Кіріспе
Фрэнсис Бэконның «Novum Organum» кітабы, толық атауы «Novum Organum, sive Indicia Vera de Interpretatione Naturae» («Жаңа органон, немесе табиғатты түсіндіруге қатысты нақты нұсқаулар») немесе «Instaurationis Magnae, Pars II» («Ұлы қайта құрудың ІІ бөлімі») – Фрэнсис Бэконның 1620 жылы латын тілінде жазылған және жарияланған философиялық еңбегі. Кітап атауы Аристотельдің «Органон» атты еңбегіне сілтеме жасайды, ол логика және силлогизм туралы трактат еді. «Novum Organum» кітабында Бэкон, силлогизмнің ескі әдістерінен артық деп санайтын, логиканың жаңа жүйесін егжей-тегжейлі сипаттайды. Бұл қазір Бэкон әдісі деп белгілі. Бэкон үшін, бір нәрсенің мәнін табу – индуктивті ойлау арқылы қарапайым қысқарту процесі еді. Мысалы, жылу сияқты «феномендік табиғаттың» себебін анықтау үшін, жылудың кездесетін барлық жағдайларын тізімдеу қажет. Содан кейін, жылудың болмауына қарамастан, бірінші тізімдегі жағдайларға ұқсас жағдайларды қамтитын екінші тізім жасалуы керек. Үшінші тізімде жылудың өзгеру мүмкіндіктері көрсетіледі. Жылудың «формалық табиғаты» немесе себебі, бірінші тізімдегі барлық жағдайларға ортақ болуы керек, екінші тізімдегі барлық жағдайлардан мүлдем жоқ болуы керек және үшінші тізімдегі жағдайларда дәрежесі бойынша өзгеруі керек. «Novum Organum» кітабының беті Гибралтар бұғазының екі жағында тұрған мифтік Геркулес тіректері арасынан өтетін галеонды бейнелейді. Бұл тіректер Жерорта теңізінің шекарасы саналды және оларды Иберия теңізшілері бұзып, жаңа әлемді зерттеуге жол ашқан. Бэкон эмпириялық зерттеулердің ескі ғылыми идеяларды жойып, әлем мен аспан туралы терең түсінікке жеткізетініне үміттенеді. Бұл бет Andrés García de Céspedes-тің 1606 жылы жарық көрген «Regimiento de Navegación» еңбегінен алынған. Беттің төменгі жағындағы латын тіліндегі «Multi pertransibunt & augebitur scientia» сөзі Ескі өсиеттен (Даниел 12:4) алынған. Оның мағынасы: «Көптеген адамдар саяхат жасайды және білім артады».
new musical instruments
The Novum Organum, fully Novum Organum, sive Indicia Vera de Interpretatione Naturae ("New organon, or true directions concerning the interpretation of nature") or Instaurationis Magnae, Pars II ("Part II of The Great Instauration"), is a philosophical work by Francis Bacon, written in Latin and published in 1620. The title is a reference to Aristotle's work Organon, which was his treatise on logic and syllogism. In Novum Organum, Bacon details a new system of logic he believes to be superior to the old ways of syllogism. This is now known as the Baconian method. For Bacon, finding the essence of a thing was a simple process of reduction, and the use of inductive reasoning. In finding the cause of a 'phenomenal nature' such as heat, one must list all of the situations where heat is found. Then another list should be drawn up, listing situations that are similar to those of the first list except for the lack of heat. A third table lists situations where heat can vary. The 'form nature', or cause, of heat must be that which is common to all instances in the first table, is lacking from all instances of the second table and varies by degree in instances of the third table. The title page of Novum Organum depicts a galleon passing between the mythical Pillars of Hercules that stand either side of the Strait of Gibraltar, marking the exit from the well charted waters of the Mediterranean into the Atlantic Ocean. The Pillars, as the boundary of the Mediterranean, have been smashed through by Iberian sailors, opening a new world for exploration. Bacon hopes that empirical investigation will, similarly, smash the old scientific ideas and lead to greater understanding of the world and heavens. This title page was liberally copied from Andrés García de Céspedes's Regimiento de Navegación, published in 1606. The Latin tag across the bottom – Multi pertransibunt & augebitur scientia – is taken from the Old Testament (Daniel 12:4). It means: "Many will travel and knowledge will be increased".
