Чехословакия саяхаты: Йиржи Гайек өмірі мен қызметі
Jiří Hájek
Иржи Гаек – чешский политик, дипломат, один из основателей «Хартии 77» с Вацлавом Гавелом. Юрист, участник Социал-демократической партии, политзаключенный.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жири Хаек (; 6 маусым 1913 жылы Бенешов маңындағы Крахницеде дүниеге келген – 22 қазан 1993 жылы Прагада қайтыс болған) – чех саясаткері және дипломаты. Хаек Вацлав Гавел, Зденек Млиняр және Павел Кохаутпен бірге «77 Хартиясының» негізін қалаушылары мен идеялық жасампаздарының бірі болды.
Jiří Hájek (; 6 June 1913 in Krhanice near Benešov – 22 October 1993 in Prague) was a Czech politician and diplomat. Together with Václav Havel, Zdeněk Mlynář, and Pavel Kohout, Hájek was one of the founding members and architects of Charter 77.
Алғашқы саяси мансап
Хаек Карл университетінде заңгер болып оқыды және жұмыс істеді. Жасынан бастап Чехословакия Социал-демократиялық партиясының мүшесі болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Хаек түрмеге қамалған (1939–1945). Соғыстан кейін ол Чехословакия Социал-демократиялық партиясының парламент мүшесі болды (1945–1948) және, мүмкін, Коммунистік партияның құпия мүшесі де болды (коды E 22). 1948–1969 жылдары Чехословакия Коммунистік партиясының Орталық комитетінің мүшесі, ал 1950–1953 жылдары Экономика университетінің ректоры қызметін атқарды.
Hájek studied and worked as a lawyer in the Charles University. From a young age he was a member of the Czechoslovak Social Democratic Party. During World War II Hájek was imprisoned (1939–1945). After the war he became a member of parliament for the Czechoslovak Social Democratic Party (1945–1948) and probably also a secret member of the Communist Party (code name E 22). During 1948 – 1969 he was a member of the Central Committee of the Communist Party of Czechoslovakia, during 1950 – 1953 he was the rector of the University of Economics.
Дипломатиялық
1955 жылдан бастап Хаек дипломатиялық қызметте жұмыс істеді: 1955–1958 жылдары Ұлыбританиядағы елші, 1958–1962 жылдары сыртқы істер министрінің орынбасары, ал 1962–1965 жылдары Чехословакияны Біріккен Ұлттар Ұйымында (БҰҰ) өкілдік етті. 1965–1968 жылдары білім министрі болды. 1968 жылдың сәуірінен қыркүйегіне дейін Дубчек үкіметінде сыртқы істер министрі қызметін атқарды. Кеңес әскері Чехословакияны басып алғаннан кейін (1968 жылғы 21 тамыз) ол БҰҰ-да сөйлеген сөзінде осы әрекетке қарсылық білдірді (оны «басқыншылық» деп атады) – бұл оның жоғары лауазымдарынан және тіпті коммунистік партиядан қуылтуына себеп болды (1970).
From 1955 Hájek worked in diplomacy: in 1955–1958 as an ambassador in Britain, in 1958–1962 as a deputy of the minister of foreign affairs, and in 1962–1965 he represented Czechoslovakia in United Nations. Between 1965 and 1968 he was the minister of education. From April to September 1968, he served as the minister of foreign affairs in Dubček's government. After the Soviet Union army took control over Czechoslovakia (21 August 1968) he protested against this in a speech at the United Nations (where he used the word occupation) – this caused his dismissal from high offices and even from the communist party (1970).
77 Жарғы
1973 жылға дейін Хаек Чехословакия Ғылым академиясының Тарихи институтында жұмыс істеді. Вацлав Гавел, Зденек Млиняр және Павел Кохаутпен бірге Хаек 77 Хартиясының негізін қалаушылары мен идеологтарының бірі болды. Жири Хаек 77 Хартиясының үш жетекші өкілінің бірі ретінде көзге түсіп, полицияның сұрақтарына тартылып, қорқытуларға ұшырады. Ол барлық адамның құқықтарын жариялаған осы принципиалды құжатты қатай қорғады. 1987 жылы Хаек профессор Торольф Рафто атындағы тұңғыш естелік жүлдеге ие болды. Чехословакияда социализм құлағаннан кейін (1989) Хаек Александр Дубчекке кеңесші болып қызмет етті (1990–1992), бірақ маңызды саяси ықпалға қол жеткізе алмады.
Until 1973 Hájek worked in the Historical Institute of Czechoslovak Academy of Sciences. Together with Václav Havel, Zdeněk Mlynář, and Pavel Kohout, Hájek was one of the founding members and architects of Charter 77. Jiří Hájek emerged as one of three leading spokesmen of Charter 77, thus becoming the target of police interrogations and threats. He was a strong defender of this uncompromising document, which voiced the principles of universal human rights. In 1987, Hájek was awarded the first ever Professor Thorolf Rafto Memorial Prize. After the fall of socialism in Czechoslovakia (1989) Hájek served as an advisor of Alexander Dubček (1990–1992) but was unable to obtain significant political influence.
Өлім
1993 жылғы 22 қазанда нақты диагнозы қойылмаған қатерлі ісіктен көз жұмды.
He died of an unspecified cancer on 22 October 1993.