Әйелдердің ерлерден бөлінуі: феминистік сепаратизм туралы

Кіріспе

Әйелдердің ерлерден бөлінуін қолдау

Феминистік сепаратизм – феминистердің патриархатқа қарсы күресін әйелдердің ерлерден бөліну арқылы жүзеге асыруға болатын теория. Бұл теорияның көп бөлігі лесбияндық феминизмге негізделген. Авторы Мэрилин Фрай феминистік сепаратизмді "еркектер анықтаған, еркектер үстемдік еткен және еркектердің пайдасына жұмыс істейтін, сондай-ақ еркектердің жеңілдіктерін сақтауға бағытталған институттардан, қарым-қатынастардан, рөлдер мен қызметтерден әртүрлі жолдармен немесе тәсілдермен әйелдердің қалауынша бөлінуі" деп сипаттайды. Бұл бөлінуді әйелдер бастайды немесе өз еркімен сақтайды.

Өмірбаян

Мәдениет сыншысы Элис Эколс лесбияндық сепаратистік қозғалыстың пайда болуын Ұлттық әйелдер ұйымы сияқты феминисттік ұйымдар білдірген гомофобтық көзқарастарға жауап ретінде сипаттайды. Эколс "кейбір гетеросексуалдық феминисттер әйелдер қозғалысында жыныстық қатынастан тынығуды тапқанда, (гомо)сексуалдық мәселелер оларды алаңдатты" деп мәлімдейді. Эколс сепаратизмді лесбияндықты жыныстық қатынастан ажыратуға бағытталған лесбияндық стратегия ретінде қарастырды, осылайша феминисттік қозғалыстағы гетеросексуалдық әйелдерге ыңғайлы жағдай жасауға тырысты. 1968 жылы Роксанн Данбар құрған Cell 16 сепаратистік феминизм идеясын алға жылжытқан алғашқы ұйым деп есептеледі. Мәдениет тарихшысы Элис Эколс Cell 16 жұмысының "лесбияндық сепаратизмнің теориялық негізін қалауға көмектескенін" айтады. Эколс Cell 16-ны гетеросексуалдық феминисттік сепаратизмнің мысалы ретінде келтіреді, себебі бұл топ ешқашан лесбияндықты саяси стратегия ретінде жақтаған жоқ. Ұйымның радикалды феминисттік басылымы – No More Fun and Games журналында Роксанн Данбар мен Лиза Легхорн әйелдерге "әйелдердің бостандығы үшін саналы түрде еңбек етпейтін ерлерден оқшақтануды" ұсынды. Олардың орнына лесбияндық қатынастардың орнына, "жеке шешімнің нәтижесі ғана" деп санаған бойдақ болу кезеңдерін ұсынды. Сол құжатта олар сепаратизмді "жеке тәжірибе" және "саяси позиция" ретінде ажыратып көрсетті.