Бекон және ғылыми әдіс
Беконның еңбегі ғылыми әдістің тарихи дамуына зор үлес қосты. Оның тәсілі қазіргі заманғы ғылыми әдіспен салыстырылатындығы себебі, ол тәжірибелік зерттеулерге баса назар аударады. Бэконның бір құбылысты қосымша бақылау үшін жасанды тәжірибелерді қолдануға мән беруі, оны көптеген адамдар "Эксперименталды философияның әкесі" деп санауына себеп болды (мысалы, Вольтер атап көрсеткендей). Алайда, қазіргі ғылыми әдіс Бэконның әдістерін толықтай емес, әдістемелік және тәжірибелік болу рухында ұстанады, сондықтан оның осы мәселедегі орны күмәнді болуы мүмкін. Бірақ ең бастысы, Бэкон ғылымның әртүрлі әдістемелерді дамытуына мүмкіндік берді, өйткені ол бұрынғы аристотельдік тәсілдерге қарсы шығып, адам ақылының табиғи көнелігі мен кемшіліктеріне байланысты әдіс қажеттігін дәлелдеді, соның ішінде нақты байқауларға негізделмеген метафизикалық түсіндірмелерді іздеуге бейімділігіне де тоқталды.
Алдынғы сөз
Бэкон жұмысты табиғи философиядағы шындықты ашу құралы ретінде таза априорлы дедукцияны жоққа шығарудан бастайды. Оның философиясы туралы ол былай дейді:
Енді менің жоспарымды сипаттау оңай, бірақ оны іске асыру қиын. Себебі, мен сенімділіктің дәрежелерін белгілеп, сезім қабілетін белгілі бір деңгейде жетілдіруге, бірақ сезімдерден туындайтын ой-қиялды көбінесе қабылдамауға ниеттеніп отырмын. Анығында, мен сезімдерден бастап санаға дейінгі жаңа және сенімді жолды ашып, қалыптастыруды көздеп отырмын. Байқаудан бастауға жасалған баса назар бүкіл жұмысты сіңіріп алып тұр. Шындығында, табиғатты зерттеу сезімдермен басталуы керек деген идея – Бэкон философиясының революциялық тұсы, ал оның салдарынан туған философиялық әдісі – жою арқылы индукция жасау – ғылым мен философияға Бэконның жасаған ең маңызды үлестерінің бірі болып табылады.
Үлкен инстаурация
Novum organum шын мәнінде Instauratio Magna ("Ұлы инстаурация") деп аталатын әлдеқайда үлкен жұмыстың бір бөлігі ретінде жарияланды. "Инстаурация" деген сөз адам білімінің бір мезгілде алға жылжуын, сонымен бірге Адам күнәға батқанға дейін болған білім деңгейіне қайта оралуын көрсету үшін қолданылды. Бастапқыда Instauratio Magna алты бөлімнен тұруы жоспарланған (соның ішінде Novum organum екінші бөлімді құрады), бірақ Бэкон бұл серияны толықтыруға үлкермеді, себебі V және VI бөлімдер мүлде жазылмады. Латын тілінде жазылған және екі кітаптан тұратын афоризмдер жинағы Novum organum 1620 жылы Бэкон жариялаған томға енгізілді; алайда, ол да толыққанды аяқталған жоқ, өйткені Бэкон мазмұнына бірнеше қосымшалар енгізуді уәде еткен еді, бірақ олар басылмай қалды.
