Тумани Диабате: Малилік коры ойыншысының өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Мали музыканты (1965 жылы туған)

Тумани Диабате ( /ˌtuːˈmɑːni ˌdʒɑːˈbɑːteɪ/ тума́ни джаба́те́й; 1965 жылдың 10 тамызында туған) – Мали музыканты, қорада ойнайтын шебер.

Өмірбаян

Диабате – әкесі Сидики Диабате сияқты, ұзақ тарихы бар қора ойнаушылар отбасынан шыққан. Оның отбасының ауызша дәстүрінде одан бұрынғы 70 ұрпақ музыканттар туралы айтылады, олар әкелік желі бойынша келе жатқан. Оның туысы Сона Жобарте – гриот отбасынан шыққан алғашқы кәсіби қора ойнаушы. Інісі Мамаду Сидики Диабате де белгілі қорашы. Диабате айтуынша, бала кезіндегі ауру салдарынан оң аяғының қызметін жоғалтқан, сондықтан таяқпен жүреді. 1987 жылы Диабате әкесінің тобы қатысқан «Ba Togoma» альбомында өнер көрсетті. Бұл оның туған жерінен тыс жерде естілу мүмкіндігі болды. 1988 жылы ол Лондонда бір күнде жазылған және Люси Дюран продюсерлік еткен «Kaira» атты алғашқы жеке альбомын шығарды. Ол Батыс Африканың ежелгі Манде империясынан келген музыканттар тобымен бірге дәстүрлі аспаптарда – қора, джембе, балафон, боломбатто, сондай-ақ гитара және электронды клавиатура сияқты заманауи аспаптарда ойнайды. Диабате 2006 жылы Ұлыбританиядағы WOMAD фестивалінде, Даниядағы Роскилде фестивалінде және Венгрияның Будапешт қаласындағы Sziget фестивалінде өнер көрсетті. 2007 жылы ол Гластонбери фестивалінде өнер көрсетіп, АҚШ-қа гастрольдік сапармен барды. 2008 жылы ол Австралияның Аделаида қаласындағы WOMADelaide фестиваліне қатысты. 2008 жылдың басында Диабате жеке қора музыкасының жаңа альбомын – «The Mandé Variations» шығарды, ол сыншылардың жоғары бағасын алды. Көптеген сыншылар жобаны қораның егжей-тегжейлі жазылуымен, мұқият өңделуімен, сондай-ақ импровизациялық шеберлігімен және бай әсерлермен мақтады. 2008 жылдың қазан айында Диабатенің «Tapha Niang» (Boulevard de l'Indépendance) әніндегі араб тіліндегі мәтін PlayStation 3 ойыны «LittleBigPlanet»-тен алынып тасталды, себебі мұсылман азаматтың наразылығына себеп болды, себебі онда Құран аяттары бар еді. Sony Computer Entertainment Europe баспасы ойынның шығарылуын бір аптаға кейінге жылдыруға және әнді лирикасыз инструменталды нұсқамен алмастыру үшін көптеген дискілерді қайтарып алуға шешім қабылдады. Алайда, ойынның кейбір түпнұсқалық көшірмелері Таяу Шығыста және АҚШ-та сатылды. Диабатеді Мэтт Гронинг 2010 жылдың мамыр айында Майнхедте өткен All Tomorrow's Parties фестивалінде өнер көрсетуге шақырды. Диабате маусым айында Хей фестивалінде де өнер көрсетті. Шілдеде ол Лармер ағашы фестивалінде үлкен сәттілікке ие болды. 2016 жылдың ақпан айында Диабате «Фестиваль акустик Бамако» атты үш күндік музыка фестивалін ұйымдастырды, мақсаты – халықаралық және Мали музыканттарын, сондай-ақ басқа да қоғамдық тұлғаларды біріктіріп, бейбітшілік туралы жалпы хабар тарату. Бұл 20 000-нан астам адамды тартуға арналған ашық және жабық музыкалық іс-шаралар жиынтығы ретінде жоспарланған. Алайда, 2015 жылы Бамакодағы қонақ үйге жасалған шабуыл салдарынан барлық ашық ауадағы іс-шаралар жойылды.

Diabaté comes from a long family tradition of kora players, including his father Sidiki Diabaté, who recorded the first ever kora album in 1970. His family's oral tradition tells of 70 generations of musicians preceding him in a patrilineal line. His cousin Sona Jobarteh is the first female professional kora player to come from a griot family. His younger brother Mamadou Sidiki Diabaté is also a prominent kora player. According to Diabaté, a childhood illness resulted in him losing the use of his right leg, and he walks using a crutch. In 1987, Diabate made an appearance on Ba Togoma, an album featuring his father's ensemble. This was his opportunity to be heard outside his homeland. In 1988, he released his first album in the West, a solo endeavour entitled Kaira, recorded in one afternoon in London and produced by Lucy Durán. from across the old Mande Empire of West Africa, who play a mix of traditional instruments including the kora, djembe, balafon, and bolombatto, as well as modern ones such as the guitar and electronic keyboard. Diabaté appeared in 2006 at the WOMAD Festival UK, Roskilde Festival in Denmark, and at the Sziget Festival in Budapest, Hungary. In 2007, he performed at the Glastonbury Festival and toured the US. In 2008, he was at WOMADelaide in Adelaide, Australia. In early 2008, Diabaté released a new album of solo kora music, The Mandé Variations, to widespread critical acclaim. Many reviewers praised the project for its detailed recording of the kora and careful mastering, in addition to the improvisational skills and wide range of apparent influences on display. In October 2008, the Arabic language lyrics in Diabaté's song "Tapha Niang" (from Boulevard de l'Indépendance) were removed from the PlayStation 3 video game LittleBigPlanet, after it elicited objections from a Muslim individual due to their inclusion of verses from the Qur’an. The publisher, Sony Computer Entertainment Europe, decided to delay the launch of the game by a week and recall most discs in order to replace the song with a lyric free instrumental version. However, some copies of the original game had already been sold in the Middle East and United States. Diabaté was chosen by Matt Groening to perform at the All Tomorrow's Parties festival in May 2010 in Minehead. Diabaté also performed at Hay Festival in June. In July, he performed at the Larmer Tree Festival to huge acclaim. In February 2016, Diabaté hosted Festival Acoustik Bamako, a three day music festival to bring together international and Malian musicians along with other public figures with an overall message of peace. It was planned as a collection of outdoor and indoor music events to draw crowds of more than 20,000 people. The 2015 Bamako hotel attack meant that all the outdoor events were cancelled, however.