Лесбияндық сепаратизм

Шарлотта Банч, The Furies Collective-тің алғашқы мүшесі, сепаратизмді стратегия ретінде қарастырды, «алғашқы қадам» кезеңі немесе белгілі бір мақсаттарға жету немесе жеке өсуді арттыру үшін негізгі белсенділіктен уақытша бас тарту ретінде. The Furies ерлермен жұмыс, жеке немесе кездейсоқ қарым-қатынастардан бас тартуды жақтады, сонымен қатар лесбияндық сепаратистерге «еркектердің артықшылықтарымен байланысын үзген әйелдермен ғана» қарым-қатынас жасауды ұсынды және «әйелдер еркек жыныстық қатынастан әлі де пайдаланып, оның артықшылықтары мен қауіпсіздігін алғанша, кейде өз әпкелеріне, әсіресе олардың осындай артықшылықтары жоқ лесбиян әпкелеріне сатқындық жасайды» деп мәлімдеді. Сепаратизмді қолдану – оның үстемдігінен құтылудың жолы. Лесбиянкалар сепаратизмді уақытша стратегия ретінде де, өмір бойына сақталарлық тәжірибе ретінде де қарастырды. Lambda жүлдесінің иегері Элана Дайквомон өмір бойы сепаратизмді ұстануды таңдады. 1988 жылы жарық көрген «Лесби этикасы: жаңа құндылықтарға қарай» атты кітабында лесби философ Сара Люсия Хогланд лесби сепаратизмінің лесбиянкаларды ортақ құндылықтарға негізделген денсаулы қоғамдық этиканы дамытуға шақыратын әлеуетін атап өтті. Хогланд лесби субмәдениеті мен лесби қауымдастығы арасындағы айырмашылықты (алғаш рет лесби сепаратист автор және антолог Джулия Пенелопа атап өткен) анықтайды: субмәдениетке мүшелік «сыртқы, жаушыл мәдениетпен теріс анықталады», ал қауымдастыққа мүшелік – «біз осында іске асыра алатынымызға сенетін құндылықтарға» негізделген. Бетте Талленнің пікірінше, лесби сепаратизмі, басқа сепаратистік қозғалыстардан өзгеше, «тәуелсіз мемлекет құру туралы емес, бұл автономды өзіндік сәйкестікті дамыту және берік лесби қауымдастығын құру туралы». Лесби тарихшысы Лилиан Фаддерман мәдениет пен мәдени артефактілерді жасаған лесби феминизмінің сепаратистік ұмтылыстарын «әйелдер арасындағы махаббатты кеңінен танытуға» мүмкіндік берген деп сипаттайды. Фаддерман сондай-ақ сепаратистік институттарды құруға тырысқан лесби феминистер «интегритет, мұқтаждарды күту, өзін-өзі анықтау және еңбектің теңдігі мен сыйақылар туралы өз идеалдарын институттарды құру мен экономиканың барлық саласына енгізу үшін» жасады деп санайды. The Furies 1971 жылы тек лесбиянкаларға ғана ашық коммун құрды, онда олар ай сайын The Furies деп аталатын газет шығарды. The Furies тобы 18-28 жас аралығындағы 12 әйелден тұрды, барлығы феминист, лесби, барлығы ақ нәсілді, олардың арасында үш бала болды. Бұл іс-шаралар онжылдықтың басында да жалғасты. Басқа белгілі лесби сепаратистік топтарға The Gutter Dykes, The Gorgons және The Radicalesbians кіреді. АҚШ контекстінде лесби сепаратизмінің практикасы кейде квир ұлтшылдығы және саяси лесбияндыққа қатысты ұғымдарды қамтиды. Лесби сепаратистер ретінде танылатын кейбір адамдар Дианизм пұтқа табынушылығымен де байланысты. Франкофон елдерінде лесби сепаратизмінің орнына радикалды лесби қозғалысы термині қолданылады. Бұл ағылшын тіліндегі лесби сепаратизмімен шамалас. Философ Моник Витигтің жазбаларынан шабыт алған бұл қозғалыс 1980 жылдардың басында Францияда пайда болып, көп ұзамай Канаданың Квебек провинциясына тарады. Ол және оның одақтастары гетероқоғамдықты, сондай-ақ гетеросексуалдықты гетеро күштің бір бөлігі ретінде қарастырып, оған қарсы күресті. Латын Америкасының радикалды лесби қозғалысы 1970 жылдары дамыды, және қозғалыстың басқа бөліктері сияқты, белгілі бір ұлттық жағдайлардың нәтижесі болды. Радикалды лесбияндық 1977 жылы Мексикада Mujeres guerreras que abren caminos y esparcen flores (Oikabeth) тобының жетекшілігімен дамуын бастады. Радикалды лесбияндық Чилиде 1984 жылы диктатура салдарынан туындаған ұлттық жағдайларға жауап ретінде пайда болды. Коста-Рикада 1986 жылы радикалды лесби қозғалысы құрылды. 1980 және 1990 жылдары Латын Америкасындағы лесбиянкалардың өмірі бүкіл айманда лесбофобиялық репрессия салдарынан қиын болды. Нәтижесінде Мексика, Коста-Рика, Пуэрто-Рико, Аргентина және Бразилия қауымдастықтары ортақ мақсаттарда тығыз жұмыс істей бастады.

