Кіріспе

Шлезен (SMS Schlesien) – 1904-1906 жылдары Германия императорлық теңіз флоты үшін салынған бес «пре-дредноут» линкордың бірі. Германия провинциясы Силезияның атымен аталған «Шлезен» кемесі 1904 жылғы 19 қарашада Данцигтегі Schichau Werke кеме құрылысшылық зауытында салынды, 1906 жылғы 28 мамырда суға түсірілді және 1908 жылғы 5 мамырда қолданысқа берілді. Ол төрт зеңбіректерден тұратын батареямен қаруланды және ең жоғары жылдамдығы [мәлімет жоқ] болатын. Оның класындағы кемелер қызметке кірген кезде-ақ ескірген еді, себебі олар өлшемдері, бронясы, атыс күші және жылдамдығы жағынан революциялық жаңа британдық линкордан кем түсетін. Қызметке кіргеннен кейін «Шлезен» Ашық теңіз флотының I шайқас эскадрильясына бекітілді, кейін II шайқас эскадрильясына ауыстырылды. Оның мансабының басында оның негізгі қызметі оқу круиздері мен флоттық маневрлерге қатысу болды. Бірінші дүниежүзілік соғыстың алғашқы екі жылында ол флот құрамында болып, 1916 жылғы 31 мамыр – 1 маусымдағы Ютландия шайқасында белсенді қатысты. Ютландия шайқасынан кейін Императорлық флот «Шлезенді» күзетшілік міндеттеріне жүктеді, ал 1917 жылы оны толығымен қызметтен шығарды, одан кейін оқу кемесіне айналдырды. Версаль келісімі Германия теңіз флотына Германия жағалауын қорғау үшін, «Шлезен» сияқты сегіз ескірген линкорды сақтауға рұқсат берді. Бастапқыда резервте сақталған «Шлезен» 1920 жылдардың ортасында жаңғыртылып, қайта ұйымдастырылған Рейхсмаринеде кеңінен пайдаланылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде «Шлезен» шектеулі шайқастарға қатысты, 1939 жылғы қыркүйекте Польшаға басып кірген кезде польшалық күштерді қысқа уақытқа бомбалады. 1940 жылғы сәуірде Норвегия мен Данияға басып кірген «Везеробұнг» операциясы кезінде мина тазалаушыларға сүйемелдеді. Операциядан кейін оған қосымша міндеттер берілді, негізінен оқу кемесі және мұзжүзуші кеме ретінде қызмет етті. Ол Балтық теңізінің жағалауында оттық қолдау көрсетумен мансабын аяқтады. 1945 жылғы 3 мамырда Свинемүндеден шығып келе жатқанда минаға шағылысып, Свинемүндеге сүйретілді, онда экипажы оны суға батырды, бірақ оның көп бөлігі, соның ішінде бас қарулары су бетінде қалды. Соғыстың соңғы күндері «Шлезен» әуе шабуылынан қаланы қорғау үшін зениттік қаруларын пайдаланды. Соғыс аяқталғаннан кейін кеме бөлшектелді, бірақ кеменің кейбір бөліктері 1970 жылдарға дейін көрініп тұрды.