1-кітап
Бэкон бұл алғашқы кітапты "Aphorismi de Interpretatione Naturae et Regno Hominis" ("Табиғатты түсіндіруге қатысты афоризмдер және адам патшалығы") деп атады. Афоризмдер кітабының бірінші бөлімінде Бэкон табиғи философияның қазіргі жағдайын сынап көрсетіп, оның шабуылының басты нысаны – силогизм, ол Бэкон "нағыз индукция" деп атаған әдіске қарағанда толыққанды жеткіліксіз деп санайды: text=Силогизм – ұғымдардан, ал ұғымдар – сөздерден тұрады, сөздер болса ұғымдардың белгісі. Егер ұғымдардың өзі (істің мәні осында) шатасып, заттардан ойсыз алыстатылса, онда оларға негізделген ештеңе де дұрыс болмайды. Сондықтан жалғыз үміт – шын индукцияда. 14 Бэкон көптеген афоризмдерінде индуктивті ойлаудың маңыздылығын қайталап еске салады. Индукция, әдістемелік тұрғыдан дедукцияға қарама-қарсы келеді, сезімдермен байқалатын жеке жағдайлардан басталып, содан кейін осы байқаулардың негізінде жалпы аксиомаларды табуға тырысады. Яғни, индукция ешнәрседен бастамайды. Ал дедукция, керісінше, жалпы аксиомалар немесе бірінші принциптерден басталып, олардың арқасында жеке жағдайлардың шындығы анықталады. Бэкон индукцияға тән, біртіндеп даму процесінің күшін баса көрсетеді: text=Шындықты зерттеудің және табудың екі ғана жолы бар және болуы мүмкін. Бірі – сезімдер мен жеке ерекшеліктерден ең жоғары жалпылама аксиомаларға қарай жылдамдап өтеді, содан кейін осы принциптер мен олардың күмәнсіз шындығынан орташа аксиомаларды шығарып, табады; және бұл – қазіргі қолданыстағы жол. Екінші жол – сезімдер мен нақтылықтан аксиомаларды үнемі және кезең-кезеңмен көтеріліп, соңында ең жоғары жалпыламаға жетеді; және бұл – шын, бірақ әлі таңылмаған жол. 19 Осы маңызды ұғымдарды көптеген ұқсас афористік қайталаулардан кейін Бэкон өзінің әйгілі Идолдарын ұсынады.
text=The syllogism is made up of propositions, propositions of words, and words are markers of notions. Thus if the notions themselves (and this is the heart of the matter) are confused, and recklessly abstracted from things, nothing built on them is sound. The only hope therefore lies in true Induction.|source=aph. 14
In many of his aphorisms, Bacon reiterates the importance of inductive reasoning. Induction, methodologically opposed to deduction, entails beginning with particular cases observed by the senses and then attempting to discover the general axioms from those observations. In other words, induction presupposes nothing. Deduction, on the other hand, begins with general axioms, or first principles, by which the truth of particular cases is extrapolated. Bacon emphasises the strength of the gradual process that is inherent in induction:
text=There are and can only be two ways of investigating and discovering truth. The one rushes up from the sense and particulars to axioms of the highest generality and, from these principles and their indubitable truth, goes on to infer and discover middle axioms; and this is the way in current use. The other way draws axioms from the sense and particulars by climbing steadily and by degrees so that it reaches the ones of highest generality last of all; and this is the true but still untrodden way.|source=aph. 19
After many similar aphoristic reiterations of these important concepts, Bacon presents his famous Idols.
Құрлықтар ()
Novum organum, атауынан-ақ көрініп тұрғандай, қабылданған қағидаларды теріске шығаруға да, болашаққа бағытталған дамуға да бірдей назар аударады. Бейконнің "Бұтқырларында" адамның ой-санасын объективті ойлаудан жаңылыстыратын, жасалма кедергілерге ең терең талдау жасалған. Олар бұрынғы еңбектерінде де кездеседі, бірақ Novum organum-да толыққанды жазылғанға дейін ашылмаған.
Ұрпақтың мүсіндері ()
Адам тайпасының құдайлары адам табиғатының өзінде және сол тайпаның немесе адамзаттың нәсілінде тамыр тартады. Адамдар, жалған түрде, адамның сезімі нәрселердің өлшемі деп мәлімдейді, бірақ шындығында, барлық сезімдер мен ой-қиялдағы қабылдаулар ғаламның емес, адамның өлшемдеріне сәйкес құрылған. (41-афоризм) Бейкон осы құдайлыққа адам қиялының табиғатта негізсіз үлгілерді алдын ала болжауға бейімділігін қосады. Мысалы, планеталар мінсіз шеңберлерде қозғалады деген кең таралған тарихи астрономиялық болжам осыған жатады.
