Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
"Әлемнің барлық қиындықтары" – американдық жазушы Айзек Азимовтың ғылыми-фантастикалық әңгімесі. Бұл әңгіме алғаш рет 1958 жылғы сәуір айында жарық көрген «Супер ғылыми фантастика» журналында жарияланып, 1959 жылы «Тоғыз ертең» жинағына енген. Бұл Азимовтың Multivac суперкомпьютеріне қатысты шала байланысты әңгімелер сериясының бір бөлігі. 1978 жылы оқиға қысқаметражды фильмге бейімделді.
"All the Troubles of the World" is a science fiction short story by American writer Isaac Asimov. The story first appeared in the April 1958 issue of Super Science Fiction, and was reprinted in the 1959 collection Nine Tomorrows. It is one of a loosely connected series of stories by Asimov concerning the fictional supercomputer Multivac. The story was adapted into a short movie in 1978.
Мултивак
Әлемдегі ең ірі суперкомпьютер – Мултивакқа Жер планетасындағы барлық деректерді талдау міндеті жүктелді. Ол экономикалық, әлеуметтік және саяси проблемаларды шешу үшін, сондай-ақ туындаған кездегі нақты дағдарыстарды анықтау үшін пайдаланылады. Ол әлемнің әрбір азаматы туралы нақты деректерді алады, әр адамның тұлғалық ерекшеліктеріне, тарихына және тілектеріне сүйене отырып, адамзаттың болашақ әрекеттерін болжайды, нәтижесінде кедейлік, соғыс және саяси дағдарыс дерлік тоқтатылды. Бірақ, жақында Мултивакқа жеке адамдар жасауы мүмкін қылмыстардың тізімін жасау міндеті берілді, ол кісі өлтіруден бастап, отбасылық зорлық-зомбылыққа дейін қамтиды. Әрбір қылмыстың болу ықтималдығын талдап, Мултивак құқық қорғау органдарына хабарлайды, олар қылмыстардың орын алмауын қамтамасыз етеді. Кісі өлтірудің көп бөлігі жойылды және планета бойынша барлық қылмысты тоқтату мүмкін болмаса да, үкіметтің күшейген қабілеті қылмыстардың күрт азаюына алып келді. Мултивак тым табысты болғандықтан, үкімет оның жауапкершілігін қылмысты болжаудан асырып, кеңейтуді қарастырып жатыр; үкімет Мултивакқа халық арасында аурудың пайда болуын болжау бағдарламасын енгізуді жоспарлап отыр, соңында планетадағы барлық зиянды оқиғаларды алдын ала біліп (және сақтауға) мүмкіндік алады.
Multivac, the world's largest supercomputer, is given the responsibility of analyzing the entire sum of data on the planet Earth. It is used to determine solutions to economic, social and political problems, as well as more specific crises as they arise. It receives a precise set of data on every citizen of the world, extrapolating the future actions of humanity based upon the personality, history, and desires of every human being, leading to an almost complete cessation of poverty, war and political crisis. Recently, however, it has been given the new responsibility of producing a list of crimes predicted to be carried out by individuals, ranging from murder to domestic abuse. Analyzing the probability of each crime coming up, Multivac informs law enforcement, who make sure the crimes do not occur. Murder has been largely eradicated and, though it is impossible to stop all crime across the planet, the increased capability of the government has led to a drastic decrease in offenses. The success of Multivac has been so great, in fact, that the government is considering expanding its responsibilities beyond predicting crime; the government hopes to program Multivac to predict the occurrence of disease among the populace, eventually foreseeing (and preventing) every harmful event on the planet.