Дизайн

1900 жылы вице-адмирал (VAdm—Vice Admiral) Альфред фон Тирпицтің басшылығымен екінші теңіз заңының қабылдануы келесі он жеті жылда жиырма жаңа линкор салуға қаржыны қамтамасыз етті. Бірінші топқа кіретін бес кеме 1900 жылдардың басында салынды, одан кейін жаңадан бір сынып кемелерді жобалау жұмыстары басталды, ол «Deutschland» класы болып белгіленді. «Deutschland» класының кемелері «Braunschweig» класына ұқсас болды, бірақ броньдық қорғанысы жақсартылған. Сондай-ақ, олар екінші батареяның зеңбірек мұнараларын алып тастап, салмақты азайту үшін дәстүрлі казематтарға қайта орналастырды. Он 12 дюймдік (30,5 см) зеңбірекпен қаруланған британдық линкор 1906 жылдың желтоқсан айында қолданысқа берілді. «Dreadnought» кемесінің революциялық дизайны Германия теңіз күштерінің барлық кемелерін, соның ішінде «Deutschland» класын ескірген деп жариялады. «Schlesien» кемесінің ұзындығы , ені , сусымасы болды. Оның суырылмасы , ал толық жүктемедегі суырылмасы құрады. Кеме үш есе кеңейтілген бу машинасымен және 12 көмірмен жұмыс істейтін қазандықпен жабдықталған, олар номиналды қуатты және ең жоғары жылдамдықты қамтамасыз етті. Сыныбының үшінші ең жылдам кеме болғанымен, «Schlesien» ең аз жанармай шығындалатын екінші кеме еді. Круиздік жылдамдықта ол теңізде саяхаттауға қабілетті болды. Кемеде 35 офицер мен 708 сарбаз қызмет етті. Кеменің негізгі қаруы екі екі зеңбіректік мұнарада орналасқан төрт 28 см SK L/40 зеңбірегі болды; бір мұнара кеменің алғы, екіншісі артқы бөлігінде орналасқан. Оның шабуылдық қару-жарағы казематтарда жеке орналасқан 14 SK L/40 зеңбірегінен тұратын қосалқы батареямен толықтырылды. Торпедалық катерлерге қарсы қорғаныс үшін жиырма екі SK L/45 зеңбірегінен тұратын батарея орнатылған. Кемеде алты торпеда түтігі болды, барлығы корпус ішінде орналасқан. Олардың біреуі кеменің басында, біреуі артқы жағында, ал төртеуі бортында орналасқан. Оның броньды белдеуі қамалдың ортасында қалыңдығы , ал броньды палубасы болды. Басты батарея мұнараларының қабырғалары .

Қызмет тарихы

"R" және "Q" деп аталатын "Дайтланд" класының соңғы екі кемесіне арналған шарттар 1904 жылғы 11 маусымда жасалды. "R" кемесі 19 қарашада Данцигтегі Шихау кеме құрылыс орналысында салынды. Ол 1906 жылғы 28 мамырда теңізге түсірілді, сол кезде Плесс герцогинясы Матильда оны Силезия провинциясының атымен Шлезия деп атады. Силезияның жоғарғы президенті граф фон Зедлиц-Трюцшлер теңізге түсіру салтанатында сөз сөйледі. 1908 жылғы наурыз айында кемешілер кемені Данцигтен Кильге соңғы жабдықтау үшін алып кетті. Шлезия 5 мамырда флотқа қабылданып алынды. Содан кейін ол теңіз сынақтарын бастады, олар 6 шілдеден 5 қыркүйекке дейін кешіктірілді, себебі кеме уақытша түрде қорғалған крейсердің орнына торпедалық сынақ кемесі ретінде пайдаланылды. Қыркүйек айының басында "Винета" күрделі жөндеуден өтті, бұл "Шлезияға" флотқа қосылуға мүмкіндік берді. 