Кіріспе
Дуино (, Тибейн) – бүгінде Адриатика теңізінің солтүстік жағалауындағы демалыс орны. Ол Италияның солтүстік-шығысындағы Фриули-Венеция-Джулия аймағындағы Дуино Ауризина коммунасының шағын ауылы. Триест шығанағының тік жарлы Карст тауларында көркем орналасқан бұл елді мекен Дуино қамалымен әйгілі, оны ақын Райнер Мария Рилке өзінің «Дуино элегияларында» мәңгі есте қалдырған.
Атауы
Дуино 1139 жылы тарихи дереккөздерде Дуино, 13 ғасырда Девин, ал 1370 жылы Тибейн деп тіркелген, сондай-ақ атаудың басқа да түрлері кездеседі. Словен атауының баламалары түрлі славян тілдерінде ұшырасады (мысалы, словак Devín, поляк Dziewin және т.б., барлығы славян тіліндегі *děva 'қыз' сөзінен туындаған), бірақ бұл елді мекеннің атауы бастапқыда славян тіліне жатпайды. Оның орнына, ол роман тілінен келген tubīnum < латынша tubus 'су құбыры' сөзінен шыққан.
Тарих
Аквилея патриархтарының вассалдары болған Дуино иелері алғаш рет 1150 жыл шамасында тарихта қалдырылған. Олар Адриатика теңізінің үстіндегі жартаста орналасқан атамекендерінен Монфальконе қаласынан Истрия түбегіне дейінгі жағалау бойындағы сауда жолдарын бақылап тұрды. Гориция графтарының және олардың мұрагерлері – Ішкі Австрияның Габсбург архигерцогтарының министрлері ретінде қызмет етіп, Фриули аймағындағы беделдерін нығайтты. Олардың ескі қамалы бүгінде қираған, ал 1389 жылға дейін салынған Дуино қамалы қазірге дейін тұр және туристерге ашық. Ескі қамалдың қираған жерінің астында теңізге қарай сүйірілген ақ жартас бар, ол жамылған әйелге ұқсайды және көптеген готикалық аңыздардың бастауы болған – бұл Dama Bianca. 16 ғасырдан бастап Дела Торре (Турн) асыл әулетінің ұрпақтарына тиесілі болған иеліктер 1893 жылы Мари фон Турн-унд-Таксисқа (1855–1934) мұра болып өтті. Өнерді қолдаушы және әлеуметтік өмірге белсенді қатысушы ол 1911 жылдан 1912 жылға дейін Дуино қамалында Райнер Мария Рилкеге пана берді, ал ол өзінің «Дуино элегияларын» оған арнады. 19 ғасырдың соңында Дуино әдемі көріністерімен және Жерорта теңізі климатымен Австрия Ривьерасындағы танымал демалыс орнына айналды. Оның құрметті қонақтарының ішінде Австрия императоры Франц Иосиф I және императрица Елизавета, эрцгерцог Максимилиан I және оның әйелі Шарлотта, эрцгерцог Франц Фердинанд, сондай-ақ Элеонора Дюзе, Франц Лист, Габриэль Д’Аннунцио, Поль Валери, Марк Твен және Виктор Гюго болды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін және Австро-Венгрия империясының тарауынан кейін Дуино Италия Корольдігінің құрамына кірді. 1928 жылы ол Дуино-Ауризина муниципалитетіне біріктірілді. 1950 жылға дейін Дуино көбінесе словен тілінде сөйлейтін ауыл болды, онда итальян тілінде сөйлейтін азғын топ та болды. 1910 жылғы соңғы австриялық халық санауына сәйкес, қала тұрғындарының 63,5% словендер, 25,1% итальяндықтар болды (ал қалғаны неміс тілінде сөйлейтін немесе шетелдік азаматтар еді). 1921 жылғы итальяндық халық санауы қаладағы словен этникалық сипатын растады және тіпті словен тілінде сөйлейтін халықтың үлесі 78,4% дейін өскенін көрсетті (бұл негізінен қалада тұратын австриялықтар мен немістердің эмиграциясының нәтижесінде болды). Алайда, Триест еркін аумағының жылдарында (1947–1954) этникалық құрамы айтарлықтай өзгерді, өйткені Югославиядан қашқан көптеген Истриялық итальяндықтар Дуинода қоныстанды. Бүгінде Дуино көбінесе итальян тілінде сөйлейтін қала, аздаған словен тілінде сөйлейтін халық бар. Көптеген белгілер екі тілде де жазылған, ал Дуино-Ауризина муниципалитеті ресми түрде екі тілді. 1982 жылдан бері ауылда Адриатиканың Біріккен әлемдік колледжі орналасқан, бұл 80-нен астам елден келген студенттер оқитын халықаралық мектеп және әлемдегі 18 UWC-нің бірі.
to 1912 and he dedicated his Duino Elegies to her. By the late 19th century, Duino with its scenic views and Mediterranean climate had become a fashionable seaside resort on the Austrian Riviera. Notable guests included Emperor Franz Joseph I of Austria and Empress Elisabeth, Archduke Maximilian I, his consort Charlotte, and Archduke Franz Ferdinand, as well as Eleonora Duse, Franz Liszt, Gabriele D'Annunzio, Paul Valéry, Mark Twain, and Victor Hugo. After World War I and the dissolution of the Austro Hungarian Empire, Duino became part of the Kingdom of Italy. It was merged into the municipality of Duino Aurisina in 1928. Until the 1950s, Duino was a predominantly Slovene speaking village with a sizeable Italian speaking minority. According to the last Austrian census of 1910, 63.5% of the inhabitants of the town were Slovenes and 25.1% were Italians (the rest were either German speakers or foreign citizens). The Italian census of 1921 confirmed the Slovene ethnic character of the town, and even showed an increase of the proportion of Slovene speaking population to 78.4% (mostly as the result of the emigration of Austrians and Germans residing in the town). During the years of the Free Territory of Trieste (1947–1954), however, its ethnic composition changed considerably, as many Istrian Italians fleeing from Yugoslavia settled in Duino. Today, Duino is a predominantly Italian speaking town, with a Slovene speaking minority. Most signs are written in both languages, and the municipality of Duino Aurisina is an officially bilingual one. Since 1982 the village has been home to United World College of the Adriatic, an international school attended by students from over 80 countries, and one of 18 UWCs around the world.