Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бүйректі хирургиялық жолмен алу
Surgical removal of a kidney
Нефрэктомия – бүйректі хирургиялық жолмен алып тастау операциясы. Бұл операция бүйрек қатерлі ісігі сияқты түрлі бүйрек ауруларын емдеу үшін жасалады. Сонымен қатар, тірі немесе қайтыс болған донордан сау бүйректі алып, оны трансплантациялау процедурасының бір бөлігі ретінде қолдану үшін де жүргізіледі.
A nephrectomy is the surgical removal of a kidney, performed to treat a number of kidney diseases including kidney cancer. It is also done to remove a normal healthy kidney from a living or deceased donor, which is part of a kidney transplant procedure.
Тарих
Алғашқы тіркелген нефректомия 1861 жылы Висконсин штатында Эрастус Б. Вулкотт жасаған. Пациенттің үлкен ісігі болған, операция бастапқыда сәтті аяқталған, бірақ пациент он бес күннен кейін қайтыс болды. Алғашқы жоспарланған нефректомияны неміс хирургі Густав Саймон 1869 жылдың 2 тамызында Гейдельберг қаласында жасады. Саймон бұл операцияны алдымен жануарлар үстінде тәжірибелеп көрген. Ол адам организмінде бір сау бүйректің несеп шығаруға жеткілікті екенін дәлелдеді.
The first recorded nephrectomy was performed in 1861 by Erastus B. Wolcott in Wisconsin. The patient had had a large tumor and the operation was initially successful, but the patient died fifteen days later. The first planned nephrectomy was performed by the German surgeon Gustav Simon on August 2, 1869, in Heidelberg. Simon practiced the operation beforehand in animal experiments. He proved that one healthy kidney can be sufficient for urine excretion in humans.
Көрсеткіштер
Бұл процедураның түрлі көрсеткіштері бар, оның ішінде бүйрек клеткалық карциномасы, жұмыс істемейтін бүйрек (ол жоғары қан қысымын тудыруы мүмкін) және туа біткен кішкентай бүйрек (бүйректің ісінуіне, оның нервтерге қысым жасауына, бұл арқа сияқты байланыссыз аймақтардағы ауырсынуға себеп болуы мүмкін). Бүйрек клеткалық карциномасы үшін нефректомия бүйректің ішінара алынып тасталуына мүмкіндік беру үшін жылдам өзгертілуде. Нефректомия сондай-ақ тірі донордың бүйрегін трансплантациялау мақсатында да жасалады.
There are various indications for this procedure, including renal cell carcinoma, a non functioning kidney (which may cause high blood pressure) and a congenitally small kidney (in which the kidney is swelling, causing it to press on nerves, which can cause pain in unrelated areas such as the back). Nephrectomy for renal cell carcinoma is rapidly being modified to allow partial removal of the kidney. Nephrectomy is also performed for the purpose of living donor kidney transplantation.
Процедура
Операция жалпы анестезия астында жүргізіледі. Бүйрек ашық кесу арқылы немесе лапароскопиялық хирургия арқылы алынып тасталуы мүмкін. Ашық процедурада хирург бүйрекке жету үшін іштің қабырға жағына кесінді жасайды. Қажеттілікке қарай, кесінді орта сызық бойынша да жасалуы мүмкін. Несеп жолы мен қан тамырлары ажыратылып, содан кейін бүйрек алынып тасталады. Лапароскопиялық тәсілде құрсақ және қабырға аймағында үш немесе төрт кішкентай (5–10 мм) кесік жасалады. Бүйрек организм ішінде толықтай бөлініп, содан кейін қапқа салынады. Кейін, бір кесік қатерлі ісік операциялары үшін бүйректі алуға қажеттілік туғанда кеңейтіледі. Егер бүйрек басқа себептермен алынып тасталатын болса, оны кішкентай кесіктер арқылы ұсақтап алып тастауға болады. Соңғы кезде бұл процедура пациенттің кіндігінен бір кесік арқылы жасалады. Бұл жетілдірілген техника бір порты бар лапароскопия деп аталады. Толық нефректомия – бүйректің барлық бөлігін алып тастау, ал «радикалды нефректомия» кем дегенде кейбір перинефрик майын, мүмкін Gerota фасциясын және әдетте бір жақты бүйрек үсті безін де қамтиды. Кейбір аурулар үшін бүйректі алып тастау қажет емес баламалар бар. Мұндай баламаларға хирургиялық емге жарамсыз жағдайда бүйрек эмболизациясы немесе мүмкін болса, ішінара нефректомия жатады. Кейде бүйрек жасушаларының қатерлі ісігі жақын орналасқан органдарға, соның ішінде төменгі қуыс венаға (IVC), ішекке, бүйрек безіне немесе бауырға таралуы мүмкін. Егер қатерлі ісік алысқа таралмаса, оны ашық немесе лапароскопиялық тәсілдер арқылы хирургиялық жолмен қауіпсіз және толық алып тастауға болады.
