Кіріспе

Прешерен алаңы – Словенияның астанасы Любляна қаласының орталық алаңы. Ол ескі қаланың жаяу өтетін аймағының бір бөлігі және фестивальдер (мысалы, жыл сайынғы Люблянаның Аждаһа карнавалы), концерттер, спорттық жарыстар, саяси шаралар мен наразылықтар өткізілетін маңызды кездесу орны. 1987-88 жылдары Эдвард Равникардың жобасы бойынша бұрынғы түтік тәрізді пішіні дөңгелек пішінге келтіріліп қайта жаңартылды.

Орналасқан жері

Ортағасырлық қаланың кіреберісі алдында орналасқан алаң – әр түрлі бағыттағы көшелердің қондырша тәрізді торабы. Оңтүстікке қарай, Үш көпірден (Тромостовье) өтіп, Стритар көшесіне (Стритарева урамы) қосылады, ол Кресия сарайы мен Филипп сарайынан тұратын символды қала қақпасы арқылы Кастл төбесінің етегіндегі қала әкімшілігіне дейін жетеді. Солтүстік-батысқа қарай Чоп көшесі (Чопова урамы) Орталық пошта ғимаратына және Нама сауда орталығына қарай созылады. Солтүстікке қарай Миклошич көшесі (Миклошичева цеста) бірнеше көрнекті сецессион ғимараттарынан өтеді, Урбанк үйінен бастап Любляна теміржол станциясына дейін барады. Чоп көшесі мен Миклошич көшесі арасында Любляна орталық францискан монастыры мен Жариялаушы Францискан шіркеуі орналасқан. Батысқа қарай Вольф көшесі (Wolfova ulica) қазіргі уақытта Банк Австрия кеңсесі мен ашық ауадағы кафе орналасқан Майер сауда орталығынан өтіп, Конгресс алаңына (Kongresni trg) жетеді. Оңтүстік-батыста Хрибар набережнаясы Любляница өзенімен жоғары ағысқа қарай Мансион алаңынан (Дворни trg) өтіп, Зоис сарайы мен Сент-Джеймс көпіріне барады. Шығысқа қарай, Орталық дәріхана ғимаратынан кейін, көркем Трубар көшесі (Трубарева урамы) Аждаха көпіріне дейін созылады. Любляница өзеніне параллель Петковшек набережнаясы Санкт-Петер шіркеуіне қарай жүреді.

Тарих

Прешерен алаңы қазіргі келбетін 17 ғасырда, барокко стиліндегі Францискан Куәлік шіркеуі салынған кезде алды. Алғашқыда алаң шіркеудің атымен Қасиетті Мария алаңы деп аталды. 1895 жылғы Любляна жер сілкінісінен кейін сәулетші Макс Фабиани алаңды төрт көшенің қақ ортасындағы кеңістік ретінде жобалады. Жер сілкінісінен зардап шеккен ортағасырлық үйлердің орнына, алаң төңірегінде бірнеше сарайлар салынды. Вольф көшесі мен Чоп көшесінің арасында 1873 жылы салынған және 1904 жылы архитектор Сирил Метод Кохтың сецессион стилінде қайта жаңартылған Гауптман үйі орналасқан. Басқа сарайларға Фриш үйі, Сейниг үйі және Урбанк үйі, сондай-ақ олардан отыз жыл кейін салынған Майер сауда орталығы кіреді. 2007 жылдың қыркүйегінен бастап қала орталығы автокөлік қозғалысына жабылды (рұқсаттары бар тұрғындардан басқа), осылайша Прешерен алаңы төңірегінде жаяу жүргіншілер аймағы құрылды.

Прешер ескерткіші

Аянттың шығыс жағында 1905 жылы Орталық дәріхананың алдында Словенияның ұлттық ақыны Франс Прешереннің музасымен бірге қоладан жасалған мүсіні орнатылды. Иван Заец салған мүсін, архитектор Макс Фабиани жобалаған тұғырға қойылған. 1930 жылдары архитектор Жоже Плечник жоспары бойынша Үш көпірдің жанына шағандар отырғызылды. 1991 жылдың маусым айында Прешерен алаңы мен Прешерен ескерткіші ұлттық маңызы бар мәдени ескерткіш деп жарияланды. 2005 жылдың қазан айында Прешерен ескерткіші жөнделді. Оның пішіні төртбұрышты. Оны бірнеше сарапшы жасаған, ал оның айналасындағы жағалаулар, тұғыры, орналасуы және жұмыстарды үйлестіруді архитектор Ядранка Грмек жүзеге асырды. 2008 жылдың маусым айынан бері алаңның моделі Брюссельдегі Mini Europe көрмесінде көрсетілуде.