22 қыркүйекте кеме толық экипажбен жабдықталды. Ашық теңіз флотының кемелері 7 шілде мен 1 тамыз аралығында Атлант мұхитына саяхат жасады. Германияға қайтып келе жатқанда, оларды Спитхедте британдық Корольдік теңіз күштері қарсы алды. 1909 жылдың соңында адмирал Хеннинг фон Хольцендорф жаңа флот командирі болды. Оның флот командирі ретіндегі қызметі стратегиялық тәжірибелермен ерекшеленді, себебі соңғы су асты қаруларының қаупі және жаңа "S" класындағы кемелердің Кайзер Вильгельм каналынан өтуіне тым кең болды. Сәйкесінше, флот 1910 жылғы 1 сәуірде Кильден Вильгельмсхавенге көшірілді. 1910 жылғы мамыр айында Категат теңізінде оқу-жаттығу маневрлері өтті. Бұл Хольцендорфтың стратегиясына сәйкес келеді, ол Корольдік теңіз күштерін сол жердегі тар суларға тартуды көздеді. Жылдық жазғы саяхат Норвегияға жасалды, содан кейін флоттық оқу-жаттығулар өтті, олардың барысында 29 тамызда Данцигте флоттың тағы бір қарауы өтті. Жыл соңында Балтық теңізінде оқу-жаттығу сапары жасалды. 1911 жылғы наурыз айында флот Скагеррак және Категат теңіздерінде жаттығулар өткізді. "Шлезия" және флоттың қалған бөлігі маусым және шілде айларында Кильде британдық және американдық теңіз эскадрильяларын қарсы алды. Сол жылдың күзгі маневрлері Балтық теңізі мен Категатпен шектелді, олардың барысында тағы бір флоттық қарау өтті. 1911 жылғы 3 қарашада "Шлезия" өзінің бауырларымен бірге II шайқас эскадрильясына қосылды. 1912 жылдың ортасында Агадир дағдарысына байланысты, жазғы саяхат Балтық теңізімен шектелді, себебі Ұлыбритания және Франциямен қарым-қатынас шиеленіскен кезде флотты қауіпке ұрындырудан сақтану қажет болды. Содан кейін флот жылдық күзгі маневрлерді тамыз және қыркүйек айларында өткізді. Жыл соңында Балтық теңізінде қысқы саяхат жасалды. 1913 жылы да осындай жағдай сақталды. 1914 жылғы 14 шілдеде Норвегияға жылдық жазғы саяхат басталды. Шілде дағдарысы кезінде соғыс қаупінен қауіптенген Кайзер Вильгельм II екі аптадан кейін саяхатты тоқтатуға мәжбүр болды; шілде айының соңында флот портқа оралды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Шлезиен соғыстың алғашқы екі жылында Ашық теңіз флотында қызмет етті. Соғыс басталғанда кеме Германия шығанағын күзетуге жіберілді. Содан кейін ол 1914 жылдың 15-16 желтоқсанында Скарборо, Хартлпул және Уитбиді бомбалаған шайқас крейсерлерін қолдау үшін Ашық теңіз флотына қосылды. Операция барысында 12 дредноуттан және 8 пре-дредноуттан тұратын неміс әскери флоты алты британдық линкордың оқшауланған эскадрильясына жақын келді. Жаугершілік эсминецтер арасындағы шайқастар адмирал Фридрих фон Ингенохлды бүкіл Ұлы флотпен кездескенін сендірді, сондықтан ол шайқасты тоқтатып, үйіне қайтты. 1915 жылдың 17-18 және 21-23 сәуірінде екі нәтижесіз флоттық шабуыл жасалды. 17-18 мамырда тағы бір, ал 23-24 қазанда тағы бір шабуыл болды. 1916 жылдың наурыз айында Шлезиен U- қайықтарын сынау үшін нысана ретінде пайдаланылды. 24-25 сәуірде Шлезиен және оның әпкелері ағылшын жағалауына шабуыл жасаған I-ші барлау тобының шайқас крейсерлеріне қолдау көрсету үшін Ашық теңіз флотының дредноуттарына қосылды. Нысанаға бару жолында крейсер минаға түсіп зақымданды. Қалған крейсерлер Ярмут және Лоустофт порттарын қысқаша бомбалады. Нысананың көрінуі нашар болғандықтан, британдық флот араласпай тұрып операция тоқтатылды. 11-22 мамырда Балтық теңізінде эскадрильялық жаттығулар өтті.

