Кіріспе

Сэр Эдвард Герберт (шамамен 1648 – 1698 жылғы қараша), Портленд титулды графы, Джеймс II патшаның билігі тұсында Корольдің тақтасының бас судьясы болған ағылшын судьясы.

Ерте өмір және мансап

Герберт – Карл II-нің Лорд-қараушысы сэр Эдвард Герберттің және оның әйелі Маргареттің кіші ұлы, Беркширдің (қазіргі Оксфордшир) Абингдон және Парсонс Гриннің Томас Смитінің қызы, сонымен қатар Беркширдің Саннингхилл Паркінің Томас Керидің жесірі болған. Ол Артур Герберттің ағасы, 1-ші Торрингтон графы, және 1661 жылы 13 жасында Винчестер колледжінің шәкірті болды. 1665 жылғы тамыз айында Оксфордтың Нью-колледжінің тәжірибелік ғылыми қызметкері болып сайланды, ал 1609 жылғы 21 сәуірде бакалавр дәрежесін алғаннан кейін Миддл Темплге қабылданды, онда ол адвокаттық қызметке бекітілді. Бірнеше жыл бойы Ирландияда тәжірибе жинады және 1677 жылғы 31 шілдеде корольдің кеңесшісі атанды.

Соттық ілгерілеу

Англияға оралғаннан кейін ол 1683 жылғы 25 қазанда Честердің бас судьясы болып тағайындалды, ал келесі жылы 10 ақпанда Уайтхоллде рыцарь атағына ие болды. 1684 жылдың қаңтарында ол сэр Джон Черчилльден кейін Йорк герцогының бас прокуроры болды, герцог таққа отырғанда ол королеваның бас прокуроры болып тағайындалды. 15 сәуірде ол Лудлоу округінен парламентке сайланды. Әкесі сияқты, ол патшалық биліктің құқығын жоғары бағалады, бұл оның мансабында үлкен көмек болды. 1685 жылғы 16 қазанда ол Құпия Кеңеске ант берді, ал 23-і күні "Jacobus vincit, triumphat lex" деген мағыналы ұран жазылған сақиналармен сержант дәрежесіне ие болды, сондай-ақ сол күні Джеффристен кейін Корольдің сот алқасының бас судьясы болып тағайындалды. Джеффрис Гербертке осы жағдайда «заңды олардың аты «вигтер» деп белгілі болған және еске алуға себептеріміз бар адамдарға қатысты оның барлық қатаңдығымен орындауға» және «сондай-ақ, жылап-сықтайтын бейтараптарды еске алуға» шақырды, себебі «Құтқарушымыз Иса Мәсіх Інжілде «біз үшін емес, бізге қарсы» дейді».

Годденге қарсы Халес

1686 жылы Рочестерде өткен көктемгі сот отырысында сэр Эдвард Хейлз, рим католик дінін ұстанушы, сынақ актісінде белгіленген тәртіппен қасиетті қабылдаудан және жоғары билік пен адалдыққа ант беруден бас тартып, әскердегі лауазым бойынша әрекет еткені үшін сотталды. Содан кейін оның көлікшісі Артур Годден, патша сарайында оған қарсы құпия шағымдану арқылы 500 фунт стерлинг айыппұл төлеуді талап етті, бірақ Хейлз үлкен мөрмен берілген кешірім туралы өтініш айтып, қарсылық білдірді. Бұл мәселе Герберт алдында талқыланды, ол төмендегідей ресми шешім шығарды: "(1) Англия корольдері егемен билеушілер; (2) Англия заңдары – король заңдары; (3) демек, Англия корольдерінің жеке жағдайларда және маңызды себептер бойынша қылмыстық заңдардан бас тарту құқығы бар; (4) осы себептер мен қажеттіліктерді король ғана анықтай алады". Сондықтан талапкердің шағымы қабылданбады. Бұл шешім елде үлкен алаңдаушылық тудырды, ал судьяларға аймақтарда тиісінше құрмет көрсерілмеді. Сэр Роберт Аткинс (1621–1709) «Қылмыстық заңдарды жеңілдету билігі туралы зерттеу» атты трактатында бұл шешімнің заң бойынша дұрыс еместігін сынады. Герберт «Сэр Эдвард Хейлз ісі бойынша сот шешімінің заңдық негіздері туралы қысқаша есеп» деген мақаласында былай деп жауап берді: «Құдай заңына қайшы келмейтін және парламент актісі қабылданғанға дейін заңды болған нәрсені король, белгілі бір адамға рұқсат берген арқылы, басқалар үшін заңсыз болса да, осы рұқсат алған адам үшін қайтадан заңды ете алады». Аткинс қайтадан жауап берді, ал Уильям Атвуд та Герберттің қорғауын көп біліммен және қабілетпен зерттеді.

Патшаның мүддесіне қайшы шешімдер

1686 жылғы 14 шілдеде Герберт жаңадан құрылған шіркеу комиссиясына, бұрынғы Жоғары комиссия сотымен салыстырылатын дін қызметкерлеріне қатысты кең юрисдикцияға ие болған және Джеффрис президенті болған трибуналға тағайындалды. Дегенмен, патшаның әскери заңды енгізу ниетін қолдаудан бас тарғандықтан, армиядан дезертир болған адамды өлімге кесу туралы бұйрыққа қол қоймады. Осыдан кейін 1687 жылғы сәуірде ол жалпы соттардың бас судьясы қызметіне ауыстырылды, ал патшаның тақырыптық сотында одан да ыңғайлы Роберт Райт орналасты. Ол шіркеу комиссиясындағы өзінің орнын сақтап қалды, бірақ Магдалена колледжінің ісі бойынша патшаның өкілеттік беру құқығы арқылы оның іс-әрекетін заңдастыру мүмкін емес деген пікірін білдіргендігі үшін патшаның наразылығын тудырды, сондай-ақ қарсылық көрсеткен профессорлардың діни қызмет атқаруына тыйым салуға қарсы дауыс берді.

Джеймс ІІ-ге адалдық

Патшаның қашуы кезінде Герберт оны Францияға, содан кейін Ирландияға ертіп барды, сол себепті ол өтемақы туралы заңнан тыс қалды және Аттестат туралы заңға енгізілді. Соңғы заң жобасы мерзімінен бұрын ұзартылмауына байланысты күшін жойды, бірақ Герберттің мүлігі тәркіленді, Джеймс оған уәде еткендей, Оатлендс, Вейбридж, Суррейдегі корольдік сарай оның інісі Артур, Торрингтон графына берілді, ол саяси көзқарастарында қарсы тұрған болатын. Ирландиядағы көтеріліс басылғаннан кейін Герберт Джеймспен бірге Францияға оралды және біраз уақыт Сен-Жермен-ан-Лайде тұрды. Ол Джеймстен Портленд графы атағын және Лорд-канцлер лауазымын алды, сондай-ақ өз қожайыны үшін манифесттер жазумен шұғылданды. Протестант болғандықтан ол Джеймстің толық сеніміне ие болған емес, ал еркін сөйлейтін адам болғандықтан, көп ұзамай бар нәрсесінен айырылып, қызметтен босатылды және 1692 жылдың күзінде Фландрияға зейнетке шықты. Кейін ол Сен-Жермен-ан-Лайеге қайтып келді, онда 1698 жылдың қарашасында қайтыс болғанға дейін көбінесе ағасының мейірімділігімен күшін алды. Ол үйленбеген. Бернет оның жай ғана жақсы заңгер емес екенін айтса да, "ол әдепті және ізгі адам, жомарт және жақсы мінезді болған" деді.