The surgery is performed with the patient under general anesthesia. A kidney can be removed through an open incision or by laparoscopic surgery. For the open procedure, the surgeon makes an incision in the side of the abdomen to reach the kidney. Depending on circumstances, the incision can also be made midline. The ureter and blood vessels are disconnected, and the kidney is then removed. The laparoscopic approach utilizes three or four small (5–10 mm) cuts in the abdominal and flank area. The kidney is completely detached inside the body and then placed in a bag. One of the incisions is then expanded to remove the kidney for cancer operations. If the kidney is being removed for other causes, it can be morcellated and removed through the small incisions. Recently, this procedure is performed through a single incision in the patient's navel. This advanced technique is called single port laparoscopy. A total nephrectomy is the removal of at least the entire kidney, whereas a 'radical nephrectomy' also includes at least some perinephric fat, possibly including Gerota's fascia, and usually also the ipsilateral adrenal gland. For some illnesses, there are alternatives today that do not require the extraction of a kidney. Such alternatives include renal embolization for those who are poor candidates for surgery, or partial nephrectomy if possible. Occasionally renal cell cancers can involve adjacent organs, including the inferior vena cava (IVC), the colon, the pancreas or the liver. If the cancer has not spread to distant sites, it may be safely and completely removed surgically via open or laparoscopic techniques.
Бүйрек донорлығы
2009 жылдың қаңтар айында аналық безі бұрын алынып тасталған әйел бүйрегін донор ретінде тапсырды және оны қынабы арқылы алып тастады. Операция Джонс Хопкинс медициналық орталығында жүргізілді. Бұл әдіспен сау бүйрек алғаш рет алынып отыр, бірақ бұрын патологиялық жағдайларға байланысты нефректомиялар үшін де қолданылған. Органдарды физиологиялық тесіктер арқылы алу, кесуден туындаған ауырсынуды азайтуға және көзге жағымсыз үлкен жарақаттың пайда болуын болдырмауға мүмкіндік береді. Ауырсыну мен жарақатты азайтуға бағытталған кез келген жаңалық донорлар санын арттыруға әлеуетті. Бұл операцияны алғаш трансвагиналды нефректомия жасаған Кливленд клиникасында да жүргізді. Тірі донорлық кезінде өлім-жітім рискі 0,03% құрайды және денсаулық көрсеткіштері бақылау тобымен салыстырғанда ұқсас нәтижелер береді.
In January 2009, a woman who had previously had a hysterectomy was able to donate a kidney and have it removed through her vagina. The operation took place at Johns Hopkins Medical Center. This is the first time a healthy kidney has been removed via this method, though it has been done in the past for nephrectomies carried out due to pathology. Removing organs through orifices prevents some of the pain of an incision and the need for a cosmetically unappealing larger scar. Any advance which leads to a decrease in pain and scarring has the potential to boost donor numbers. This operation has also taken place at the Cleveland Clinic, which first performed transvaginal Nephrectomy. Living donation has a mortality risk of 0.03% during the procedure and seems to result in similar health outcomes to controls.