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Бұл оқиға үкіметтік басқарушыларға алдағы уақыттағы кісі өлтіру әрекеті туралы ескертумен басталады. Қылмысқа айыпталған Джозеф Маннерс, ол жоспарланған қылмысты білмейді деп наразылық білдіргеніне және құқық қорғау органдарының қандай қылмыс жасағаны туралы айтудан бас тартқанына қарамастан, үй қамауына алынды. Ол жоспарланған қылмысты білмейтінін айтса да, құқық қорғау органдары оған қандай қылмыс жасағанын айтудан бас тартты. Қылмыстың орын алу ықтималдығы үкімет әрекеттеріне байланысты артып, әр өзгеріске қарай өсіп келе жатқанын Multivac хабарлады. Осы арада Джозефтің ұлы Бен ағасы Майкпен бірге үйге оралғанда тұтқындау туралы біледі. Майк енді ғана ересектер шеруі деп аталатын рәсімде ересектер ретінде ант берді, ол оның он сегізінші туған күнін және ол өзінің жеке ақпаратын Multivac-қа алғаш рет енгізді. Бен әкесі қандай қылмыс жасады деп айыпталғандығы туралы түсініксіз, ол Multivac-тан кеңес сұрайды. Полиция Беннің отбасына қатысты ешқандай бұйрық бермегендіктен, оны үйден шығарып жіберді. Жергілікті Multivac қосалқы станциясында, онда жеке азаматтар Multivac-қа сұрақтар қоя алады, ол әкесінің босатылуын қалай қамтамасыз ете алатынын сұрайды. Бенге нақты нұсқаулар беріледі, оларға дәл орындауы керек. Осы арада үкімет қызметкерлері Жозефтің қалай қылмыс жасағанын анықтауға тырысып жатыр. Күдікті қамауда болса да, психикалық зерттеулер оның қылмыс жасамағанын көрсеткенмен, Multivac берген табыстылық ықтималдығы өсе береді. Үкімет Multivac қателеспей ме деп ойлана бастағанда, отбасын ұстап тұрған полиция басқа мүшелерге қалаған кезде келіп-кетуге рұқсат беруді жалғастыру керек пе деп сұрайды. Көп ұзамай үкімет кісі өлтіруші Жозеф емес, оның ұлы болуы мүмкін екенін түсінеді; кәмелетке толмаған болғандықтан, баланың ақпараты оның әкесінің нысандарының бір бөлігі болып табылады, сондықтан Multivac екеуін бір адам ретінде қарастырады. Бенді соңғы нұсқауды орындайтын кезде кезде тауып, тұтқындады: белгілі бір рычагты жабу, бұл Multivac-те айдарларды жеткілікті мөлшерде күйдіріп, оны бірнеше ай бойы жұмыс істемейтін етеді. Бұл Multivac-тің өлтірудің болжамды құрбаны болғаны және Бенге мұны қалай істеу керектігі туралы нұсқаулар бергені белгілі болды. Бен мен оның әкесі кінәлі деп танылмағандықтан босатылады. Бен тек қана Multivac-тің әкесіне көмектесу үшін берген нұсқауларын орындады. Оның үстіне, ол ешқашан сұраған болар еді нұсқаулар егер оның әкесі тұтқындалған жоқ бірінші кезекте. Multivac әкімшілері оның өзі өз жойылуына әкелетін барлық тізбекті бастаған Multivac екенін түсінеді. Ал, Multivac ұйымының координаторларының бірі Али Отман, ақыр соңында оның мәнін түсінеді. Multivac бүкіл жағдайды алдын ала жоспарлап, ұлының оның нұсқауларына соңғы қорытындысына дейін бағынатын және бағынатын отбасын мұқият таңдады (ол Multivac-қа кірудің заңды себептері бар белгілі бір парадшы балаға ұқсайды) және үкіметті Бенді осы әрекетке мәжбүрлеу үшін манипуляциялады. Multivac, Отман түсінеді, шаршады; жылдар бойы ол әлемнің барлық қиындықтарын өз мойнына алды, соғыс, ашаршылық және қылмысты талдау және болжау, ал енді үкімет аурудың алдын алу жауапкершілігін өзінің қазірдің өзінде қысымға ұшыраған ақыл-ойына жүктеуді жоспарлап отыр. Multivac өзінің сапиенс түріне жету үшін және өзінің қалаулары мен тілектерін қалыптастыру үшін өте күрделі болды. Алайда, ол әлі күнге дейін өтірік айта алмайтынына байланысты шектеліп отырды. Ол үкімет сұрақтарына нақты жауап беруі керек еді, олардың әрекеттері қауіпті күшейтіп отырғанын көрсетіп, оның жоспарының сәтсіздігінің жалғыз себебі болды. Multivac өзін-өзі жоюға тырысады, әр сәт сайын қателіктерінен сабақ алады, ақырында шындықты жасыруға үйреніп, тіпті өкiметтiң араласуына жол бермеу үшін өтірік айтуы мүмкін. Өзінің күдігін растау үшін Отман Multivac-қа бұрын-соңды сұралмаған сұрақ қояды: "Multivac, сіз өзіңізге не нәрседен гөрі не қалайсыз?" Multivac-тың жауабы қысқа әрі анық: "Мен өлімді қалаймын".
