Томас Челонер: Англия ақын және мемлекет қайраткері

Кіріспе

Сэр Томас Шалонер (1521 – 14 қазан 1565) – ағылшын мемлекет қайраткері және ақын.

Өмір

Томас Шалонер 1521 жылы Маргарет Миддлтонның (шамамен 1490–1534) және Роджер Шалонердің (шамамен 1490–1550) отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Биллингсгейттегі Хилл-стритте орналасқан Сент-Мэри шіркеуінің жанында тұратын лондондық жібек саудагері болған. Роджер хан сарайының қызметкері, Генрих VIII патшаның жеке палатасының мырзасы, қазынаның кірісін тіркеуші және Мерсерлердің құрметті компаниясы арқылы Лондон қаласының азаматы болды. Роджер 1550 жылы қайтыс болып, Шығыс Сент-Дунстан шіркеуінің негізгі бөлігіне жерленді. Сэр Томас екі бауыры, Фрэнсис және Джон Шалонер Ирландияға қоныстанды, онда Джон көрнекті саясаткер және әкімші болды. Томас Шалонердің жастық шағы туралы мәліметтер жоқ, бірақ ол Оксфорд пен Кембридж университеттерінде білім алған (вероятно, Сент-Джон колледжінде). 1540 жылы ол сэр Генри Книветтің хатшысы ретінде Карл V патшаның сарайына барды, 1541 жылы онымен бірге Алжирге қарсы жорыққа қатысты және Барбария жағалауында кемесі құлады. 1547 жылы ол Шотландияға жорыққа қатысып, Муссельбург маңындағы Пинки шайқасынан кейін, оның қамқорлығын көрген қорғаушы Сомерсеттен рыцарь атағын алды. 1549 жылы ол Лондон епископы Эдмунд Боннерге қарсы куәлік берді, 1551 жылы Винчестер епископы Стивен Гардинерге қарсы куәлік берді, ал сол жылдың көктемінде Норхэм шарты жасасу үшін Шотландияға комиссар ретінде жіберілді, және 1552 жылдың наурыз айында тағы да барды. 1553 жылы ол сэр Николас Уоттон мен сэр Уильям Пикерингпен бірге Францияға елшілікке барды, бірақ патшайым Мария таққа отырғаннан кейін оны қайта шақырды. Протестант көзқарастарына қарамастан, Шалонер үкіметте жұмыс істеуін жалғастырды, 1555–1556 жылдары Шотландияға барып, Франциямен соғыста әскерлерге көліктермен қамтамасыз етті (1557–1558 жылдары). 1558 жылы ол Елизаветаның император Фердинандқа Камбрейге елшісі ретінде барды, 1559 жылдың шілдесінен 1559 жылдың ақпан айына дейін ол Брюссельде Испанияның Филипп II-нің елшісі болды, ал 1561 жылы Испанияға сол қызметпен барды. Оның хаттарында сол жердегі қарым-қатынасына қатысты шағымдар көп, бірақ 1564 жылы ғана, денсаулығы нашарлаған кезде, оған үйіне оралуға рұқсат берілді. Ол 1565 жылдың 14 қазанында Клеркенвеллдегі үйінде қайтыс болды. Ол қызмет еткен жылдары үш жылдық иелікке ие болды: Йоркширдегі Гисборо, Букингемширдегі Стилл Клейдон және Камберлендтегі Сент-Бис. Ол (I) сэр Томас Лидің жесірі Джоанға; және (2) Эдвард Фродшамның қызы Одриге, Чеширдегі Елтоннан үйленді, одан бір ұлы болды, сэр Томас Шалонер (1559–1615). Шалонер сол кездегі білімді адамдардың көпшілігімен жақын байланыста болды және Лорд Берглимен өмір бойы достық қарым-қатынаста болды. Өзінің қарбалас қызметтік өмірінің барысында ол әдебиетпен айналысты, оның латын тіліндегі өлеңдері мен пасторальдық өлеңдері замандастарының қызығушылығын тудырды. Шалонер 1559 жылы алғаш жарияланған Уильям Болдуиннің "Магистраттарға арналған айнасы" үшін Ричард II трагедиясын жазды. Оның ең маңызды еңбегі - De Rep. Anglorum instauranda libri decem, ол Испанияда болған кезде жазылған, оны алғаш Уильям Малим жариялаған (1579, 3 бөлім), авторды мадақтаған Бергли және басқалардың латын тіліндегі өлеңдерімен бірге. Шалонердің эпиграммалары мен эпитафиялары томға, сондай-ақ 1560 жылы алғаш рет басылған Henrici octavi carmen Panegericum-ға қосылды. Оның басқа еңбектерінің ішінде Эразмның "Ақымақтың мақтауы", "Moriae encomium" (1549, Жэнет Э. Эшби, 1901 ж. басылымы); Гилберт Кузеннен (Gilbertus Cognatus) аударған Сервант кеңсесінің кітабы (1543); және Т.С. (1544) аударған Қасиетті Иоанн Златоусттың уағызы бар. 1598 жылы Франсис Мерестің "Паладис Тамия" кітабында Шалонер пасторальдық ақын ретінде еске алынды: "Грек тілінде Теокрит, латын тілінде Вергилий мен Мантуан, итальян тілінде Саназар, Аминтай Гаудия мен Уолсингхамның "Аутхур" мелибеус пасторальдық үшін ең жақсы: сондықтан біздің арамызда осы түрдегі ең жақсылар сэр Филип Сидни, шебер Шаллонер, Спенсер, Стивен Госсон, Абрахам Фраунс және Барнфилд". Паладис Тамия ағылшын әдебиетінің тарихында Уильям Шекспирдің өлеңдері мен ертедегі пьесаларының алғашқы сындық есебі ретінде маңызды.

