Кіріспе

Stretham Old Engine – Англияның Кембриджшир графтығындағы Стретхэмнің оңтүстігінде орналасқан бу күшімен жұмыс істейтін қозғалтқыш. Ол Фен аймағының су тасқынына ұшыраған жерлерінен суды Ұлы Уз өзеніне қайта сору үшін қолданылған. Шығыс Англияда сақталған үш дренаждық қозғалтқыштың бірі және ІІ* санаттағы ескерткіш.

Тарих

17 ғасырда Шығыс Англиядағы кең аумақтар кең көлемді суару жобалары арқылы мелиорацияланды. Дегенмен, жер суарудың нәтижесінде шөгіп, егіндер мен мал жиі кең ауқымды су тасқынымен шайылып кетті. Бұл мәселенің ішінара шешімі ретінде жел сорғылары су тасқынына ұшыраған аймақтардан суды шығару үшін қолданылды, бірақ олар ауа райына тәуелді болды және үлкен көлемде су көтеруге қажетті қуатқа ие болмады. Уикен Фен табиғат қорығында Фендегі су деңгейін реттеу үшін қолданылатын сақталған және қайта қалпына келтірілген жел сорғысы бар. 18 ғасырдың соңында бу күшінің пайда болуы жаңа шешім ұсынды, және осы жаңа двигательдер Фен аймағында пайда бола бастады.

Булы қозғалтқыш

Стретемнің оңтүстігіндегі Ескі Батыс өзенінде (Ұлы Оуз) 1831 жылы Дербиширдегі Баттерли компаниясы 4950 фунт стерлингке бу машинасы салды. Ол жақын жердегі төрт жел диірменін алмастырды, ал оның су көтеру дөңгелегі бір ғасырдан астам уақыт бойы су тасқынынан өзенге суды көтеру үшін табысты қолданылды. Баржамен жеткізілген көмірмен жұмыс істейтін бұл машина, әр төрт сағат сайын бір тонна отын шығындады. Айналмалы сәулелі қозғалтқыш екі жақты типке жатады, оның сәулесі 24 фут (7 метр) және диаметрі 24 фут (7 метр) болатын инерциялық дөңгелегі бар. Су көтеру дөңгелегінің мөлшері батпақты жерлердің деңгейі төмендеген сайын біртіндеп ұлғайтылды: алғашқы дөңгелек 29 фут (9 метр) болды, 1850 жылы 33 футқа (10 метр), ал 1896 жылы 37 футқа (11 метр) дейін ұлғайтылды және минутына 120-150 тонна су көтерді. Машина жұмыс істеп тұрғанда, оған үнемі қадағалау қажет болды, отын салушы мен бақылаушы тәулік бойына дайын тұру керек еді. Бір бақылаушы тіпті терезесіне телескоп орнатып, жұмысшыларды аяғын суға батырмай-ақ қадағалай алатын болды.

Ауыстыру

1924 жылы Mirrlees дизельдік қозғалтқышы орнатылғаннан кейін бу қозғалтқышы "қосалқы режимге" көшірілді, ал соңғы маңызды қолданылуы 1939 және 1940 жылдардағы су тасқыны кезінде болды. Приквилоу мұражайында сақталған және жұмыс жағдайына келтірілген, дерлік бірдей Mirrlees дизельдік қозғалтқышы бар. Кейіннен сорғы станциясы Кам өзеніне су төгетін, бес кішкентай, тиімді электр сорғыларымен алмастырылды және олар әлі де қолданыста.

Қоғамға ашу

Қозғалтқыш сәуір айының басынан қазан айының соңына дейін, сағат 13:00-ден 17:00-ге дейін жексенбі күндері мен банктік демалыстарда жұртшылыққа ашық.