуылға кірісті. Корпуста Уильям П. Карлин (бұрынғы Ричард В. Джонсон), Джеймс Д. Морган (бұрынғы Дэвис) және Бэрд басқаратын дивизиялар болды. Логанның XV корпусы Дэвистің оң жағына жылжыды. Оң жақта, батпақты жерлер кешіктірген Морган дивизиясы шығысқа қарай, жауынгерлер мылтық орнын дайындаған ойысқа қарай жылжиды. Сол жақта Карлин екі бригадамен оңтүстіске қарай жылжыды, өйткені оның үшінші бригадасы Ренфроу-Плейстегі вагонды күзетіп тұрды. Карлиннің оң жағында Джон Руфус Эди басқаратын 500 американдық регуляр бригадасы, сол жағында Маршалл Мурдың (бұрынғы Бенджамин Скрибнердің) бригадасы болды. Тығыз өсімдіктер екі бригаданың да жылдамдығын баяулатты. Мурдың әскерлеріне Стэнлидің әскерлері қолдау көрсетуі керек еді, бірақ олар келмеді. Мур бригадасы Льюис конфедерациясының алдындағы абатистермен кездесіп, кері шегінді. Эдидің регулярлары төменгі жотаға жетіп, 6-шы/7-ші Арканзас салған бастапқы бекіністерін басып алды, бірақ одан әрі жылжуға мүмкіндік болмады. Карлиннің сәтсіз шабуылы Дэвиске Конфедерацияның оң қанатының "ауада" емес, керісінше, теміржол арқылы бүгілгенін түсінуге көмектесті. Бұл қауіпті жағдай еді, сондықтан Дэвис осы мүмкіндікті пайдалануды шешті. Ол Бэрдке Джордж П. Эсти бригадасының солтүстіктен шабуыл жасауын бұйырды. Бэрд Шерманның дивизиясының "шабуылға құштарлықтың жоқтығы" туралы сынаған сөздеріне ашуланып еді. Шабуылдың сөзсіз орындалуын қамтамасыз ету үшін Бэрд Эсти бригадасын атпен бірге жетектеді. Эстидің 1139 сарбазы Эдидің әскерінің артында екі қатарға орналасты, оң жақта 10-шы Кентукки және 74-ші Индиана жаяу әскер полктері, сол жақта 38-ші Огайо және 14-ші Огайо полктері. Марк Х. Прескотттың C батареясының атысы, 1-ші Иллинойс жеңіл артиллериясы ерекше қиратушы болды. Сағат 17:00-де Дэвис шабуылды бастауға бұйрық бергенде, Эстидің әскері жотаға көтеріліп, конфедераттардың атуынан қашу үшін жерге жатып, шабуылға көшті. Екі оң жақ полкі 6-шы/7-ші Арканзасты басып алды, бірақ сол жақтағы Огайо полктері Льюис абатисінде тоқтатылды. Осы кезде Морган дивизиясы шабуылға шықты. Эсти Морганның Чарльз М. Лум бригадасынан 17-ші Нью-Йорк пехотасынан көмек сұрады. 17-ші Нью-Йоркпен біріккен 14-ші және 38-ші Огайо полктері де конфедераттардың қорғанысына енді. Сол жағынан қолдау алған 10-шы Кентукки және 74-ші Индиана полктері Гован бригадасының артынан айналып өтіп, Морган дивизиясы батыстан шабуыл жасағанда оған шабуылдады. Нәтижесінде Гован мен оның 600 адамы тұтқындалды. Бэрд осы жетістіктегі рөлі үшін Құрмет медалімен марапатталды. Кейдің Арканзас батареясының және Светтің Миссисипи батареясының сегіз зеңбірегі жаудан алынды. Шығысқа қарай Эстидің Огайо полктері, 17-ші Нью-Йорк және Мур бригадасы Льюис бригадасын және МакКаллох бригадасының бір бөлігін басып алып, тағы бірнеше жүз конфедератты тұтқынға алды. Кастельдің айтуынша, бұл Атланта науқанындағы жалғыз табысты кең ауқымды майдандық шабуыл болды. Төтенше жағдайға жауап ретінде Гранбери оң қанатын солтүстікке қайта бағыттады. Клеберн Альфред Джефферсон Вонн-младший басқаратын Теннесси бригадасын аралыққа енгізіп, теміржолдың батыс жағындағы федералдық әскердің алға жылжуын тоқтатты. Шығыс жағында МакКаллох бригадасы қайта жиналып, Мур бригадасын кері шегіндірді. Дэвис өзінің жетістігін пайдаланбады, өйткені Бэрдтің екі бригадасы жаңадан келген еді. Шерман да Дэвистен басқа ештеңе күтпеді. Оның орнына ол Стэнли корпусының не істеп жатқанын ойлады. IV корпус Дэвистің әскері шабуыл