Charlotte Bunch, an early member of The Furies Collective, viewed separatism as a strategy, a "first step" period, or temporary withdrawal from mainstream activism to accomplish specific goals or enhance personal growth. In addition to advocating withdrawal from working, personal or casual relationships with men, The Furies recommended that lesbian separatists relate "only (with) women who cut their ties to male privilege" and suggest that "as long as women still benefit from heterosexuality, receive its privileges and security, they will at some point have to betray their sisters, especially Lesbian sisters who do not receive those benefits." and the practice of separatism is a way to escape its domination. Separatism has been considered by lesbians as both a temporary strategy and as a lifelong practice. Lambda Award winning author Elana Dykewomon has chosen separatism as a lifelong practice. In her 1988 book, Lesbian Ethics: Toward New Value, lesbian philosopher Sarah Lucia Hoagland alludes to lesbian separatism's potential to encourage lesbians to develop healthy community ethics based on shared values. Hoagland articulates a distinction (originally noted by lesbian separatist author and anthologist, Julia Penelope) between a lesbian subculture and a lesbian community; membership in the subculture being "defined in negative terms by an external, hostile culture", and membership in the community being based on "the values we believe we can enact here". Bette Tallen believes that lesbian separatism, unlike some other separatist movements, is "not about the establishment of an independent state, it is about the development of an autonomous self identity and the creation of a strong solid lesbian community". Lesbian historian Lillian Faderman describes the separatist impulses of lesbian feminism which created culture and cultural artifacts as "giving love between women greater visibility" in broader culture. Faderman also believes that lesbian feminists who acted to create separatist institutions did so to "bring their ideals about integrity, nurturing the needy, self determination and equality of labor and rewards into all aspects of institution building and economics". The Furies formed a commune in 1971 open to lesbians only, where they put out a monthly newspaper called The Furies. The Furies consisted of twelve women, aged eighteen to twenty eight, all feminists, all lesbians, all white, with three children among them. These activities continued into the early part of the decade. Other well known lesbian separatists groups include The Gutter Dykes, The Gorgons, and The Radicalesbians. In a United States context, the practice of lesbian separatism sometimes incorporates concepts related to queer nationalism and political lesbianism. Some individuals who identify as lesbian separatists are also associated with the practice of Dianic paganism. In Francophone countries, the term radical lesbian movement is used instead of lesbian separatism. It is roughly analogous to English language lesbian separatism. Inspired by the writings of philosopher Monique Wittig, the movement originated in France in the early 1980s, spreading soon after to the Canadian province of Quebec. She and her allies saw heterosociality as well as heterosexuality as aspects of hetero power, strongly to be resisted. Latin American radical lesbianism developed during the 1970s, and like other parts of the movement, resulted from specific national conditions. Radical lesbianism began to develop in Mexico in 1977, led by the group Mujeres guerreras que abren caminos y esparcen flores (Oikabeth). Radical lesbianism arose in Chile in 1984 in response to national conditions resulting from the dictatorship. Costa Rica developed a radical lesbianism movement in 1986. During the 1980s and 1990s, life for lesbians in Latin America was difficult because of lesbophobic repression across the region. Consequently, the communities in Mexico, Costa Rica, Puerto Rico, Argentina and Brazil began working more closely together on shared goals.

Мәдениет және қоғамдастық

Лесбиянкалар мен феминисттік сепаратизм әйелдерге бағытталған қоғамдар туралы көзқарастарын көрсететін өнер мен мәдениеттің туындауына себеп болды. Лесбияндық сепаратизмнің маңызды және қолдаушы аспектісі – «ұйымдар, мекемелер және әлеуметтік кеңістіктер құру арқылы баламалы қауымдастық құру» болды. Әйелдер кітап дүкендері, мейрамханалар, баспа коллективтері және софтбол лигалары гүлденген лесбияндық мәдениетті қалыптастырды.

Жазу

Феминизмнің екінші толқыны барысында әйелдер «баспа бетіндегі әйелдер қозғалысы» деп аталатын басылымдар, баспа үйлер, журналдар мен мерзімдік басылымдар желісін жасады. Олардың кейбіреулері журналдарын және кітаптарын «тек әйелдерге арналған» немесе «тек лесбиянкаларға арналған» деп белгіледі.