Ютландия шайқасы

Адмирал Шеер дереу Солтүстік теңізге тағы бір шабуыл жоспарлады, бірақ «Зейдлицке» келген зақым операцияны мамырдың соңына дейін кешіктірді. «Шлезен» – контр-адмирал де Кококоль басқаратын II шайқас эскадрильясының IV дивизиясының екінші кемесі, неміс желісінің артында орналасқан. Келесі операцияда «Шлезен» неміс желісіндегі екінші соңғы кеме болды, одан кейін тек оның бауырласы ғана келді. «Солтүстікке қарай шабуыл» кезінде флоттың бас қолбасшысы адмирал Рейнхард Шеер флотқа британдық V шайқас эскадрильясын ең жоғары жылдамдықпен қууға бұйрық берді. «Deutschland» класындағы кемелер дредноуттардың жылдамдығына ілесе алмады және тез арада артта қалды. 19:30-ға қарай Ұлы флот оқиға орнына жетіп, Шеерді үлкен сандық артықшылықпен қарсы алды. «Deutschland» класындағы баяу кемелердің болуы неміс флотының қимылына елеулі кедергі келтірді; егер Шеер Германияға дереу бұрылуға бұйрық берсе, ол қашу үшін баяу кемелерді құрбан етуге мәжбүр болар еді. Шеер флоттың бағытын «Gefechtskehrtwendung» маневрімен кері бұруға шешім қабылдады, бұл маневр неміс желісіндегі барлық бірліктердің бірден 180 градусқа бұрылуын талап етті. II шайқас эскадрильясының кемелері артта қалғандықтан, бұрылыстан кейін жаңа бағытқа сәйкес келе алмады. Сондықтан «Шлезен» және эскадрильяның қалған бес кемесі неміс желісінің сол жағында қалды. Мауве кемелерін III шайқас эскадрильясының дредноуттарының артына, саптың соңына жылжытуды қарастырды, бірақ адмирал Франц фон Хиппердің шайқас крейсерлерінің маневрлеріне кедергі келтіретінін түсінген соң, бұл идеядан бас тартты. Оның орнына, ол кемелерін саптың алдына орналастыруға тырысты. Соғыстың бірінші күні I скаут тобының қиын жағдайдағы шайқас крейсерлерін британдық қарсыластары қууға алды. «Шлезен» және басқа «бес минуттік кемелер» қарсыластың крейсерлік эскадрильяларының арасына кіріп, оларға көмектесті. «Шлезен» және оның бауырластары қараңғыда нысананы анықтау қиындықтарын сезінді. Көрінудің нашар болуына байланысты олардың атысы тиімсіз болды. Британдық шайқас крейсерлері неміс кемелеріне бірнеше рет соқтығысты; қысқаша шайқаста үлкен калибрлі зеңбірек оғының сынықтары «Шлезеннің» палубасына тиді, бір матросты өлтіріп, екіншісін жаралады. Адмирал Мауве оңтүстікке 8 градусқа бұрылуға бұйрық берді, бірақ британдықтар одан ілгері жылбады. 31-ші мамырдың кешінде флот түнгі Германияға қайтуға дайындалды; «Шлезен» және «Шлезвиг-Гольштейн» зақымдалған шайқас крейсерлерінің артынан және саптың соңына орналасты. Британдық эсминецтер флотқа бірнеше шабуылдар жасады, олардың кейбіреуі «Шлезенді» нысанаға алды. Дегенмен, Ашық теңіз флоты британдық эсминецтер күшін бұзып өтіп, 1 маусымда сағат 04:00-де Хорнс рифіне жетті. Неміс флоты бірнеше сағаттан кейін Вильгельмсхавенге жетті, онда «Нассау» және «Эс» дредноуттарының зақымдалмаған кемелері қорғаныс позициясын иеленді.

Соғыстағы қызмет