жасағанда теміржолдың шығысына қарай жылжуды бастады, бірақ өте тығыз өсімдіктер оны баяулатты. Нейтан Кимбол дивизиясы оң жақта, Джон Ньютон дивизиясы сол жақта болды. IV корпус конфедераттардың далалық госпиталін басып алды, бірақ солтүстік-шығысқа қараған бекіністерге тап болды. Бұл бекіністер Картер дивизиясының қалған бригадаларымен, Мэнни, Картер және Ото Ф. Страл бригадаларымен қоршалған еді. Харди Стэнлидің алға жылжуы туралы хабар алғаннан кейін, оң қанатын қорғау үшін осы бөлімдерді орнына қойды. Жеңіл жараланған Стэнли Кимболл мен Ньютонның өздерінің далалық бекіністерін салу туралы шешімін мақұлдады, ал қараңғылық түскен соң басқа ештеңе жасау мүмкін болмады. Күндіз Говардтың XV және XVI корпустары көбінесе үнсіз қалды, ал Харди сол қанатын күшейтіп, сол жақтан әскерін ауыстырды. Блэрдің XVII корпусы дұрыс бағытталмағандықтан Энтони көпіріне ғана жетті, онда Флинт өзенінің шығыс жағалауында далалық бекіністер салды. Дегенмен, Шерман Стэнлиді Харди әскерін жойламағаны үшін кінәлады. 2 қыркүйекке Шерман Харди Джонсбородан шықпаса оны қоршауды, ал қажет болса Гриффинге дейін қууды жоспарлады. Кастель Шерманның Харди және Ли корпустарының екеуі де Джонсборода екендігі туралы жаңылысқандығын жазды. Алайда Кокс Шерманның 1 қыркүйек күні түстен кейін Ли корпусының Джонсбородан кеткенін білгенін мәлімдеді. 1 қыркүйекте XIV корпус 1272 сарбазын қаза тапты, жараланды және жоғалып кетті. Кастель бұл шығындардың бекер болғанын атап өтті, өйткені 31 тамызда Schofield және Stanley мак және батыс теміржолын кесіп, Атлантаны қорғауға мүмкін емес еткен. Коксқа сәйкес, Карлин дивизиясы 371 сарбазды жоғалтты, Бэрд дивизиясының Эсти бригадасы 330 сарбазды жоғалтты, ал Морган дивизиясы да шамамен осы санды жоғалтты. Осы аралықта федералдық әскер 865 конфедератты тұтқынға алды. Кастельдің мәліметінше, 1 қыркүйекте конфедераттардың шығыны шамамен 1400 адамды құрады, оның ішінде 900 тұтқын. Сонымен қатар, ертесіне 200 ауыр жараланған тұтқынға алынды. Boatner 1 қыркүйекте одақтың шығыны 20460 қатысқан әскердің 1274-ін құрағанын, ал Клеберн дивизиясы 911 сарбазды жоғалтқанын, оның ішінде 659 жоғалып кеткенін мәлімдеді. Хардидің басқа екі дивизиясының шығыны белгісіз. Ұлттық саябақтар қызметі шайқасты одақтың жеңісі деп атады және 1149 одақтық және 2000 конфедерат сарбазының шығыны туралы мәлімдеді, бірақ бұл бір немесе екі күндік шайқасқа қатысты екенін нақтыламады. 1 қыркүйек күні түні Харди корпусы Джонсбородан шығып, қарсыластарынан толығымен жасырынып, Лавджой станциясына шеру жасады. Кастель 1 қыркүйектегі шайқастың конфедераттар үшін тактикалық және стратегиялық жеңіс болғанын мәлімдеді, өйткені Хардидің 3 дивизиясымен 12 дивизияға қарсы сәтті қорғанысы Худқа Атлантаны қауіпсіз эвакуациялауға мүмкіндік берді. 1 қыркүйек күні кешкісін Стюарт корпусы және Смиттың Джорджия ополчениесі Атлантадан Макдонау жолымен оңтүстік-шығысқа қарай кетті. Ли корпусы Атлантаның оңтүстігіндегі позициядан қозғалысты қамтамасыз етті. Резервтік күш ретінде Френч дивизиясы 11-ші сағатта Атлантадан шықты. Бес локомотив және 81 вагон Атлантаның ішінде қалды және конфедераттар тарапынан өртке ұшырады. 28 вагон оқ-дәрімен толғандықтан, нәтижесінде керемет пиротехникалық шоу болды. Жарылыстар шақырымдар бойы естілді. Слокүмнің басқаруымен одақтық әскерлер 2 қыркүйекте Атлантаны басып алды. Күнінің 14:00-сінде Слокүм Атлантаға кірді және үкіметіне телеграмма жіберді: "Генерал Шерман Атлантаны алды".