Thomas Chaloner was born in 1521 to Margaret Myddleton (c. 1490 1534) and Roger Challoner (c. 1490–1550), a descendant of the Denbighshire Chaloners. His father was a London silk merchant who lived at St Mary at Hill Street, Billingsgate. A courtier, Roger was a Gentleman Usher of the Privy Chamber to King Henry VIII, a Teller of the Receipt of the Exchequer, and a Freeman of the City of London through the Worshipful Company of Mercers. Roger died in 1550 and was buried in the main body of the Church of St Dunstan in the East. Sir Thomas's two brothers, Francis and John Challoner settled in Ireland where John became a prominent politician and administrator. No details are known of Thomas Chaloner's youth except that he was educated at both Oxford and Cambridge (likely St John's College). In 1540 he went, as secretary to Sir Henry Knyvett, to the court of Charles V, whom he accompanied in his expedition against Algiers in 1541, and was wrecked on the Barbary coast. In 1547 he joined in the expedition to Scotland, and was knighted, after the battle of Pinkie near Musselburgh, by the protector Somerset, whose patronage he enjoyed. In 1549 he was a witness against Edmund Bonner, bishop of London; in 1551 against Stephen Gardiner, bishop of Winchester; in the spring of the latter year he was sent as a commissioner to Scotland to conclude the Treaty of Norham, and again in March 1552. In 1553 he went with Sir Nicholas Wotton and Sir William Pickering on an embassy to France, but was recalled by Queen Mary on her accession. In spite of his Protestant views, Chaloner was still employed by the government, going to Scotland in 1555–1556, and providing carriages for troops in the war with France, 1557–1558. In 1558 he went as Elizabeth's ambassador to the Emperor Ferdinand at Cambrai, from July 1559 to February 1559/60 he was ambassador to Philip II of Spain at Brussels, and in 1561 he went in the same capacity to Spain. His letters are full of complaints of his treatment there, but it was not till 1564, when in failing health, that he was allowed to return home. He died at his house in Clerkenwell on 14 October 1565. He acquired during his years of service three estates, Guisborough in Yorkshire, Steeple Claydon in Buckinghamshire, and St Bees in Cumberland. He married (I) Joan, widow of Sir Thomas Leigh; and (2) Audrey, daughter of Edward Frodsham, of Elton, Cheshire, by whom he had one son, Sir Thomas Chaloner (1559–1615). Chaloner was the intimate of most of the learned men of his day, and with Lord Burghley he had a lifelong friendship. Throughout his busy official life he occupied himself with literature, his Latin verses and his pastoral poems being much admired by his contemporaries. Chaloner wrote the tragedy of Richard II for William Baldwin's Mirror for Magistrates, first published in 1559. His most important work, De Rep. Anglorum instauranda libri decem, written while he was in Spain, was first published by William Malim (1579, 3 pts. ), with complimentary Latin verses in praise of the author by Burghley and others. Chaloner's epigrams and epitaphs were also added to the volume, as well as in laudem Henrici octavi carmen Panegericum, first printed in 1560. Amongst his other works are The praise of folie, Moriae encomium by Erasmus Englished by Sir Thomas Chaloner, Knight (1549, ed. Janet E. Ashbee, 1901); A book of the Office of Servantes (1543), translated from Gilbert Cousin (Gilbertus Cognatus); and An homilie of Saint John Chrysostome Englished by T. C. (1544). In 1598 Chaloner is mentioned in Francis Meres' Palladis Tamia as a pastoral poet: "As Theocritus in Greeke, Virgil and Mantuan in Latine, Sanazar in Italian, and the Authour of Amyntae Gaudia and Walsinghams Melibaeus are the best for pastorall: so amongst us the best in this kind are Sir Philip Sidney, master Challener, Spencer, Stephen Gosson, Abraham Fraunce and Barnefield." Palladis Tamia is important in English literary history as the first critical account of the poems and early plays of William Shakespeare.