Ютландия шайқасынан кейін «Шлезен» және оның үш аман қалған әпкесі Эльбаның аузында күзеттік міндеттерге оралды. Маусым және шілде айларында «Шлезен» қайтадан U қайықтары үшін торпедалық нысана ретінде пайдаланылды. Ютландиядағы тәжірибе дредноуттармен теңіз шайқасында пре-дредноуттардың орны жоқ екенін көрсетті, сондықтан 18 тамызда Ашық теңіз флоты қайтадан шыққанда олар қалды. 1917 жылдың 31 қаңтарынан 9 ақпанына дейін ол Дания бұғазында күзет кемесі ретінде, сондай-ақ мұзды үзуге арналған кеме ретінде қызмет етті, содан кейін Эльбаға оралды. 2 мамырдан 8 маусымға дейін ол Балтық теңізінде қайтадан нысаналық кеме ретінде қолданылды. 27 шілдеде Эльбадағы күзеттік міндеттері аяқталды, ол қызметтен алынып, қозғалтқыш бөлімінің қызметкерлері мен жаңа сарбаздар үшін оқу кемесіне айналдырылды. Ол осы қызметін 1918 жылдың 20 тамызынан 16 сәуіріне дейін атқарды. Сәуірдің соңында «Шлезен» Вильгельмшафендегі «Кайзерлихе Верфт Вильгельмшафен» (Императорлық кеме құрылысы) кеме зауытының құрғақ догына алынып, теңіз курсанттарына арналған оқу кемесіне айналдырылды. Кемедегі бас және қосалқы батареялық қарулары жағалауда пайдалану үшін алынып тасталды, нәтижесінде «Шлезен» кемесі тек қана қарулармен жабдықталды. 1918 жылдың қарашасына дейін Балтық теңізінде бірнеше оқу сапарларын жасады; соғыстың соңғы күндерінде Кильдегі бүлік кезінде Кильде болды. 5 қарашада ол порттан шығып, порттағы басқа кемелердің көпшілігі революцияның қызыл туын көтергеннен кейін де Императорлық Германия туын көтеріп тұрды. «Шлезен» бастапқыда Фленсбургке бағытталды, бірақ бүлік портқа тарағандықтан, Рейхсмаринеамттың (Императорлық теңіз кеңсесі) бұйрығымен ол Свинемундеге бет бұрды, онда 10 қарашада оның командирі, фрегат капитаны фон Вальдее Хартц өз туын түсіріп, кемені қызметтен шығарды. Ол және экипаж бортында қалды, ал 14 қарашада олар кемені Кильге қайтарып, 20 қарашада қызметтен босатылды. Ол қысқа мерзімге қазандықтар мен қозғалтқыштарды пайдалануға курсанттарды оқыту үшін қайта қолданылды; 1 желтоқсанда ол қайтадан қызметтен алынды.

Соғыс аралығы

Бірінші дүниежүзілік соғыста Германия жеңілгеннен кейін Версаль келісім-шартына сәйкес Германия флоты Рейхсмарин болып қайта құрылды. Жаңа флотқа 181-бап бойынша сегіз пре-дредноут линкорын сақтауға рұқсат етілді, олардың екеуі жағалауды қорғау үшін резервте болады. Шлезиен келісім шартына сәйкес сақталған кемелердің бірі болды, бірақ бастапқыда резервте қалдырылды, өйткені ол әлі де 10,5 см және 8,8 см пушкалар батареясын алып жүрді. 1920 жылдардың ортасына қарай екі линкор әлі де белсенді қызметте болды, және тозығы шығып, ауыстыру қажет болды. Ескі соғыс кемелерін ауыстыруға біраз уақыт қажет болды, сондықтан әскери-теңіз флоты 1926-1927 жылдары Шлезиенді қайта жарақтандыруға және жаңғыртуға шешім қабылдады. Оның 28 см-лік түпнұсқалық пулеметтері қайта орнатылды, ал 17 см-лік пулеметтер үшін казематтарға жаңа қосалқы пулемет батареясы орнатылды. Бұл үшін алдыңғы түтікшелерді алып тастап, қазандықтарды кеңейтілген түтікшеге салып, жаңа ауыр бағана мачтасын орнату қажет болды. Жұмыс 1927 жылы 1 наурызда аяқталды, содан кейін ол Ганноверден келген экипажбен қызметке кірісті. Флотқа қосылғаннан кейін, Шлезен Солтүстік теңіздегі әскери-теңіз күштерінің қолбасшысы Контер-адмирал (KAdm) Александр Верттің флагманы болды, 1930 жылы 1 қаңтарда ол Линкорлар Командирі болып қайта аталды. Ол Вильгельмсхавен қаласында орналасқан. 1927 жылы мамыр айында президент Пол фон Гинденбург флотқа бару үшін Вильгельмсхавенге келді. Жыл сайынғы флоттық маневрлер, соғыс алдындағы жылдардағыдай, тамыз мен қыркүйекте өткізілді және олар 14 қыркүйекте Гинденбургке арналған әскери-теңіз шолуымен аяқталды. 