Кіріспе

Санкт-Петербургтегі көпірлер. Үш көпір (көне дереккөздерде Tromostje) – Словенияның астанасы Люблянадағы Любляница өзені арқылы салынған үш көпірдің жиынтығы. Ол оңтүстік-шығыс жағалаудағы тарихи ортағасырлық қаланы солтүстік-батыс жағалаудағы орталық Прешерен алаңымен байланыстырады. 13 ғасырға дейін салынған бұл көпір Люблянадағы ең ежелгі көпір болып есептеледі. 1930 жылдардың басында архитектор Йоже Плечник оны қайта жобалап, кеңейтті. 2021 жылдың тамызында Үш көпір Плечниктың мәңгілік мұрасының бір бөлігі ретінде ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне қосылды.

Дизайн

Орталық көпірдің бір бөлігі Глиника әктасынан салынған. Қалған бөліктері бетоннан жасалған. 642 балустрадасы бар қоршаулар бетоннан жасалған. Платформа 2010 жылы төселген гранит тастармен қапталған. Бұрын оның үстіне асфальт төселген.

Тарих

Бұл жерде 1280 жылдан бері ағаш көпір туралы айтылады. Алғашқыда ол Ескі көпір (Stari most) деп, кейін Төменгі көпір (Spodnji most) деп аталды, бұл сол ғасырда қазіргі Шаршышылар көпірінің орнына салынған Жоғарғы көпірден ерекшеленді. 14 ғасырдың басында салынған жақын маңдағы кедейлер үйінің атымен ол Шпитал көпірі (Špitalski most) деп те аталатын болды. 1657 жылы өрттен кейін қайта салынды. 1842 жылы Төменгі көпірдің орнына Вилах қаласынан келген итальяндық сәулетші Джованни Пикко жобалаған жаңа көпір салынды және ол Австрияның эрцгерцогы Франц Карлдың құрметіне Франц көпірі (Frančev most) деп аталды. Ол Францискан көпірі (Frančiškanski most) деп те белгілі болды. 1842 жылдың 25 қыркүйегінде ашылған бұл көпірдің екі аркасы және металл қоршауы болды. Көпірдің негізгі бөліктері бүгінгі күнге дейін сақталған, оны орталық тірегінің үстіндегі архидюкқа арналған латынша жазу куәландырады: "ARCHIDVCI. FRANCISCO. CAROLO. MDCCCXLII. CIVITAS.", яғни "1842 жылы қала архидюк Франц Карлге". 1842 жылы салынған тас аркалы көпірдің кептеліске ұшырауына жол бермеу үшін архитектор Жоже Плечник 1929 жылы көпірдің екі жағына екі жаяу жүргіншілер көпірін сәл бұрыштап кеңейтуді жобалады. Ол жобаларды жасаған шәкірті Чирил Тавчармен бірлесіп, сол жылы "Люблянский звон" журналында жариялады. Құрылыс 1931 жылы басталып, 1932 жылдың көктемінде аяқталды. Көпір 1932 жылдың сәуір айында қозғалысқа ашылды. Көпір 1992 жылы жөнделді. 2007 жылдан бері барлық үш көпір Люблянаның жаяу жүргіншілерге арналған аймағының бөлігі болып табылады.

Суреттер

Көпірдің моделі Брюссельдегі Mini Europe көрмесінде қойылған. 2012 жылдың 23 қаңтарында Жоже Плечниктің туғанына 140 жыл толуына арналған мерекелік шара ретінде Словенияда Google логотипінің (Doodle) нұсқасында Үш көпірдің суреті пайда болды.