Кіріспе

Француз бизнесмені Шарль Моран Пате (Charles Morand Pathé; 26 желтоқсан 1863 – 25 желтоқсан 1957) – француз кино және дыбыс жазу индустриясының пионері. Pathé Frères компаниясын құрған ретінде, оның бастауы 1896 жылы Францияның Парижі қаласында, Пате және оның бауырлары қозғалыс суретін дамытуға бастама берген кезде жатыр. Пате өзінің компаниясының таңбасы ретінде Францияның ұлттық нышаны – әтешті қабылдады. Кейіннен Compagnie Générale des Éstablissements Pathé Frères Phonographes & Cinématographes деп аталған компания Pathé Journal арқылы киножаңалықтарды ойлап тапты.

Ерте өмір

Чарльз Моран Пате Францияның Сейн-э-Марна департаментіне қарасты Шеври-Коссиньи қаласында, қасапхана иесінің ұлы ретінде дүниеге келген. Оның әкесі Жак Пате және анасы Тереза Эмели Кех кәсіп бойынша қасапшылар болған, алдымен Шеври-Коссиньиде, кейіннен Винсенде деликатес дүкенін ашқан. Чарльздың үш бауыры мен екі қарындасы болған.

Кәсіпкерлік жобалар

Пате 14 жасында мектепті тастап, Париждегі Шарентон көшесінде шағыршылыққа барып жұмыс істеді. Әскери қызметтен кейін, 1889 жылы 25 жасында ет сатушы болып жұмыс істей бастады, бірақ көп ұзамай жинаған ақшасын алып, ағалары мен әпкесінің көмегімен Аргентинаның Буэнос-Айрес қаласына бизнес ашу мақсатымен аттанды. Пате өзін түрлі кәсіптерде сынап көрді, соның ішінде өнеркәсіптік кір жуғыш машиналарға негізделген кір жуу қызметін де ашты, бірақ ол сәтті болмады. Өмірі тұрақсыз болды және Пате жиі жұмыс ауыстыруға мәжбүр болды. Экзотикалық тотықтармен сауда жасауға жасаған соңғы тынысы да сәтсіз аяқталды, ол және серіктесі сары қызылшаға шалдыққаннан кейін, Пате денсаулығы нашар күйде Францияға қайтып келді. 30 жасында Пате Парижде Лэ Фойға үйленді және аз жалақымен кеңсе қызметкері болып жұмыс істеді.

Дыбыс жазу

1894 жылдың тамызында Винсенс қаласында Пате Томас Эдисонның ойлап тапқан фонографының қалалық жәрмеңкеде көрсетілісін көрді. Ол бірден дыбыс жазу технологиясын қабылдап, Эдисон машиналарының үлгілерін сатып алып, қайта сатуға кірісті. 1896 жылы ағалары Эмиль, Теофиль және Жакпен бірге Пате Парижде «Пате Фререстер» (Патэ ағалары) компаниясын құрды, ол фонографтар мен фонограф цилиндрлерін өндіріп, сатты, ал компанияның төрағасы Эмиль Пате болды.