Үңгірдегі мүсіндер ()
Бұл "әркімнің жеке меншігіне тиесілі. Себебі, әр адамның (жалпы адам табиғатының өзгергіштігінен басқа) өзінің ерекше үңгірі немесе қоршауы бар, ол табиғаттың жарығын шашыратып, бұрмалайды. Мұның себебі оның бірегей және ерекше табиғаты болуы мүмкін; немесе оның білімі мен басқалармен араласуы, оқыған кітаптары және ол құрметтейтін, өсіріп-жеткізген тұлғалардың әсері, немесе жанға тиетін әртүрлі әсерлердің қақтығысуы – жан әсерге ұшырап, көзқарасы бұзылған болса да, немесе тұрақты және бекем болса да; сондықтан адам рухы (белгілі бір адамдарға берілгендігі) айқын түрде өзгермелі, шатасқан және, демек, жақтан келген нәрседей." (Афоризм 42). Осындай идолдар адамның жеке өмірлік тәжірибесінен туындайды. Әртүрлі білім беру адамды нақты ұғымдар мен әдістерді бағалауға итермелейді, бұл олардың кейінгі философиясын бұрмалайды. Бэкон өзі Аристотельді мысалға келтіреді: "оның табиғаттану философиясы тек қана логикасының құлына айналды." (54-афоризм).
Базардың құдайлары ()
Олар "адамзаттың өзара келісімі мен қарым-қатынасынан туындайтын сияқты, мен оларды сауда-саттық және серіктестік есебінен Базардың сұлтандары деп атаймын. Өйткені адамдар әңгімелесу арқылы байланысады, бірақ сөздер қарапайым халықтың түсінігіне қарай қолданылады. Сондықтан сөздерді шала қолдану зияны керемет жолмен ақыл-ойма қоршайды" (Афоризм 43). Бэкон оларды "барлығының ең үлкен кемшілігі" деп есептейді (Афоризм 59). Адамдар сөздер арқылы ой жүгіртетіндіктен, олар ерекше қауіпті, себебі жиі бұрмаланған сөздердің қабылданған анықтамалары жаңылысқандыққа себеп болуы мүмкін. Ол осындай сұлтандардың екі түрін бөліп көрсетеді және мысалдар келтіреді (Афоризм 60). Біріншіден, қате теориялардан туындаған сөздер бар, мысалы, от элементі немесе бірінші қозғаушы туралы ұғым. Оларды тарату оңай, өйткені олардың кемшілігі олардың қате теорияда жасалуына байланысты болуы мүмкін. Екіншіден, бұл сөздердің өзі – дәл емес абстракцияның нәтижесі. Мысалы, Жер – бұл анық емес термин, оның құрамында көптеген әртүрлі заттар бар, олардың ортақ белгісі күмәнді. Бұл терминдер көбінесе толық емес немесе термин туралы ақпараттың немесе анықтаманың болмауынан пайдаланылады.
Театрдың мүсіндері ()
Соңында, философтардың догмалары мен демонстрацияның бұрыс заңдарынан адамдардың санасына енген құдайлар бар; Мен оларды театр құдайлары деп атаймын, себебі мен үшін қабылданған және жаңадан ашылған философиялар – көптеген құрастырылған, сахнада ойнатылған әңгімелер, олар сахнаға лайық жалған әлемдерді жаратқан. (44-афоризм) Бұл құдайлар белгілі бір философиялық догмаларды, атап айтқанда Аристотельдің софистикалық табиғаттануын (63-афоризмде есімдері аталады) логикаға деген құштарлығымен бұрмалаған және Платонның мистикалық философиясын, теологиялық принциптерге тым көп сүйенгендігінен тудырады.