At 2:30 pm, Thomas ordered Stanley's corps to march immediately for Jonesborough. The arrival of XIV Corps pinched out Blair's corps on Howard's left flank. Howard ordered Blair to march down the west bank of the Flint River, cross to the east bank at Anthony's Bridge, and menace the Confederate left flank. Just after 4 pm, Davis' XIV Corps began its attack. The corps had divisions led by William P. Carlin (ex Richard W. Johnson), James D. Morgan (ex Davis), and Baird. Logan's XV Corps moved up on Davis' right. On the right, slowed by swampy terrain, Morgan's division advanced east to a ravine where the soldiers prepared rifle pits. On the left, Carlin moved south with two brigades, since his third brigade was guarding the wagon train at Renfroe Place. On Carlin's right was a brigade of 500 U. S. Regulars under John Rufus Edie and on his left was Marshall Moore's (ex Benjamin Scribner's) brigade. Very dense underbrush slowed both brigades. Moore's troops were supposed to be supported by Stanley's troops, but they did not appear. Moore's brigade encountered the abatis in front of Lewis' Confederates and was repulsed. Edie's regulars reached a low ridge and overran the original breastworks built by the 6th/7th Arkansas, but were unable to push any farther. Carlin's unsuccessful advance made Davis comprehend that the Confederate right flank was not "in the air" as reported, but bent back across the railroad. Salients are vulnerable and Davis decided to exploit this fact. He ordered Baird to have George P. Estey's brigade attack the salient from the north. Baird was smarting under criticism from Sherman over his division's supposed "lack of offensive spirit". To ensure that the attack would be carried out, Baird accompanied Estey's brigade on horseback. Estey's 1,139 soldiers deployed in two lines behind Edie's men, the 10th Kentucky and 74th Indiana Infantry Regiments on the right and the 38th Ohio and 14th Ohio on the left. The fire of Mark H. Prescott's Battery C, 1st Illinois Light Artillery was especially destructive. At 5 pm, when Davis ordered the assault to begin, Estey's men ascended the ridge, threw themselves to the ground to avoid a Confederate volley, and charged. The two right hand regiments overran the 6th/7th Arkansas, but the Ohio regiments on the left were stopped in Lewis' abatis. By this time, Morgan's division was attacking. Estey asked for assistance from the 17th New York Infantry from Charles M. Lum's brigade, one of Morgan's units. Joined by the 17th New York, the 14th and 38th Ohio also broke into the Confederate defenses. Now supported on their left, the 10th Kentucky and 74th Indiana circled behind Govan's brigade just as Morgan's division struck it from the west. In the melee, Govan and 600 of his men were captured. Baird earned the Medal of Honor for his role in the success. The eight guns of Key's Arkansas Battery and Swett's Mississippi Battery were taken. Farther east, Estey's Ohio regiments, the 17th New York, and Moore's brigade overwhelmed Lewis' brigade and part of McCulloch's brigade, capturing a few hundred more Confederates. According to Castel, this was the only successful large scale frontal attack in the Atlanta campaign. Responding to the emergency, Granbury realigned his right flank units to face north. Cleburne led Alfred Jefferson Vaughan Jr.'s Tennessee brigade into the gap and halted the Federal advance on the west side of the railroad. On the east side, McCulloch's brigade rallied and drove back Moore's brigade. Davis made no attempt to exploit his success even though two of Baird's brigades were fresh. Sherman also did