Кіріспе
9 ғасырдағы исландиялық қоныс салушы, ертерек және аңызға толы Ауд Терең Ойлы (Ежелгі норвеж: Auðr djúpúðga Ketilsdóttir; Қазіргі исландиялық: Auður djúpúðga Ketilsdóttir; Норвегиялық: Aud den djuptenkte), сондай-ақ Унн, Ауд Кетилсдаттер немесе Уннур Кетилсдоттир деп те белгілі, Исландияның қоныстану дәуірінде 9 ғасырдағы қоныс салушы болған. Оның Исландиядағы өмірі туралы негізгі мәліметтер Стурла Тордарсонның "Landnámabók" еңбегінде келтірілген; оны Унн деп атайтын "Laxdæla saga" әртүрлі нұсқалар ұсынады, бірақ оның шығу тегі туралы көбірек мәлімет береді, сонымен қатар ол бірнеше басқа сагаларда да еске алынады, оның ішінде "Njáls saga", "Eyrbyggja saga", "Eiríks saga rauða" және "Grettis saga".
an earlier and more legendary Aud the Deep Minded
Aud the Deep Minded (Old Norse: Auðr djúpúðga Ketilsdóttir ; Modern Icelandic: Auður djúpúðga Ketilsdóttir ; Norwegian: Aud den djuptenkte), also known as Unn, Aud Ketilsdatter or Unnur Ketilsdottir, was a 9th century settler during the age of Settlement of Iceland. The main source of information about her life in Iceland is Sturla Þórðarson's Landnámabók; Laxdæla saga, which calls her Unn, gives a varying account but has more on her background, and she also figures in several other sagas, including Njáls saga, Eyrbyggja saga, Eiríks saga rauða and Grettis saga.
Өмірбаян
Ауд - норвегиялық hersir Кеттил Флатноздың екінші қызы және Рингерикеден шыққан hersir Кеттил Ветердің қызы Ингвид Кетилсдотир. Ол Англияға саяхаттап, Дублин округін бағындырғаннан кейін өзін Дублин патшасы деп жариялаған король Ингальдтың ұлы Олаф Аққа (Олейф) үйленді. Олардың Торстейн Қызыл есімді ұлы болды. Олейф Ирландиядағы шайқаста қаза тапқаннан кейін, Ауд пен Торстейн Гебрид аралдарына сапар шекті. Торстейн сонда үйленіп, алты қыз бен бір ұлға ие болды. Ол сондай-ақ, Шотландияның солтүстігін бағындырған ұлы жауынгер патша болды, бірақ өз халқының сатқындығынан кейін шайқаста қаза тапты. Торстейннің қазасын естіген Ауд, Кайтнесте болғанда, Атлантика мұхитында саяхаттау үшін викинг дәуірінде қолданылған кеме түрі – кнарр жасауға бұйрық берді. Ол оны жасырын түрде орман ішінде салдырды. Бірнеше аман қалған туыстарымен бірге ол кемеге Оркнейге дейін сапар жасады, онда ол немересі Груаны үйлендірді, содан кейін Фарер аралдарына, онда ол тағы бір немересі Олофты үйлендірді, және соңында Исландиядағы Брейдафьордүр аймағына, оның ағасы Бьёрн тұрған жерге жетті. Ол немересі Олаф Фейланды өзімен бірге Исландияға алып келді. Кемеде 20 адамнан тұратын экипаж болды, сонымен қатар Британ аралдарының маңында және айналасында викингтердің шабуылында тұтқынға алынған адамдар да болды. Ауд Исландияның батыс аймағына келгенде, ол Далассыладағы Дёгурдраа мен Скраумхлаупса өзендері арасындағы барлық жерді отбасының иелігіне алды және құлдарға бостандық берді (оларды құл мен еркін адам арасындағы мәртебеге көтерді). Ол экипаж мүшелеріне де, босатылғандарға да шаруашылық жүргізуге және күнкөріс табуға жер берді. Босатылғандардың бірі Вифильге Ауд қоныстанған Хваммурдың (Далассыла) бір бөлігі – Вифильсдал берілді. Исландияның алғашқы қоныстанушыларынан айырмашылығы, Ауд крещениеден өткен христиан еді. Ол жиі дұға етуге баратын төбелі жерде кресттер орнатты, ол Кроссхолаборг ("крест төбелері") деп аталды. Landnámabók мәліметінше, ол оны өте бай Ауд деп атады (Auðr in djúpauðga), ол қоштасу тойының үшінші түнінде қайтыс болды, және ол қатысушылардан тағы үш түн бойы оны еске алу үшін тойды жалғастыруды өтінді, және оны жерленген аймақта жерледі, себебі оны жерлеуге арналған қасиетті зират болған жоқ. Алайда, Laxdæla saga оны терең ойлы Унн деп атайды (Unnr in djúpúðga) және оны даналығымен танымал бейтарап әйел ретінде бейнелейді; оның айтуынша, ол немересінің үйлену тойында қайтыс болды және кемеге жерленді. Ауд әйел үшін ерекше күш пен билікке ие болды және өзін, немерелерін және көп байлықты апаттан құтқарып қалды, бірақ Олаф есімді жауынгер билеушілердің әртүрлі есептерін қарастырғанда, Олаф Ақ Ирландияда өлмеген болуы мүмкін, бірақ 871 жылы Норвегияға оралып, әкесінің патшалығын қайтадан иеленді. Оның оқиғасы сонымен қатар Исландияға тек ақсүйек норвегиялықтар ғана емес, сонымен қатар Шотландия мен солтүстік аралдардан, соның ішінде викингтер де қоныстанғандығын көрсетеді. Исландияның Ұлттық мұражайында 9-шы және 10-шы ғасырлардағы кельттік шығу тегі бар, Хебридтердегі норвегиялық-гельдік контекстіне жақсы сәйкес келетін, біршама құлдыраған жартылай дөңгелек брошкалар мен шыналар бар.
Мұра
Орта ғасырдағы көптеген белгілі исландтар Аудтың немересі және бірнеше немере қыздары арқылы туған, әсіресе Стурлунгтар, олардың отбасылық естігі оның бұрынғы Хваммур тұрағында орналасқан. 1965 жылдың 8 тамызында Кросшолаборгта оған ескерткіш ретінде айқыш орнатылды, оған «Landnámabók» кітабынан алынған үзінді жазылған. «Викингтер» (2013) тарихи драмалық телесериалының 5-ші маусымында Леа Макнамара Аудты, сондай-ақ Кетилл Флатноздың қызы және Исландияның қоныстануына қатысқан кейіпкерді сомдайды.