29 қыркүйекте Верт орнын KAdm Вильгельм Пренцель басқарды, ал 1928 жылдың қазан айында ол өз кезегінде KAdm Вальтер Францпен алмастырылды. 1928 жылы Шлезиен шілдеде Атлантикада флоттық круизге шықты және тамыз айында ескі темір кеменің жанында оқ ату жаттығуларын өткізді. 1929 жылы сәуір мен мамыр айларында тағы бір Атлантика круизі өтті. 1930 жылдың ақпан айында Франц, ол кезде вице-адмирал дәрежесіне көтерілген, бөлімнің командалығын KAdm Ричард Фёрстерге тапсырды. 3 сәуір мен 6 маусым аралығында Шлезиен Жерорта теңізіне үлкен оқу-жаттығу сапарына шықты, оның барысында ол Сицилиядағы Мессинаға барды, онда оның жоғары офицерлері Италия королі Виктор Эммануэль III-мен кездесті. 1931 жылдың маусым айында Шлезиен Норвегияға барады. Комодор Макс Бастиан 1932 жылдың қыркүйегінде Фёрстердің орнын ауыстырды, сонымен бірге Капитан зюр Зе (теңіздегі капитан) Вильгельм Канарис, кейіннен Абвердің бастығы болып қызмет етті, кеменің командалығын алды, ол келесі екі жыл бойы осы лауазымда болды. 1933 жылы қаңтарда Шлезиен Атлантикаға тағы бір сапар жасады, оның ішінде 6-9 қаңтар аралығында Исландияда аялдама болды. 1933 жылы 10 желтоқсанда Schlesien-ді алмастырған жаңа ауыр крейсер Германия крейсері Deutschland Линкорлар Командирінің флагманы ретінде алмастырды. Schlesien 1935 жылдың 18 ақпаны мен 8 сәуір аралығында курсанттарға арналған оқу кемесі болып қайта құрылды және ол 30 қыркүйекте флоттың ұйымынан ресми түрде шығарылды. Өзгерістердің бірі - қосымша әуе шабуылына қарсы қару орнату және кеменің қазандықтарын ауыстыру. Жаңа қазандықтар тиімдірек болды, сондықтан оларды аз пайдалануға мүмкіндік берілді; бұл пайда болған қосымша орын кадеттер мен нұсқау бөлмесі үшін экипаждың бөлмесі ретінде пайдаланылды. Экипаж да өзгертілді; стандартты экипаж 35 офицер мен 708 жауынгерден тұратын; түрлендіруден кейін бұл 29 офицер мен 559 теңізшіге дейін қысқарды, 214 курсанттармен толықтырылды. Келесі үш жыл ішінде Шлезиен Оқу инспекциясының құрамында бірнеше шетелдегі оқу круиздеріне аттанды. Біріншісі 1935 жылдың 1 желтоқсанынан 1936 жылдың 29 ақпанына дейін жалғасты және Атлантиканың орталығында орналасқан Кабо-Вердеге барды. Германияға оралғаннан кейін одан әрі жаңғырту жұмыстары жүргізілді. 1936 жылдың 12 қазанынан 1937 жылдың 22 сәуіріне дейін ол Солтүстік, Орталық және Оңтүстік Америкада турнеге шықты. 1937 жылдың қазаны, 1938 жылдың сәуірі және 1939 жылдың наурызында тағы да бірнеше рет кемемен жүзіп шықтым. Осы кезеңде оның соңғы көмірмен жұмыс істейтін қазандықтары мұнаймен жұмыс істейтін модельдерге ауыстырылды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1939 жылғы 1 қыркүйекте Польшаға неміс басқыншылығынан кейін Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін, «Шлезиен» бастапқыда оқу кемесі қызметін атқара берді, бірақ 21-27 қыркүйек аралығында Хель және Ястарния маңындағы поляк артиллериясының позицияларын бомбалауға қолданылды. Операциядан кейін «Шлезиеннің» 15 см-лік алты зеңбірегі алынып, жаңа беткей шабуылдаушы кеме «Пингвинге» қару ретінде орнатылды. Содан кейін ол оқу кемесі қызметіне оралды және 1940 жылғы қаңтардан наурызға дейін U- қайықтарының жұмысын қамтамасыз ету үшін мұз кескіш ретінде пайдаланылды. Сәуір айында Норвегия мен Данияға жасалған «Weserübung» операциясы кезінде ол Кіші белдеуде мина тазалаушыларға сүйемелдеді. Оқу жұмыстарын жалғастырды, бірақ экипаж жетіспеуі салдарынан 2 тамызда кеме деактивацияланды, кеменің күйін сақтау үшін бортында минималды экипаж қалды. 