Қамқорлықтан кейін
Операциядан кейін пациентке көбінесе ауырсынды басатын дәрілер тағайындалады, себебі кесілген жерде ауыру болады. Көктамыр арқылы сұйықтық салынады. Электролиттік тепе-теңдік және сұйықтықтар қатаң бақыланады, өйткені бұл бүйректің қызметтеріне жатады. Қалған бір бүйрек барлық функцияларды толыққанды қабылдамауы мүмкін. Пациент процедура мен болатын асқынуларға байланысты 2-ден 7 күнге дейін ауруханада жатуы керек. Ашық операция жасаған пациенттер лапароскопиялық операция жасағандарға қарағанда ауруханада ұзақ жатады. Ұзақ мерзімді алғанда, жалғыз бүйрегі бар адам созылмалы бүйрек ауруына (СБА) шалдығу қаупіне көбірек ұшырайды. 2014 жылғы зерттеулер көрсеткендей, бүйрек донорларында СБА-ға өмір бойы шалдығу қаупі бірнеше есе артады, бірақ абсолютті қауіптің деңгейі бәрібір өте төмен. 2017 жылы New England Journal of Medicine журналында жарияланған мақалада, бір ғана бүйрегі бар адамдар, оның ішінде трансплантация үшін бүйрек сыйлағандар немесе қатерлі ісікке байланысты бүйрегі алынғандар, жоғары протеинге толы тағамдардан аулақ болуы және күндізгі протеин мөлшерін дене салмағының әр килограмына бір грамнан кемге дейін шектеуі қажет екені айтылған, бұл СБА қаупін азайтуға көмектеседі.
Pain medication is often given to the patient after the surgery because of pain at the site of the incision. An IV with fluids is administered. Electrolyte balance and fluids are carefully monitored, because these are the functions of the kidneys. It is possible that the remaining kidney does not take over all functionality. A patient has to stay in the hospital between 2 and 7 days depending on the procedure and complications. Patients who have had open surgery will have to stay in hospital longer than those who have had laparoscopic surgery. In long term, a person with only one kidney ("solitary kidney") may be more prone to developing chronic kidney disease (CKD). A 2014 study suggested that lifelong risk of CKD is several fold higher in kidney donors, although the absolute risk is still very small. A 2017 article in the New England Journal of Medicine suggests that persons with only one kidney including those who have donated a kidney for transplantation or those whose kidney was removed for cancer, should avoid high protein diet and limit their protein intake to less than one gram per kilogram body weight per day in order to reduce the long term risk of CKD.
Қиссалық нефректомия
Қиссалық нефректомия – бүйрек ісігін және айналасындағы жұқа қабықша нормальды бүйректен хирургиялық жолмен алып тастау, мақсаты – қатерлі ісікті жою және мүмкіндігінше көбірек сау бүйрек тканін сақтап қалу.
Partial nephrectomy is the surgical removal of a kidney tumor along with a thin rim of normal kidney, with the two aims of curing the cancer and preserving as much normal kidney as possible.
Тарих
Церни алғаш рет 1890 жылы жартылай нефректомияны сипаттады. Бірақ, кішкентай бүйрек ісіктерін анықтау үшін рентген және бейнелеу мүмкіндіктерінің шектеулі болуы және ерте жасалған операциялармен байланысты маңызды асқынулар салдарынан, бұл әдіс көптеген жылдар бойы қолданылмай қалды. Соңғы кезде бейнелеу сапасының артуы, хирургиялық техникалардың жетілдірілуі және бүйрек ісіктерінің көбірек анықталуының нәтижесінде жартылай нефректомия жиірек жасалуда.
Czerny first described a partial nephrectomy in 1890. However, due to limited x ray and imaging capabilities to find small kidney tumors and significant complications associated with early operations it was largely abandoned. More recently, with improved imaging, improved surgical techniques and increased kidney tumor detection, partial nephrectomy is performed more often.