ІІ кітап
Қазіргі және бұрынғы табиғи философиялардың кемшіліктерін санап өткеннен кейін, Бэкон енді өзінің философиясы мен әдістерін ұсына алады. Бэкон аристотельдік себептерді сақтайды, бірақ оларды қызықты жолдармен қайта анықтайды. Дәстүрлі түрде соңғы себеп төрт (материалдық, формалды, тиімді және соңғы) арасында ең маңызды болып саналған кезде, Бэкон оны ең аз пайдалы және кейбір жағдайларда ғылымға зиянды деп санайды (аф. 2 қараңыз). Бэкон үшін бұл формальды себеп, бұл ең көп алдап, ең құнды, бірақ себептердің әрқайсысы белгілі бір практикалық құралдарды ұсынады. Формалар мен формальды себептер арқылы Бэкон табиғаттың әмбебап заңдарын білдіреді. Бэкон осыларға оккульттік сияқты күш береді: бірақ формаларды білетін адам табиғаттың бірлігін өте ұқсамайтын материалдардың бетінен түсінеді. Осылайша ол бұрын-соңды жасалмаған нәрселерді анықтап, жүзеге асыра алады, табиғаттың өзгермелілігі, ауыр тәжірибелер, таза кездейсоқтық ешқашан жүзеге асыра алмаған немесе адам ойының арманы болмаған нәрселер. Осылайша формаларды табудан шынайы болжамдар мен шектеусіз операциялар пайда болады (афоризм 3). Осы екінші кітапта Бэкон процеске шынайы индукция деп аталатын мысал ұсынады. Бұл мысалда Бэкон жылудың түрін анықтауға тырысады. Оның бірінші қадамы - жылу табиғаты бар сияқты барлық белгілі жағдайларды зерттеу. Байқау деректерінің осы жинағына Бэкон Эсенция мен Қазылық кестесі деген атау береді. Келесі кесте, жақын жердегі жоқ болу кестесі, негізінен, жылу табиғаты жоқ барлық жағдайлардың жиынтығы. Бұл өте көп болғандықтан, Бэкон тек ең маңызды жағдайларды ғана атап өтті. Соңында Бэкон өзінің градустар кестесінде жылу табиғатының түрлі дәрежедегі дәрежелерін жіктеуге тырысады. Осы қорытынды кестеде жылудың кейбір түрлерін жою және осылайша жылудың шынайы түріне жақындау көзделеді. Мұндай жою салыстыру арқылы жүзеге асырылады. Мысалы, от пен қайнаған судың да жылудың кейіпкерлері екендігі туралы байқау бізге жарықты жылудың шынайы түрі ретінде алып тастауға мүмкіндік береді, өйткені от жағдайында жарық бар, бірақ қайнаған суда жоқ. Осы салыстырмалы талдау арқылы Бэкон жылудың шынайы түрін экстраполяциялауды мақсат етеді, бірақ мұндай мақсатқа тек біртіндеп қана қол жеткізуге болады. Шынында да, Бэкон "Бірінші жемісті" деп атаған осы жою индукциясынан алынған гипотеза - бұл қосымша эмпирикалық дәлелдер мен тәжірибелік талдаулар біздің формальды себеп туралы түсінігімізді жетілдіре алатын бастапқы нүктесі ғана. "Бэкондық әдіс" бірінші жүзімді жинаумен аяқталмайды. Бэкон ерекше күштері бар көптеген жағдайларды сипаттады, оларда түсіндіруге тырысатын құбылыс ерекше маңызды. Бейкон Novum Organum-да 27 рет сипаттаған бұл жағдайлар индукция процесін тездетеді. Олар "индукцияны логикалық түрде нығайту арқылы формаларды іздеуді жеделдету немесе қатаң ету үшін еңбекті үнемдейтін құрылғылар немесе қысқартулар". Олардың екеуі де адамдардың білімге қол жеткізу деңгейіне қатты қызығушылық танытты, бірақ олардың бұл әдістері әртүрлі жолдарды ұсынды. Бір жағынан, Декарт абсолютті сенімділікпен білуге болмайтын кез келген нәрсеге күмәнмен бастайды және күмәннің осы саласына сезімдік қабылдаудың әсерлерін, сондықтан "физика мен астрономия сияқты денелік заттардың барлық ғылымдарын" қамтиды. Осылайша ол күмән тудырмайтын метафизикалық принципті (бұл Когито болады) беруге тырысады, одан әрі ақиқаттарды шығаруға болады. Бұл әдісте философ ең жалпы аксиомаларды (мысалы, Когито) зерттеуден бастайды, содан кейін осы жалпы аксиомаларды түсіну арқылы нақты мәліметтер туралы шындықты анықтауға кіріседі. Керісінше, Бэкон Индукцияның қарама-қарсы әдісін қолдады, онда егжей-тегжейлі мәліметтер алдымен қаралады, содан кейін ғана ең жалпы аксиомаларға біртіндеп көтерілу болады. Декарт сезім мүшелерінің бізге нақты ақпарат