Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Вани – Батыс Грузиядағы Имерети аймағындағы қала, Сулори өзенінің (Риони өзенінің саласы) жағасында, аймақтық орталық Кутаисиден оңтүстік-батысқа қарай 41 шақырым қашықтықта орналасқан. 2014 жылғы мәлімет бойынша халқы 3 744 адамды құрайтын қала, Вани муниципалитетінің әкімшілік орталығы болып табылады және 40 көршілес ауылды қамтиды (жалпы ауданы – 557 км²; халқы – 24 512 адам, 2014).
Vani is a town in Imereti region of a western Georgia, at the Sulori river (a tributary of the Rioni river), 41 km southwest from the regional capital Kutaisi. The town with the population of 3,744 (2014) is an administrative center of the Municipality of Vani comprising also 40 neighbouring villages (total area – 557 km2; population – 24,512, 2014).
Археология
1947 жылдан бері Вани маңында жүргізілген жүйелі археологиялық зерттеулер (Н. Хоштария, О. Лорткипанидзе) ежелгі Колхида мемлекетінің бай қаласының қалдықтарын ашты. Бұл ежелгі елді мекеннің аты әлі белгісіз, бірақ оның үзіліссіз қоныстанудың төрт кезеңі анықталды. Бірінші кезең б.з.д. VIII-VII ғасырларға жатады. Осы кезеңде Вани маңызды діни орталық болған деп есептеледі. Екінші кезең – б.з.д. VII ғасырдың соңы мен VI ғасырдың басынан IV ғасырдың бірінші жартысына дейін – мәдени қабаттармен, ағаш құрылымдардың қалдықтарымен, тастың ішіне ойылған құрбандық аландарымен және бай жерлеулермен сипатталады. Бұл кезеңде Вани Колхида патшалығының саяси-әкімшілік бірлігінің орталығы болған деген болжам бар. Үшінші кезең б.з.д. IV ғасырдың екінші жартысынан III ғасырдың бірінші жартысына дейін қамтиды. Ол көбінесе бай қабірлермен және тас құрылымдардың қалдықтарымен ұсынылған. Төртінші кезеңге (б.з.д. III-I ғасырдың ортасы) қорғаныс қабырғалары, «кішкентай қақпа» деп аталатын қақпа, қасиетті орындары мен культтік ғимараттар (ғибадатханалар, құрбандық аландары) және қоладан мүсіндер құю жөніндегі шеберхананың қалдықтары жатады. Б.з.д. III-I ғасырларда Вани храм қаласы болған деп саналады. Археологиялық мәліметтерге сәйкес, қала б.з.д. I ғасырдың ортасында қиратылған. Кейіннен Вани ауылға айналды және 1981 жылы ғана ресми түрде қала мәртебесіне ие болды. Вани қаласында 1985 жылы құрылған мұражай бар, онда ежелгі Колхиданың бірегей заттары қойылған.
Systematic archaeological studies (N. Khoshtaria, O. Lortkiphanidze) carried out in the Vani environs since 1947 revealed the remnants of a rich city of the ancient power of Colchis. The name of this ancient settlement is still unknown but four distinct stages of uninterrupted occupation have been identified. The first phase is dated to the 8th to 7th centuries BC. In this period Vani is presumed to have been a major cultic centre. The second phase end of the 7th and beginning of the 6th to the first half of the 4th century BC is represented by cultural layers, remains of wooden structures, sacrificial altars cut in the rocky ground, and rich burials. It is assumed that on this stage Vani was the centre of a political administrative unit of the kingdom of Colchis. The third phase covers the second half of the 4th to the first half of the 3rd century BC. It is represented largely by rich burials, remains of stone structures. To the fourth phase (3rd to mid 1st centuries BC) belong defensive walls, the so called small gate, sanctuaries and cultic buildings (temples, altars sacrificial platforms), and the remains of a foundry for casting bronze statues. It is assumed that in the 3rd to 1st centuries BC Vani was a temple city. According to the archaeological data, the city was destroyed in the mid 1st century BC. Subsequently, Vani declined to a village and was officially granted a status of a town only in 1981. In a town Vani there is a museum (founded in 1985), where some unique pieces of the ancient Colchis are exhibited.