Шығармашылық емес

For Lesbians Only: A Separatist Anthology (Onlywomen Press, 1988), Джулия Пенелопа мен Сара Люсия Хоагланд құрастырған, лесбияндық сепаратизм тақырыбындағы мақалалар жинағы.

Мерзімді басылымдар

АҚШ-тың белгілі лесбияндық сепаратистік мерзімді басылымдары: Common Lives/Lesbian Lives (Айова, 1980–1996), Lesbian Connection (Мичиган, 1974 – қазірге дейін), Sinister Wisdom (Калифорния, 1976 – қазірге дейін), Lesbian Tide (Калифорния, 1971–1980), WomanSpirit (Орегон, 1974–1984), Conditions (Нью-Йорк, 1976–1990) және Azalea: Үшінші әлем лесбияндарының журналы (Нью-Йорк, 1971–1980). Басқа мысалдар: Лондондық лесбияндық журнал Gossip: A Journal of Lesbian Feminist Ethics, Лесбияндық феминисттік үйірме, Веллингтон, Жаңа Зеландияда ұжымдық түрде шығарылатын, тек лесбияндықтарға арналған журнал, австралиялық мерзімді басылым Sage: The Separatist Age, Amazones d'Hier, Lesbiennes d'Aujourd'hui, Монреаль, Квебекте тек лесбияндықтар үшін шығарылатын және "Flippies" (Феминисттік лесбияндық галактикалық партиясы) журналы. The Furies – лесбияндық сепаратизм идеясын қолдау мақсатымен The Furies Collective ұжымы шығарған американдық газет, ол 1972 жылдың қаңтарынан 1973 жылдың ортасына дейін жарық көрді.

Музыка

1970 жылдардың басында әйелдер музыкасының белсенді кезеңі болды, бұл жанрды көбінесе лесбияндық сепаратистер құрып, қолдады. Максин Фельдманның "Ашулы Аттис" және Аликс Добкиннің "Лавандер Джейн әйелдерді жақсы көреді" шығармалары осы құбылыстың алғашқы екі мысалы болды. Мичиган әйелдер музыка фестивалі, немесе "Мичфест" – 2015 жылға дейін әр жазда өткізілетін жыл сайынғы музыка фестивалі. Мичфест 1976 жылы құрылды және әйелдердің кейде "саясаттан, институттардан және ерлер мәдениетінен" бөліну қажеттілігін белсенді түрде қолдады. Мичфест әйелдерге феминизмді "басқару" мүмкіндігін ғана емес, сонымен қатар жоғарыдағы цитаталар куәландыратындай, феминистік формалар туралы білім берудің бір жолы ретінде де қызмет етті, бұл "радикалды лесбияндық сепаратизмді" қаралауға қарсы тұруға мүмкіндік берді. "Olivia Records" Лос-Анджелесте әйелдер музыкасын және концерттерін шығаратын сепаратистік кәсіпорын болды. "Olivia Records" 1973 жылы Дженифер Вудхул, Ли Швинг, Джинни Берсон және Хелайн Харрис құрды және бастапқыда Вашингтон қаласында орналасқан. "Olivia Records" әйел орындаушылар мен суретшілердің әйелдерге арналған альбомдарының шамамен 2 миллион данасын сатты. Жазба компаниясы кейін музыкадан саяхат саласына көшті және қазір "Olivia" деп аталатын лесбияндық саяхат агенттігі болып табылады.

