Кіріспе

Машобане Камангете (шамамен 18 ғасырдың соңы – 1820 жылдары) – Оңтүстік Африканың әруақ-дәрігері және малшы. Машобане, бас Мангете (Зикоде) ұлы, Кхумало тайпасының басшысы болды: Оңтүстік Африкадағы Квазулудағы Қара Умфолози өзенінің жанында тұратын Нгуни халқының руы. Ол Зимбабведегі Ндебеле (Матабеле) патшалығының негізін қалаушы Мзиликазидің әкесі болды. Машобана өзінің алғашқы әйелі Номпету КаЗвидеге үйленді, ол 1790 жылы Мзиликазиді дүниеге әкелді. Айтуынша, Машобане көрші тайпаға шабуыл жасаған әскерге басшылық етіп тұрғанда тұтқындалып, қолы кесілген, кейін босатылған. 19 ғасырдың басында Кхумало тайпасы Ндвандуе тайпасына қосылуға қысымға ұшырады, себебі Ндвандуе басшысы, Машобаненің қайнағасы Звиде каЛанганың билігі күшейді. Одақ тығырыққа тірелді, сондықтан Кхумало тайпасы Мтхетва патшалығының басшысы Дингсвайодан және оның шәкірті Шака Зулудан көмек сұрады. Звиде аумағына жасалған шабуыл кезінде Дингсвайо тұтқындалып, Звиде оны өлтірді. Шака Зулу Донда Кхумалоның көмегімен ғана қолға түсуден құтылды, нәтижесінде Звиде Кхумало тайпасының үш басшысы Беже, Донда және Машобанені өлтіруге бұйырды. Беже ғана құтылды, Донда өлтірілді, ал Машобане ұлы Мзиликазимен бірге тұтқынға алынды. Соңында Звиде Машобанені өлім жазасына кесті, ал Мзиликази Шака Зулудың лейтенанты болды, кейін ол қазіргі Зимбабведе Ндебеле патшалығын құру үшін кетті. 1986 жылғы Оңтүстік Африка телесериалында «Шака Зулу» Машобане Ндвандуе әскерлерінен бас кесілді, ал оның басы Звиде анасы, Ндвандуедің Сангома патшайымы Нтомбазиге берілді. Нтомбази қауіпті сиқыршы еді. Нтомбази ұлы Звидеге Машобаненің басын сақтап қалмау керектігін ескертті, өйткені ол Ндвандуе патшалығына бақытсыздық әкеледі. Оның айтуынша, патшалыққа апат келді. Ндвандуе патшалығына шабуыл жасалып, қиратылды, ал Нтомбази өлтірілді. Звиде ұлдары өлтірілді, ал оның генералдары қашып кетті.