Кіріспе
Ахмад Хасан Дани (урду: احمد حسن دانی) FRAS, SI, HI (20 маусым 1920 – 26 қаңтар 2009) – пәкістандық зиялы, археолог, тарихшы және тіл білімі маманы. Ол Орталық және Оңтүстік Азия археологиясы мен тарихы саласындағы ең көрнекті мамандардың бірі болды. Өмірі бойында Дани түрлі академиялық қызметтер атқарды, халықаралық стипендиялар алды, сонымен қатар археологиялық қазбалар мен зерттеулер жүргізді. Ол ең алдымен Инд цивилизациясынан бұрынғы және Солтүстік Пәкістанның Гандара аймақтарындағы археологиялық жұмыстарымен танымал.
Ahmad Hassan Dani (Urdu: احمد حسن دانی) FRAS, SI, HI (20 June 1920 – 26 January 2009) was a well known Pakistani archaeologist, historian, and linguist. He was among the foremost authorities on Central Asian and South Asian archaeology and history. Throughout his career, Dani held various academic positions and international fellowships, apart from conducting archaeological excavations and research. He is particularly known for archaeological work on pre Indus civilization and Gandhara sites in northern Pakistan.
Ерте өмір
Ахмад Хасан Дани 1920 жылы 20 маусымда Британдық Үндістанның Басна қаласында, саудамен айналысқан кашмирлік мұсылман отбасында, Уэйн руынан шыққан, дүниеге келді. 1944 жылы ол санскрит тіліндегі магистр дәрежесін алып, Банарас индуистік университетінің алғашқы мұсылман түлегі атанды. Ол онда алты ай бойы жұмыс істеді. 1945 жылы Мортимер Уилердің жетекшілігімен археология саласында стажер ретінде жұмысқа орналасты.
Қонақ, зерттеу және құрметті лауазымдар
Дака университетінде доцент болған кезінде Дани Лондон университетінің Шығыс және Африка зерттеулер мектебінде ғылыми қызметкер болып жұмыс істеді (1958–59). Ол Пешавар мен Сват аңғарларында Гандара ескерткіштерін көптеп тапты және Дирдегі грек-үнді ескерткіштерінде жұмыс істеді. 1985 жылдан бастап ол Харальд Хауптманмен бірлесіп, Солтүстік Пәкістанның жоғары таулы аймағындағы неолит дәуіріне жататын көне ескерткіштердегі тасқа қашалған суреттер мен жазуларды құжаттауға бағытталған зерттеулерге қатысты. Ол сондай-ақ ЮНЕСКО-ның Қытайдағы Жібек жолының шөлейт жолына (1990) және Кеңес Одағындағы Жібек жолының дала жолына (1991) арналған экспедицияларын жетекшілік етті. Қола дәуірінде теңіз жағалауынан ешқандай шапқышылық болған жоқ, бірақ жағалау теңіз саудасын жеңілдетті. Данидің пікірінше, ең маңызды ықпал батыстан, Орталық Азиядан келді. Ол сырттан қарағанда шекара болып көрінетін батыс шекаралық аймақ – жергілікті халықтың еркін қозғалатын төбелік жазықтардың желісі екенін айтты. Сондықтан ол Пәкістанның мәдени тарихы буддалық, парсы және кейін суфизм әсері арқылы Орталық Азиямен тығыз байланысты екенін дәлелдеді.
Жарияланымдар
Ахмад Хасан Данидің 30-дан астам жарияланған кітабы мен көптеген журнал мақалалары бар еді. Ол 35 тіл мен диалектіде сөйлеген, бенгал, француз, хинди, кашмир, маратхи, пушту, парсы, панджаби, санскрит, сераики, синди, тамил, түрік және урду тілдерін еркін меңгерген. Ол сонымен қатар осы тілдердің көпшілігінде түрлі мәтіндер жариялаған.
Бірлескен авторлық шығармалары
Дж. П. Моэн (ред.), Адамзат тарихы, III том, б.з.б. үшінші мыңжылдықтан б.з.д. жетінші ғасырға дейін. Нью-Йорк: Routledge/Париж: ЮНЕСКО. 1996 ж. В. М. Массонмен (ред.), Орталық Азия өркениеттерінің тарихы, ЮНЕСКО, Париж. 1992 ж. (6 томдық) (1-том)