Кіріспе

Бариолаж – ішекті аспаптарда қолданылатын музыкалық техника. Ол көршілес ішектерде ноталарды жылдам алмастырып ойнауды қамтиды, олардың біреуі әдетте бос қалдырылады, соның арқасында әр ішектің әртүрлі тембрін пайдалануға болады. Бариолаж тұрақты нота мен оның үстінде немесе астында мелодия құрайтын өзгермелі ноталардың жылдам ауысуын қамтуы мүмкін. Тұрақты нота әдетте бос ішектегі нота болып табылады, ол жоғары резонансты дыбыс тудырады. Блюграсс скрипкасында бұл техниканы «қос саусақтау» деп атайды. Бариолаж терминінің XIX ғасырда пайда болғандығы белгілі, ол XVIII ғасырдың скрипка техникасын сипаттау үшін қолданылған, ол білезік пен алқызылдың иілгіштігін қажет етеді, бірақ XIX ғасырдың авторлары бұл техниканы талқыламаған. Бұл термин «бірнеше түспен жолақтау» деген мағына беретін «бариолер» етістігінен шыққан. Бариолаж үшін ең көп қолданылатын иіс техникасы француз тілінде ondulé, ал итальян тілінде ondeggiando деп аталады. Бариолаж жеке иісмен орындалуы мүмкін. Француз скрипкашы-композиторы Пьер Байло 1834 жылы жариялаған «Скрипка өнері» (L'Art du violon) атты педагогикалық еңбегінде (бәлкім, ол бұрынғы, кем дамыған кезеңді еске ала отырып) былай жазады: Йозеф Хайдн бұл әсерді өзінің №28 симфониясының минуетінде, «Қоштасу» симфониясының (№45) финалында және өз квартетінің (Op. 50, №6) финалында қолданды. D және A ішектеріндегі «құрғақ» немесе «күркіреген» біртекті бариолаж өтеді, соның арқасында квартет «Бақа» деген лақап атқа ие болды. Келесі мысалда, Гендельдің скрипкалық сонатасынан алынған екінші такт бариолажбен орындалуы керек: Бұл үзіндіде қайталанатын A нотасы бос A ішегінде ойналады, ал F және Es ноталары көршілес D ішегінде алмастырылады. D ішегіндегі ноталар (E және F натуралы) әдеттегідей саусақпен басылады (бірінші және төменгі екінші саусақтар), бірақ екінші такттан жоғары көрсетілген саусақтар [2040 1040 2040 1040] болып табылады, бұл бос A ішегінен D ішегіндегі төртінші саусаққа ауысуды (бариолаж) көрсетеді, сонымен қатар A нотасын ойнауды білдіреді. Бариолажға тағы бір белгілі мысал – Бахтың E мажор партитасының (№3) скрипкаға арналған прелюдиясы, онда маневрге үш ішек қатысады (бір бос ішек және екі саусақпен басылған нота). Бариолаж XIX ғасырдың романтикалық кезеңінде сирек қолданылады, бірақ Брамстың шығармаларында оның айқын мысалдары бар. Брамс бұл тәсілді G мажор аспаптық секстетінде (онда ол альтта алғашқыда пайда болады) және үшінші скрипкалық сонатада (Op. 108) қолданды.

ХХ ғасырдағы кеңейтулер

Бариолаж кем дегенде XVIII ғасырдың басынан бері скрипкада қолданылатын техника болып табылады, бірақ қазіргі заманғы музыкада әртүрлі аспаптарда бірдей қолданғанда немесе күрделі ырғақты үйлестірулермен немесе микротондық мәндік түзетулермен бірге қолданғанда кеңейтілген техника ретінде қарастырылуы мүмкін. Мысалы, Маурисио Кагельдің 1993 жылғы "Ночтурно" скрипкалық квартеті мен Джачинто Счелсидің 1965 жылғы "Анахит" шығармасының каденциясында осыны кездестіруге болады. Эллиотт Картер осы техниканы арфаға бейімдеп, "Бариолаж" (1992) деп аталған сололық шығармасында қолданды, ол осы тәсілді трельдермен және "бисбиглиандо" деп аталатын арфадағы техникамен "трильдеген өткелдер мен энармониялық үйлесім түстерінің көптігінде" үйлестіреді.