Кіріспе

Батыс Үндістан жағалауындағы археологиялық зерттеулер

Камбай шығанағындағы теңіз археологиясы, бұрын Камбай шығанағы деп аталған, 2000 жылдың желтоқсанында Ұлттық мұхит технологиясы институты (NIOT) Араб теңізіндегі Үндістанның батыс жағалауындағы шығанақтың түбінде тапқан нәрселерге байланысты. NIOT тапқан құрылыстар мен артефакттар пікір таласына түсіп отыр. Хамбат шығанағы мәдени кешеніне (ХШМК) қатысты негізгі даулар – су астындағы қала сияқты құрылымдардың болуы, мерзімі анықталған артефакттарды осы орынмен байланыстырудың қиындығы және осы орында табылған тас артефакттардың геофакттар мекен артефакттар ма деген мәселелер. Бір үлкен шағым – артефакттарды бақыланатын археологиялық қазбалардың орнына, теріп алу арқылы табылған. Бұл археологтарды осы артефакттарды осы орынмен байланыстыруға мүмкіндік бермейді. Осы мәселеге байланысты белгілі археологтар 7500 ж.б. датировкаланған ағаштан жасалған бұйымды осы орынды анықтау үшін маңызды деп санамайды. Зерттеулер келесі жылдары да жалғасты, және қазіргі жағалаудан шамамен 150 метр қашықтықта Хамбат аймағының ортасындағы су астындағы екі көне өзен арнасы табылды.

Бастапқы ашылуы

2001 жылғы 19 мамырда Үндістанның Адам ресурстарын дамыту, ғылым және технология министрі Мурли Манохар Джоши Гуджарат жағалауында, Хамбат шығанағында ежелгі өркениеттің қираған жерлері табылғанын мәлімдеді. Бұл орын NIOT сонарды қолданып, әдеттегі ластану зерттеулерін жүргізу кезінде табылды және реттелген геометриялық құрылымдардан тұратын аймақ ретінде сипатталды. Ол Гуджарат жағалауынан шамамен [қашықтық] қашықтықта орналасқан, [ұзындық] аумақты алып жатыр және [тереңдік] тереңдікте табылды. Джоши бұл орынды Инд өркениетінен бұрынғы қалалық елді мекен ретінде таныстырды. Алайда, 22 мамырда жарияланған мәліметтерге сәйкес, табылған орынның мерзімі анықталмаған және оның (мысалы, үлкен ванналар) сипаттамалары 4000 жыл бұрынғы Хараппа өркениетін еске салады. Сонымен қатар, Индус өркениетінің Лотхал порты Хамбат шығанағының басында орналасқан.

Келесі қазба жұмыстары

2001 жылдың қараша айында NIOT институты қосымша зерттеу жүргізді, оның ішінде артефакттарды іздеу үшін тереңдету жұмыстары және құрылыстарды анықтау үшін сонарлық сканирование жасалды. Табылған артефакттардың арасында ағаш бөлігі, қыш сынықтары, бастапқыда қол құралдары деп сипатталған тозған тастар, қазба сүйектер және бір тіс болды. Артефакттар Үндістанның Хайдарабад қаласындағы Ұлттық геофизикалық зерттеу институтына (NGRI), Лакхнау қаласындағы Бирбал Сахни палеоботаника институтына (BSIP) және Үндістанның Ахмадабад қаласындағы Физикалық зерттеулер зертханасына жіберілді. Ағаш бөлігінің жасы көміртектік талдау арқылы 9500 жылға тең екендігі анықталды.

Өнер бұйымдары

Тағы бір даулы мәселе – әртүрлі қазба жұмыстары кезінде табылған артефакттар. NIOT тергеушілері артефакттер ретінде анықтаған көптеген заттардың адам қолынан жасалғандығы күмәнді. Керісінше, олардың жасалма екендігі жоққа шығарылып, олар табиғи тастар деп саналады. Зерттеушілер қолмен және дөңгелекте жасалған керамика дәстүрлерін көрсететін керамика сынықтарын тапқандарын хабарлайды. Бұл сынықтарда қарапайым жиектері мен кішкентай ойылған сызықтары бар. Қазірге дейін табылған керамика фрагменттерінің барлығы кішкентай немесе миниатюралық. Даудың бір бөлігі – кейбір "сынықтар" табиғи геофакттар екендігі, ал басқалары, мысалы, мерзімделген ағаш бөліктері, NIOT зерттеушілері тапқан шамамен "қалдықтармен" байланысты екенін дәлелдеуге болмайды. Сонымен қатар, олардың кішкентай өлшемдері нақты сынықтардың жергілікті, күшті толқындармен басқа жерден әкелінген болуы мүмкін деген мүмкіндікті де тудырады. Бірақ егер керамика шынайы болса, зерттеушілер оның Хараппа керамикасына ұқсас болуы керек дейді, ол әдетте қызыл және қара түсті болып, мөрлермен белгіленеді. Қазіргі керамика коллекциясына сүйенсек, Хараппа цивилизациясының стильдік жалғастығы байқалады деу қиын. Артефакт коллекциясының кішкентай мөлшері керамиканы нақты талдауды қиындатады.

География

Хамбат шығанағы Камбат аймағының ірі жарылыс салдарынан төмен қарай сырғуынан пайда болған. Аймақ бүгінде өте тектоникалық жағынан белсенді, шығанақта көптеген жарылымдар табылады. Мұнда мерзімік жер сілкінісі де болып тұрады. Осы мәліметтер бірнеше археологтарды осы орынның сенімді датирлеу үшін жеткілікті түрде қауіпсіз емес екендігін айтуға әкелді. Тектоникалық белсенділік және күшті ағыстардың салдарынан, археологтар табылған заттарды осы орынмен байланыстыруға жеткілікті стратификация жоқ екенін мәлімдейді.

Жинақтау әдістері

Теңіз түбін қазу арқылы NIOT-тың артефактілерді алып шығуына байланысты шағымдар туды. Бұл әдіс қазба алабымен байланысы жоқ артефактілердің де бірге жиналуына мүмкіндік береді. Сондай-ақ, осы әдіспен қабаттасуды талдау дерлік мүмкін емес.