беру қабілетіне күмәнданатын болса, Бэкон ақыл-ойының өзі шындықты шығара алатынына күмәнданады, өйткені ол көптеген интеллектуалды бұрмалауларға, Бэконның "Бұзақтары" болып табылады. Бейкон өзінің "Жаңа органум" атты еңбегінің алғашқы афоризміне былай деп қосты: "Табиғаттың қызметшісі және түсіндірмешісі адам табиғаттың тәртібіне қатысты фактілер немесе ақыл-ой қызметі арқылы көргендерін ғана жасайды және түсінеді; одан басқа оның білімдері де, күші де жоқ". Сонымен, Декарттың және Бэконның философиялық әдістері арасындағы негізгі айырмашылықты дедуктивті және индуктивті ойлау арасындағы айырмашылыққа келтіруге болады, сондай-ақ сезімдерге сенуге немесе күмәндануға болады. Алайда, екі ойшылдың шындыққа қол жеткізу мүмкіндігі туралы ұстанымдарында тағы бір маңызды айырмашылық бар. Декарт абсолютті шындыққа ұмтылып отырғанын мәлімдеді. Бэкон мұндай шындыққа қол жеткізуге болатынына сенді ме, жоқ па, ол күмәнді. Оның кіріспе сөздерінде ол "нақтылықтың прогрессивті кезеңдерін орнатуды" ұсынады. Бэкон үшін шындықтың өлшемі - табиғи құбылыстарды болжауға мүмкіндік беруі (бірақ Бэконның формалары әмбебап, өзгермейтін табиғат заңдары болғандықтан, олар "Шындық" деп аталатын нәрсеге жақын).
But he who knows forms grasps the unity of nature beneath the surface of materials which are very unlike. Thus is he able to identify and bring about things that have never been done before, things of the kind which neither the vicissitudes of nature, nor hard experimenting, nor pure accident could ever have actualised, or human thought dreamed of. And thus from the discovery of the forms flows true speculation and unrestricted operation (aphorism 3)
In this second book, Bacon offers an example of the process that of what he calls true induction. In this example, Bacon attempts to grasp the form of heat. The first step he takes is the surveying of all known instances where the nature of heat appears to exist. To this compilation of observational data Bacon gives the name Table of Essence and Presence. The next table, the Table of Absence in Proximity, is essentially the opposite—a compilation of all the instances in which the nature of heat is not present. Because these are so numerous, Bacon enumerates only the most relevant cases. Lastly, Bacon attempts to categorise the instances of the nature of heat into various degrees of intensity in his Table of Degrees. The aim of this final table is to eliminate certain instances of heat which might be said to be the form of heat, and thus get closer to an approximation of the true form of heat. Such elimination occurs through comparison. For example, the observation that both a fire and boiling water are instances of heat allows us to exclude light as the true form of heat, because light is present in the case of the fire but not in the case of the boiling water. Through this comparative analysis, Bacon intends to eventually extrapolate the true form of heat, although it is clear that such a goal is only gradually approachable by degrees. Indeed, the hypothesis that is derived from this eliminative induction, which Bacon names The First Vintage, is only the starting point from which additional empirical evidence and experimental analysis can refine our conception of a formal cause. The "Baconian method" does not end at the First Vintage. Bacon described numerous classes of Instances with Special Powers, cases in which the phenomenon one is attempting to explain is particularly relevant. These instances, of which Bacon describes 27 in Novum Organum, aid and accelerate the process of induction. They are "labour saving devices or shortcuts intended to accelerate or make more rigorous the search for forms by providing logical reinforcement to induction." They