Қоғамдық жобалар

Америкада "Womyn's land" термині лесбиян сепаратистерінің қауымдастығын сипаттау үшін қолданылады, олар көбінесе бөлек жер учаскесінде тұрады. Кейбір лесбияндық жерлер осы бөлек жерлерде экофеминизм идеясын жүзеге асырды, ол әйелдердің қанау мен ер адамдардың табиғатты қанауы арасындағы байланысты білдіреді. Уақытша тегін жерге қол жеткізу көбінесе әйелдер музыка фестивальдері арқылы іске асырылды, онда лесбиянкалар байланыс орнатып, лесбияндық жерге қатысты жоспарларын стратегиялық тұрғыдан жоспарлады. Лесбиян сепаратизмі "өмірлерін балама қоғамнан бөлек өткізуге" мүмкіндік берді, ал 1970-ші жылдары "көптеген лесбиян феминистері ауылдық қауымдастықтарға көшті". Осы лесбиянкалардың бірі – Джойс Чейни, ауылдық феминист сепаратистермен және ерікті қауымдастықтарда, жер трасттарында және жер кооперативтерінде тұратын лесбиян сепаратистерімен сұхбат жүргізді. Осының нәтижесінде оның "Лесбиян жері" (1976) атты кітабы жарық көрді. Чейни осы сепаратистердің көптегенінің лесбиян жеріне көшу себебін "балама қоғамнан қашықтық сақтаудың кеңістіктік стратегиясы" деп сипаттайды. Смит сепаратизм теориясы мен сепаратизмді іске асыру арасындағы айырмашылықты көрсетеді, сепаратизмді іске асырудың тәсілі "саясаттың оқшауланған, бір мәселеге тоқталуға негізделген түсінігі мен тәжірибесіне әкеліп соқты, ол әйелдердің бастан кешіретін қысымшылықтардың кең ауқымын ескермейді" деп мәлімдейді. 1983 жылы анархист Боб Блэк былай деп жазды: "Сепаратизм әлеуметтік бағдарлама ретінде абсурдты болуы мүмкін және қарама-қайшылықтарға толы болуы мүмкін. Бірақ жартылай оқшаулану жаңадан келгендерді идеологиялық тұрғыдан баулуды және кері дәлелдер мен аргументтерді жоққа шығаруды жеңілдетеді, бұл радикалды феминистер Мунистермен, Харе Кришнамен және басқа да культтармен бөлісетін түсінік". Феминист Соня Джонсон кең ауқымды сепаратистік саясатты қолдағанмен, феминисттік сепаратизм өзін неден бөліп тұратынымен, яғни ер адамдармен анықтау қаупі бар екенін атап өтті. Лесбиян ақыны Джуэлле Гомес өзінің "Өткеннен тыс" эссесінде қара нәсілді ерлермен және гетеросексуал әйелдермен байланысты тарихына сілтеме жасап, "өмір сүруіміздің бір бөлігі болған адамдардан бөліну – көптеген түрлі терілі әйелдер ешқашан жасай алмайтын қадам" деп түсіндіреді.

Womyn's land has been used in America to describe communities of lesbian separatists, normally living on a separate plot of land. Some lesbian lands have practiced the idea of ecofeminism on these separate plots of land, which is the connection between the oppression of women and the oppression of nature by men. Access to temporary free land was often found through women's music festivals, where lesbians would network and strategized their plans for lesbian land. Lesbian separatism provided opportunities to "live their lives apart from mainstream society", and in the 1970s, "significant numbers of lesbian feminists moved to rural communities." One of these lesbians, Joyce Cheney, interviewed rural feminist separatists and lesbian separatists living in intentional community, land trusts and land co ops. The result was her book, Lesbian Land (1976). Cheney describes the reason for many of these separatists' move to lesbian land as a "spatial strategy of distancing from mainstream society". Smith makes a distinction between the theory of separatism and the practice of separatism, stating that it is the way separatism has been practiced which has led to "an isolated, single issued understanding and practice of politics, which ignores the range of oppressions that women experience". In 1983, anarchist Bob Black wrote: "Separatism may be absurd as a social program and riddled with inconsistencies. But semi isolation makes it easier to indoctrinate neophytes and shut out adverse evidence and argument, an insight radical feminists share with Moonies, Hare Krishna, and other cultists". While advocating a broadly separatist policy, feminist Sonia Johnson points out that feminist separatism risks defining itself by what it separates itself from, i. e. men. Lesbian poet Jewelle Gomez refers to her intertwined history with black men and heterosexual women in her essay Out of the Past and explains that "to break away from those who've been part of our survival is a leap that many women of color could never make".