1941 жылғы қаңтарда ол Балтық теңізінде мұз кескіш ретінде қайтадан қызметке кірісті, 31 наурызға дейін содан кейін Готенхафенде қызметтен шығарылды. 1941 жылдың басында Германия Кеңес Одағымен соғысқа дайындала бастағанда, 30 сәуірде «Шлезиен» «Шлезвиг-Гольштейнмен» бірге Балтық теңізіндегі миналардың орналасуын қорғау үшін қайтадан іске қосылды, бұл Кеңес Балтық флотының Ұлыбританияға қарай тырысуына кедергі келтіруді мақсат етті. Кеңес флоты Германияның маусым айындағы шабуылынан кейін портты қорғауға тырыспады, сондықтан қазан айында «Шлезиен» миналардың орналасуын күзетуші күштен бөлінді. Ол Готенхафенге оралып, оқу жұмыстарын қайта бастады. 1942 жылғы қаңтардан сәуірге дейін мұз кескіш кеме қайтадан белсенді қызметке шақырылды. 4 сәуірде «Шлезиен» «Гнайзенау» соғыс кемесімен және «Castor» мұз кескішімен бірге Готенхафенге оралды. «Шлезиен» 1943 және 1944 жылдары Балтық теңізінде шектеулі оқу міндеттерін орындады, себебі соғыстың осы кезеңінде Германияға отын жеткізілімі азайды. Осы кезеңде оның қару-жарағы бірнеше рет қайта қарастырылды. 1943 жылы екі екі зеңбірелі зениттік қару орнатылды, біреуі кеменің екі жағында, ал екіншісі көпірінің үстінде. 1944 жылдың басында оның зениттік қарулануы екі 40 мм-лік және жиырма зеңбірек қосылуымен күшейтілді; олар екі 2 см Flak 30/38/Flakvierling 38 төрт зеңбірелі және алты қос орнатылған. Жыл соңында одан әрі жақсартулар жасалды, соның ішінде оның артқы құрылысына 8,8 см-лік зеңбіректердің орнына төрт 10,5 см-лік ауыр зениттік зеңбірек орнатылды және оның көпірінің жанында тағы екі зеңбірек орнатылды, бұл 37 мм-лік зеңбіректердің орнын басты. Жеңіл зениттік батарея бір және екі орнатылған 40 мм-лік жеті немесе он, екі және төрт орнатылған 20 мм-лік он сегіз немесе жиырма екі зеңбірекке дейін өсті (көздер зеңбіректердің нақты саны туралы әртүрлі мәліметтер келтіреді). «Шлезиен» FuMO 25 іздеу радарын және FuMB 6 радарлық анықтау жиынтығымен жабдықталды, екеуі де алдыңғы мачтаға орнатылды. Ол Данцигтен Готенхафенге, содан кейін 1945 жылғы 15-21 наурыз аралығында Сопотқа сол аймақтағы неміс күштеріне оқпен қолдау көрсету үшін көшірілді. Кейіннен ол 1000-нан астам жарақат алған сарбаздарды Сопоттан Свинемюндеге тасыды, онда ол оқ-дәрілерін толықтырды. Ол портта қалып, алға жылжып келе жатқан Кеңес әскерлерінің 2-ші шок армиясын атқылады. 2 мамырда оған Волгаст пен Узедом аралын байланыстыратын көпірді қорғауға бұйрық берілді. 3 мамыр күні таңертең Грайфсвальдер Ойеден оңтүстікке қарай жүзіп бара жатқанда, ол британдық әуеден тасталған теңіз минасына соқтығысты; жарылыстан екі адам қаза тауып, су басудың үлкен салдары болды. Ол «Z39» неміс эсминцімен Свинемюндеге сүйреліп әкелінді, онда оның зениттік қарулары қаланы қорғауға көмектесу үшін пайдаланылуы мүмкін еді. Экипаж кемені терең емес суға батырып жіберді, оның әуе шабуылынан батып кетуіне және аударылып кетуіне жол бермеу үшін. 1949-1956 жылдар аралығында апатқа ұшыраған кемелерді бұзу және шығыс неміс компаниясымен орнында қайта өңдеу жұмыстары жүргізілді. 1970 жылы кеменің кейбір қалдықтары әлі де көрініп тұрды.