were both profoundly concerned with the extent to which humans can come to knowledge, and yet their methods of doing so projected diverging paths. On the one hand, Descartes begins with a doubt of anything which cannot be known with absolute certainty and includes in this realm of doubt the impressions of sense perception, and thus, "all sciences of corporal things, such as physics and astronomy." He thus attempts to provide a metaphysical principle (this becomes the Cogito) which cannot be doubted, on which further truths must be deduced. In this method of deduction, the philosopher begins by examining the most general axioms (such as the Cogito), and then proceeds to determine the truth about particulars from an understanding of those general axioms. Conversely, Bacon endorsed the opposite method of Induction, in which the particulars are first examined, and only then is there a gradual ascent to the most general axioms. While Descartes doubts the ability of the senses to provide us with accurate information, Bacon doubts the ability of the mind to deduce truths by itself as it is subjected to so many intellectual obfuscations, Bacon's "Idols." In his first aphorism of New organum, Bacon states:
"Man, the servant and interpreter of nature, does and understands only as much as he has observed, by fact or mental activity, concerning the order of nature; beyond that he has neither knowledge nor power." So, in a basic sense the central difference between the philosophical methods of Descartes and those of Bacon can be reduced to an argument between deductive and inductive reasoning and whether to trust or doubt the senses. However, there is another profound difference between the two thinkers' positions on the accessibility of Truth. Descartes professed to be aiming at absolute Truth. It is questionable whether Bacon believed such a Truth can be achieved. In his opening remarks, he proposes "to establish progressive stages of certainty." For Bacon, a measure of truth was its power to allow predictions of natural phenomena (although Bacon's forms come close to what we might call "Truth," because they are universal, immutable laws of nature).
Бастапқы салымдар
Бэконның ғылыми трактатының қызықты ерекшелігі, ол эмпирикалық деректердің мол көлемін жинаса да, ешқандай жаңалық ашпағаны еді. Шындығында, мұндай нәрсе оның мақсаты ешқашан болған емес, ал Бэконның мұрасын осы тұрғыдан бағалау Ньютонмен әділетсіз салыстыруға алып келуі мүмкін. Бэкон табиғат туралы жаңа, сенімді шындықтарды аштым деп ешқашан мәлімдемеген. Ол мұндай ізденіс жеке адамның емес, бүкіл буынның біртіндеп сенімді білімге жету үшін жасаған жұмысы деп сенген. Көп жағынан, Бэконның адамзат білімін дамытуға қосқан үлесі оның ғылыми зерттеулерінің нәтижесінде емес, табиғи философияның әдістерін қайта қарастыруда жатыр. Оның инновациясы "Оксфорд. Франсис Бэкон" еңбегінде жинақталған: Бэконнан бұрын табиғи философияны құралдар мен тәжірибелерді қолданатын кәсіп ретінде осы деңгейде толыққанды баяндаған қайда? Дискурсивті ой-өрісті шектеуге және сезімдердің кемшіліктерін жоюға арналған кәсіпорынды қайдан табуға болады? Бэконға дейінгі әдебиетте осындай кең ауқымды және ұқыпты табиғи тарих бағдарламасын қайда кездестіруге болады, ол адам білімінің толыққанды қайта құрылуының негізі ретінде қызмет етеді, жаңа, өте өнімді ғылымдарды әртүрлі процедуралармен қолдау арқылы жасайды? Ғылыми зерттеулердің осындай масштабты институционалдық базаны талап ететін тұжырымдамасын қайдан табуға болады, оны сақтау үшін буыннан буынға мемлекеттік қаржыландыру қажет? Бұлдың бәрі ежелгі және көне емес философияларға жан-жақты, терең және қиратушы шабуылмен, сондай-ақ жаңа философияның нәтижелерін күтетін уақытша табиғи философиямен бірге жүрді.