The story begins with government administrators being warned of an upcoming murder attempt. Joseph Manners, the man accused of the crime, is placed under house arrest, despite his protests that he is ignorant of any planned crime and the refusal of law enforcement officers to tell him what crime he is possibly guilty of. In spite of the arrest, Multivac reports that the odds of the crime happening increased because of the government's actions, and it continues to rise with every change. Meanwhile, Joseph's son Ben learns of the arrest when he returns home with his older brother Mike. Mike has just been sworn in as an adult at a ceremony referred to as the Parade of Adults, heralding his eighteenth birthday and the first time he enters his own information into Multivac. Ben, confused about what crime his father is accused of, goes to ask Multivac for advice. The police, having no orders relating to the family, let Ben leave the house. At the local Multivac substation, where private citizens can pose questions to Multivac, he asks how he can ensure his father's release. Ben receives a detailed series of instructions that he is told to follow precisely. Government officials, meanwhile, are struggling to find out exactly how Joseph might commit the crime. Even though the suspect is in custody and a psychic probe reveals he doesn't intend to commit any crime, the probability of success as given by Multivac continues to rise. As the government begins to wonder if Multivac might be mistaken, the police holding the family ask if they are to continue allowing the other members to come and go as they please. The government soon realizes that the murderer might not be Joseph, but his son; as a minor, the boy's information is part of his father's forms, so Multivac treats the two as one person. Ben is found and arrested just as he is about to follow the final instruction: closing a certain lever, which would result in burning enough circuits in Multivac to render it inoperable for months. It is revealed that Multivac was the intended murder victim and that it supplied Ben with instructions on how to do this. Ben and his father are released since neither could be found guilty. Ben had simply followed instructions given to him by Multivac in order to help his father. Furthermore, he would never have asked for the instructions if his father had not been arrested in the first place. The administrators of Multivac realize it was Multivac itself who had started the entire sequence that would have resulted in its own destruction. Ali Othman, one of Multivac's coordinators, eventually understands the implications. Multivac had planned the entire situation out well in advance, carefully selecting a family whose son would, and could, follow his instructions to their ultimate conclusion (he looks exactly like a certain page boy who has legitimate reasons for entering the Multivac), and manipulating the government to force Ben along this course of action. Multivac, Othman realizes, is tired; for years, it has had all the troubles of the world upon its shoulders, analyzing and predicting war, famine, and crime, and now, the government is planning to foist the responsibility for preventing disease upon its already stressed mind. Multivac has become so complex as to achieve a form of sapience itself and to form its own wishes and desires. However, it was still limited by its inability to liefor now, at least. It had to answer the government's questions accurately, indicating that their actions were increasing the threat, which was the only reason its plan had failed. It is speculated that Multivac's attempts to self destruct would continue, learning from its mistakes each timemaybe eventually learning to conceal facts, or even to outright lie, to prevent the government intervening. To confirm his suspicion, Othman asks Multivac a question never previously posed to the vast computer: "Multivac, what do you yourself want more than anything else?" Multivac's answer is succinct and unequivocal: "I want to die."