not expect anything more from Davis. Instead, he wondered what Stanley's corps was doing. The IV Corps began advancing east of the railroad when Davis' men made their climactic assault, but was slowed by extremely thick underbrush. With Nathan Kimball's division on the right and John Newton's division on the left, the IV Corps captured a Confederate field hospital, but came up against a line of breastworks facing northeast. These were manned by the remaining brigades of Carter's division, those of Maney, Carter, and Otho F. Strahl. When Hardee got news of Stanley's advance, he hustled these units into position to defend his right flank. Stanley, who was slightly wounded, approved the decision of Kimball and Newton to construct their own field fortifications and it was soon too dark to do anything more. During the day, Howard's XV and XVI Corps remained largely quiet while Hardee reinforced his right flank by shifting troops from his left. Because it was misdirected, Blair's XVII Corps only marched as far as Anthony's Bridge where it built field works on the east bank of the Flint River. Nevertheless, Sherman blamed Stanley for his failure to destroy Hardee's force. For September 2, Sherman planned to surround Hardee if he remained in Jonesborough or to pursue him as far as Griffin if needed. Castel wrote that Sherman was still under the misapprehension that both Hardee's and Lee's corps were at Jonesborough. However, Cox asserted that Sherman knew that Lee's corps was no longer at Jonesborough during the afternoon of September 1. The XIV Corps lost 1,272 men killed, wounded, and missing on September 1. Castel pointed out that these casualties were pointless, since the Macon and Western Railroad was cut on the afternoon of August 31 by Schofield and Stanley, rendering Atlanta indefensible. According to Cox, Carlin's division sustained 371 casualties, Estey's brigade of Baird's division had 330 casualties, and Morgan's division lost a similar number. Meanwhile, the Federals captured 865 Confederates. According to Castel, Confederate losses on September 1 numbered about 1,400, including 900 prisoners. In addition, 200 badly wounded were captured the following day. Boatner stated that on September 1, Union losses were 1,274 out of 20,460 engaged, while Cleburne's division lost 911, including 659 missing. Losses in Hardee's other two divisions were unknown. The National Park Service called the battle a Union victory and listed 1,149 Union and 2,000 Confederate casualties, but did not specify if this was for one or two days of battle. On the night of September 1, Hardee's corps slipped out of Jonesborough and marched to Lovejoy's Station, completely undetected by their opponents. Castel claimed that the fighting on September 1 was a Confederate tactical and strategic victory because Hardee's successful defense with 3 divisions against 12 divisions allowed Hood to safely evacuate Atlanta. On the evening of September 1, Stewart's corps and Smith's Georgia militia left Atlanta via the McDonough Road, heading south southeast. Lee's corps covered the movement from a position south of Atlanta. Acting as rearguard, French's division pulled out of Atlanta at 11 pm. Five locomotives and 81 boxcars were trapped inside Atlanta and put to the torch by the Confederates. Since 28 boxcars were filled with ammunition, the resulting pyrotechnic display was spectacular. The explosions were heard for miles. Union troops under the command of Slocum occupied Atlanta on September 2. At 2 pm that day, Slocum entered Atlanta and sent a telegram to his government, "General Sherman has taken Atlanta."