Кино

Лондонда болғанда Пате Эдисон кинетоскопын көрді және Пате компаниясының бизнесін кинопроекциялық жабдықтарды таратуға кеңейтуге шешім қабылдады. Сонымен қатар, Еуропадағы Eastman Kodak патенттік құқықтарын сатып алғаннан кейін, Франциядағы театрларда кинолентаға лицензия алды. Пате фильмдері ең көп дегенде төрт айға жалға берілді, бұл өнімді сатудан гөрі тиімді бизнес еді. 1896 жылы Винсенс қаласында шағын фабрика ашылды. Пате бауырларының алғашқы фильмдері, мысалы, Le Passage à niveau à Joinville le Pont және L'Arrivée d'un train en gare de Bel Air, Пате басшылығымен түсірілді. Бірақ бірнеше жыл бойы фонограф бизнесінің табысы кинокомпанияның жетістігіне ықпал етті. 1897 жылдың 28 желтоқсанында Société Pathé Frères қайта капиталдандырылып, өндіріс, кинолабораториялар, техникалық қызметтер және фильмдерді таратудан тұратын біртұтас компания ретінде құрылды. 1902-1904 жылдары Pathé Еуропа мен АҚШ-та филиалдар ашты, ал 1905 жылы жасалған Gallic cock логотипі әлемдегі ең маңызды киностудиялардың бірі ретінде танылды. 1906 жылы Pathé Frères Segundo de Chomón Барселонада испандық бөлімшесін ашты, ал төрт жылдан кейін Pathé Нью-Джерсиде орналасқан Pathé America арқылы АҚШ нарығына енді, сондай-ақ басқа елдерде де филиалдар ашылды. Бастапқыда Pathé Frères Lumière ағайындыларының патенттеріне сүйенген камераны пайдаланды, содан кейін студиялық камераны жақсартуға және өз киноленталарын жасауға кірісті. 1901 жылдан бастап Пате режиссер және кейін менеджер Фердинанд Зеккамен бірлесіп жұмыс істеді, ол Pathé Frères фильмдерінің түпкілікті нұсқасын жасау мен өндірісін қадағалады. 1905 жылдан бастап компанияда арнайы студиялық қызметкерлер жұмыс істеді: сценарийшілер, режиссерлер, операторлар және басқа да техниктер. Зекка қарапайымнан ғажайыпқа дейінгі тақырыптарды зерттеді. À la conquête de l'air (1901) фильмінде Белльвильдің шатырларынан ұшып өтетін Fend l'air деп аталатын ерекше ұшатын машина көрсетілді. Бір минуттық қысқа фильм трюктер арқылы түсірілгендіктен, Wright ағайындыларының ұшуына екі жыл бұрын түсірілген алғашқы авиациялық фильм ретінде ерекшеленді. Зекка студия төбесінен ілінген, камераның жартысы жабық ерекше құрылғыда актерді түсірді. Содан кейін фильм кері оралып, қала пейзажы бұрын қараңғыланған бөлікте түсірілді, нәтижесінде алғашқы екі экранды эффекті пайда болды. Басқа фильмдерге комедиялар, трюктер немесе ертегілер, мысалы, 1901 жылғы Les Sept châteaux du Diable және 1902 жылғы La Belle au bois dormant, сондай-ақ 1902 жылғы Les Victimes de l'alcoolisme, 1905 жылғы Au pays noir сияқты әлеуметтік драмалар және 1902 жылғы La Catastrophe de la Martinique сияқты нақты оқиғалардың қайта жаңғыртулары кірді. Зекка көптеген фильмдерінде өзі де ойнады. 1906 жылдың соңында испандық Сегунд де Чомонның түсіру жұмыстары мен арнайы эффекттерінің көмегімен Зекка тәжірибелерін жалғастырды. Ол 44 минуттық Иса туралы алғашқы толық метражды фильмдердің бірі болған "Иса Мәсіхтің өмірі мен құмарлығы" (1903) фильмінің режиссері болды. Ол түсті түсіруді бастады, екінші "Иса Мәсіхтің өмірі мен құмарлығы" фильмі 38 сахнадан тұратын, 990 метрлік, төрт бөлімге бөлініп, 1907 жылы аяқталды. 1900 мен 1907 жылдар аралығында Зекка Нонгуэ Люсьен, Гастон Велле, Альберт Капеллани, Луи Ж. Гаснье, Андре Хьюзе және Анри Пуктал сияқты маңызды режиссерлердің жүздеген Pathé фильмдерінің өндірісін қадағалады. Зекка актерлік, режиссерлік, продюсерлік және кейде фильмдердің сценарийін де жазды. Pathé "Жұлдыз" фильмдерінің құқықтарын сатып алғаннан кейін Зекка Джордж Мелиес фильмдерін монтаждауды бастады. 1901 жылы 70 фильм түсірілсе, 1903 жылы 500-ге жетті; 1906 жылдан кейін ұзақ фильмдер шығарылғандықтан, көптеген фильмдерді түсіру біртіндеп азайды. 1912 жылы Pathé Альфред Мачинді Бельгиядағы Синт-Жанс Моленбек, Каревельд сарайында алғашқы студиялық фильмдерді дамытуға тағайындады. 1914 жылы Pathé Frères студиясы АҚШ-та ең алғашқы және ең жақсы есте қалған экрандық сериалдардың бірі - The Perils of Pauline-нің алғашқы эпизодтарын шығарды. Компания сонымен қатар Pathé Pictorial экрандық журналын шығара бастады. 1921 жылы Pathé Exchange француздық бас компаниясынан бөлініп, Merrill Lynch бақылау үлесімен, Чарльз Пате американдық фирманың директоры болып қалды. 1929 жылы Шарль Пате өз бизнесіндегі үлесін сатып, Монакоға зейнеткерлікке кетті. Ол 1957 жылғы Рождество күні, 94 жасқа толуға бір күн қалғанда қайтыс болды.