Көрсеткіштер
Бүйректің бір бөлігін сақтап қалуға талпыну керек, егер сізде жалғыз бүйрек болса және оның ішінде ісік болса, екі бүйрегіңізде де ісік болса, немесе бүкіл бүйректі алып тастау бүйрек жеткіліксіздігіне және диализ қажеттілігіне әкелуі мүмкін болса. Кішкентай (4 см-ден кішкентай) бүйрек ісіктері бар дерлік барлық пациенттер үшін ішінара нефректомия стандартты емдеу болып табылады. 7 сантиметрден үлкен бүйрек ісіктері көбінесе радикалды нефректомиямен емделеді, егер ісік жалғыз бүйректе болмаса, екі жақта да болмаса немесе бүйрек функциясы нашар болмаса. Ісігі тым үлкен немесе тым қатты дегенді естіген пациенттер басқа маманның пікірін алуға тырысуы мүмкін, өйткені бүйрек қатерлі ісігімен көп ауруды емдеген хирургтар, аз жағдайларды көретін хирургтарға қарағанда, көбінесе бүйректі сақтап қалуға мүмкіндік алады.
A partial nephrectomy should be attempted when there is a kidney tumor in a solitary kidney, when there are kidney tumors in both kidneys, or when removing the entire kidney could result in kidney failure and the need for dialysis. Partial nephrectomy is also the standard of care for nearly all patients with small renal masses (<4 cm in size). Renal masses larger than 7 centimeters are generally treated with radical nephrectomy unless the tumor occurs in a solitary kidney, there are tumors on both sides or kidney function is bad. Patients who are told their tumors are too big or too hard for a partial nephrectomy may want to seek another opinion because surgeons who take care of many patients with kidney cancer are more often able to spare the kidney than those who only see a few cases.
Процедура
Жалпы анестезия астында жартылай нефректомия да жасалады. Жартылай нефректомияны ашық, лапароскопиялық немесе роботтық тәсілмен орындауға болады. Пациент әдетте операция залында бүйрек ісігіне қарама-қарсы жағына жатып қояды. Процедураның мақсаты – бүйрек ісігін қалыпты бүйрек тінінің жұқа қабатымен бірге алып тастау. Бүйректер қанды тазартатындықтан, барлық қан соңында бүйректер арқылы өтеді және әрбір жүрек соғысында оның 25%-ы бүйрекке барады. Бүйрек ісігін қауіпсіз түрде алып тастау үшін бүйрекке қан ағыны уақытша тоқтатылады. Содан кейін ісік кесіліп алынып, хирург қалған бүйректі тігіп біріктіруі керек. Бүйрек клеткалық қатерлі ісігі үшін жартылай нефректомия көбінесе толық немесе радикалды нефректомияға балама болып табылады.
A partial nephrectomy is performed with a patient under general anesthesia as well. A partial nephrectomy can be performed through an open, laparoscopic or robotic approach. The patient is typically placed on the operating room bed lying on the side opposite the kidney tumor. The goal of the procedure is to remove the kidney tumor along with a thin rim of normal kidney tissue. Because the kidneys clean the blood, all blood eventually flows through the kidneys and 25% of it will go into the kidneys with each heart beat. In order to safely remove the kidney tumor, the blood flow to the kidney is often temporarily blocked off. The tumor is then cut out and the surgeon must sew the remaining kidney back together. Partial nephrectomy is often an alternative to complete, or radical, nephrectomy for renal cell cancer.
Асқынулар
Нефректомиялық операциядан өткен науқастардың шамамен 15-25 пайызында асқынулар пайда болады. Ең көп кездесетін асқынулар – қан кету, инфекция және несеп ағуы. Ішінара нефректомия бүйректің толық алып тасталуына қарағанда бүйрек функциясын жақсы сақтайтыны дәлелденген. Кейбір зерттеулер ішінара нефректомия жасалған науқастардың бүкіл бүйрегі алынған науқастарға қарағанда ұзақ өмір сүретінін көрсеткен. Ішінара нефректомия радикалды нефректомиямен салыстырғанда өмір сүру сапасының жақсаруымен байланысты.
Patients who undergo partial nephrectomy experience complications around 15 25% of the time. The most common complications are bleeding, infection, and urinary leak. Partial nephrectomy has been shown to maintain kidney function better than total removal. Some studies have found that patients treated by partial nephrectomy live longer than patients who had their whole kidney removed. Partial nephrectomy has been associated with better quality of life compared to radical nephrectomy.