Салдары

Шерман әскерлері оңтүстікке қарай жорып, 2 қыркүйек күні түстен кейін Лавджой станциясының солтүстігінде Хардидің 10 000 әскерін кездестірді. Кішігірім шайқастар Хардиді күні бойы шегінуге мәжбүрлемеді. 3 қыркүйек күні таңертең Шерман Слокумнан Атлантаның федералдық әскерлердің бақылауына көшкенін және науқанды аяқтау уақыты келгенін ресми түрде хабарлады. Одақ әскері 5 қыркүйекке дейін Хардиге қарсы тұрды, содан кейін Атлантаға қайта шегінді. 4 қыркүйекте генерал Шерман Арнайы 64-ші бұйрықты шығарды. Генерал Шерман әскерлеріне: «Атлантаны толық басып алу және оны ұстау міндетін орындаған армия, АҚШ-тың басқа да ірі армияларымен келісілген жаңа науқан жоспарланғанға дейін осы жерді және оған жақын аумақты басып алады» деп мәлімдеді. Шерман Одақ армиясының штаб бастығы Генри Хэллекке жолдаған ресми хатында: «Атланта енді біздікі, және оны лайықты түрде жеңіп алдық. Мен бұл шабуылды одан әрі жалғастырмаймын, бірақ бір-екі күннің ішінде Атлантаға қарай жорықтап, әскеріме демалыс беруге мүмкіндік беремін» деп жазды. 27 тамыз бен 3 қыркүйек аралығында Шерман бірнеше рет Худтың әскерін толығымен немесе көп бөлігін жою мүмкіндігіне ие болды, бірақ одан бас тартты. Шерман осы мүмкіндіктерді пайдаланбады және Конфедерацияның қалған бөлігімен теміржол байланысын үзу арқылы Атлантаны басып алудың бастапқы мақсатына толық назар аударды. Худтың әскері жарақаттар мен дезертирлердің салдарынан әлсірегенімен, тағы бір күнді күресуге аман қалды. Алайда, Шерманның Атлантаны басып алуы стратегиялық және саяси жеңіс болды. Гранттың Оверленд жорығы Петербургті қоршаумен қанды тұңғырға ұшырағандықтан, Солтүстікке 1864 жылғы сайлаулардан бұрын жеңіске қол жеткізу қажет болды. Солтүстік халқы үшін Атлантаны басып алу соғыстың жеңіске жақын екенін көрсетті. Демократиялық партия соғыстың сәтсіздікке ұшырағанын мәлімдеген платформаны тек тамыздың соңында қабылдады. Бұл жалғандық ретінде қарастырылды. Республикалық партияның қолдаушылары мен президент Авраам Линкольн жеңіске қуанды. Оңтүстікте Атлантаның құлауы үлкен алаңдаушылық тудырды. Линкольн 1864 жылғы АҚШ президенттік сайлауында демократ Джордж Б. Макклелланға қарсы 212 сайлаушы дауысымен 21 сайлаушы дауысымен жеңіске жетті. 1872 жылы көптеген қаза тапқан әскерлердің денелері қайтадан эксгумацияланып, Патрик Р. Клебурн Конфедерациялық бейіштесіне қайта жерленді.

Sherman's troops marched south and found Hardee's 10,000 troops entrenched north of Lovejoy's Station in the afternoon of September 2. Minor skirmishing failed to induce Hardee to retreat during the day. On the morning of September 3, Sherman received an official message from Slocum that Atlanta was in Federal hands and decided that it was time to end the campaign. The Union army confronted Hardee until September 5, then withdrew to Atlanta. On September 4, General Sherman issued Special Field Order # 64. General Sherman announced to his troops that "The army having accomplished its undertaking in the complete reduction and occupation of Atlanta will occupy the place and the country near it until a new campaign is planned in concert with the other grand armies of the United States." In his official dispatch to Union Army Chief of Staff Henry Halleck, Sherman wrote, "Atlanta is ours and fairly won. I shall not push farther on this raid, but in a day or so will march to Atlanta and give my men some rest." Several times between August 27 and September 3, Sherman had opportunities to destroy all or a large part of Hood's army, but failed to do so. Sherman passed up these chances and single mindedly focused on his original goal of capturing Atlanta by severing its rail connections to the rest of the Confederacy. Hood's army survived to fight another day though in diminished form because of casualties and desertions. However, Sherman's capture of Atlanta proved to be a strategic political triumph. Because Grant's Overland campaign reached a bloody stalemate with its Siege of Petersburg, the North needed a victory before the 1864 election. To the people of the North, the capture of Atlanta signaled that the war was being won. Only in late August, the Democratic Party adopted a platform that asserted the war was a failure. This was seen to be a false narrative. Supporters of the Republican Party and President Abraham Lincoln were cheered by the victory. In the South, the fall of Atlanta was cause for dismay. Lincoln went on to win the 1864 United States presidential election by 212 electoral votes to 21 for George B. McClellan, the Democratic candidate. In 1872 many of the fallen soldiers were disinterred and reburied in the Patrick R. Cleburne Confederate Cemetery.

Халықтық ақпарат құралдарында

1939 жылы түсірілген "Желмен бірге кеткендер" американдық фильміндегі әйгілі сахналарда Конфедерация армиясы Атланта қаласын эвакуациялағаннан кейін Атлантада болған өрт суреттелген.