Кіріспе
Сент-Елена және Ассенсион Атлантикалық аралдарының валютасы – Сент-Елена фунты. Бұл валюта Сент-Елена, Ассенсион және Тристан-да-Кунья Британдық теңізден тыс аумағының құрамдас бөліктері болып табылатын Сент-Елена және Ассенсион аралдарында қолданылады. Ол фунт стерлингпен бірдей шартта бекітілген, сондықтан екі валюта да Сент-Еленада жиі қолданылады және айналымда болады. Фунт 100 пенске бөлінеді. Аумақтың үшінші бөлігі – Тристан-да-Кунья ресми түрде фунт стерлингін қабылдаған. Дегенмен, арал үшін кейде естелік монеталар шығарылады.
The Saint Helena pound is the currency of the Atlantic islands of Saint Helena and Ascension, which are constituent parts of the British Overseas Territory of Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha. It is fixed at parity with sterling, and so both currencies are commonly accepted and circulated within Saint Helena. It is subdivided into 100 pence. Tristan da Cunha, the third part of the territory, officially adopted sterling. However, commemorative coins are occasionally minted for the island.
Тарих
Бастапқыда, Сент-Еленада фунт бірлігінде, әрқайсысы 12 пенске тең 20 шиллингке бөлінген фунт стерлинг айналыста болды. Бұған қоса, ара-тұра жергілікті қағаз валюталар да шығарылды. 1821 жылы аралдарда пайдалану үшін арнайы жарты пенни мыс монетасы соғылды және ол фунт стерлинг монеталарымен бірге айналымға түсті. Банкноттар фунт пен шиллингтермен көрсетілді және фунт стерлингпен бірдей құнға ие болды. 1961 жылдың ақпанына дейін аралда Оңтүстік Африка фунты да қабылданды, ол сол кезде фунт стерлингке тең болатын, бірақ жаңа ондық Оңтүстік Африка ранын енгізумен бұл тоқтатылды, себебі бір ран тек 10 шиллинг стерлингке ғана бағаланды. 1976 жылға дейін Сент-Елена фунт стерлинг валютасын пайдаланды, бірақ сол жылдың ақпан айында Сент-Елена үкіметі Валюталық кеңес құрып, аралда пайдалану үшін фунт стерлингпен тең бағаланған жаңа ондық банкноттар шығара бастады. 1984 жылы Сент-Елена мен Ассенсия аралдарында айналысқа монеталар енгізілді. Бұл монеталар мен банкноттарды пайдалану Ассенсия аралына, кейін Тристан-да-Куньяға дейін кеңейтілді. Айналымдағы монеталарда «Сент-Елена • Ассенсия» деп жазылса, банкноттарда тек «Сент-Елена үкіметі» деп көрсетілген. Оңтүстік Атлантика аймағындағы валютаның толық тарихы үшін Оңтүстік Атлантика мен Антарктикадағы британ валютасына қараңыз.
Монеталар
1821 жылы енгізілген мыс жарты пенни Сент-Хелена үшін Шығыс Үндістан компаниясы шығарған және компанияның сол аймақта болған уақытының көп бөлігінде қолданылған. Сол кезеңде арал жоғары саяси тұтқындар үшін жазалау орны ретінде пайдаланылды, соның ішінде Наполеон Бонапарт. 1984 жылы, яғни тағы 163 жыл өткеннен кейін, Сент-Еленаның айналыстағы ақшасы қайта шығарылды. 1984 жылға дейін Сент-Елена мен Ассенсия аралдары айналысқа жатпайтын ескерткіш монеталар шығарған, бірақ ресми түрде стандартты айналыс монеталары қолданылған. Сент-Елена британдық монеталар мен банкноттармен қатар айналысқа шығарылған банкноттарды да шығарды. 1984 жылы айналымға алғаш рет Санкт-Елена мен Ассенсия есімдерімен 1, 2, 5, 10 және 50 пенс пен 1 фунт номиналымен монеталар енгізілді. Монеталар сериясын гравер және монета дизайнымен айналысатын Майкл Хиббит жасаған. Барлық монеталардың мөлшері мен құрамы британдық монеталармен бірдей және олардың құны да бірдей. Әр монетада аралдарға тән өсімдіктер мен жануарлар бейнеленген. Сент-Елена мен Ассенсияның монеталары мен банкноттары британдық монеталар мен банкноттармен бірге Тристан-да-Кунья аралында да қолданылады. Тристан-да-Кунья серияға атымен енгізілмеген, өйткені арал тізбегі бастапқыда валютаның ресми шығарылған кезінде саяси жағынан Сент-Елена мен Ассенсия колониясына қосылмаған. Кейінгі басылымдарда Тристан-да-Куньяның есімі әлі қосылмаған аумақ ретінде көрсетілмеген. Тристан-да-Кунья әлі күнге дейін фунт стерлингті өзінің ресми валютасы деп санайды. Айналысқа түспеген ескерткіш монеталар мен ресми емес монеталар Тристан-да-Кунья және адам тұрмайтын Гоф аралының атынан бөлек шығарылады, бірақ заңды төлем құралы деп танылмайды. 1991 жылы көптеген монеталардағы Елизаветаның бейнесі жаңадан жасалды, ал қалғандары 1998 жылы жаңартылды. 1998 жылы жеті қырлы 20 пенстік монета алғаш рет шығарылды, сол жылы 5 пен 10 пенстік монеталардың ескі үлгілері жаңа жануарлар бейнеленген кішірек монеталармен алмастырылды. Алайда, 50 пенстік монетаның мөлшері 2003 жылға дейін қысқартылмады. Сол уақытқа дейін 50 пенстің бастапқы, үлкен мөлшерлі монетасы айналымда болды. 2002 жылы банкнотты алмастыру үшін 1 фунт стерлингтің никельді мыс монетасы шығарылды, ал келесі жылы аралдарға 2 фунт стерлингтің биметалл монетасы енгізілді. 2 фунт стерлинг монетасының шетіндегі жазулар (үлкен әріптермен) 2002 жылғы монетада "500 жылдық мереке", ал 2003 жылғы монетада "Адал және сенімді" деп жазылған. Барлық айналымдағы монеталардың бет жағында Елизавета II патшайымның басының суреті, "Елизавета II", "Сент-Елена • Ассенсия" деген жазулар және шығарылған жылы көрсетілген. Алайда, көптеген ескерткіш монеталарда тек "Сент-Елена" немесе "Ассенсия аралы" деп жазылған. 1984 жылдан бері монеталардың кейбір кері жақ дизайндары өзгерді. 1998 жылға дейін шығарылған 5 пенстік монеталарда Сент-Еленаның ұлттық құсы – Сент-Еленаның жұлдызшасы (wirebird) бейнеленген, ал 1998 жылға дейін шығарылған 10 пенстік монеталарда орхидеялар бейнеленген. Келесі кестеде қазіргі дизайндар көрсетілген: + Сент-Елена мен Ассенсия монеталарының бейнесі (кері жағы) £0.01 £0.02 £0.05 Тунец Өртін отырған есек Джонатан £0.10 £0.20 £0.50 Дельфин Эбон Жасыл теңіз тасбақасы £1.00 £2.00 Қара қанатты шағала Сент-Еленаның гербі
+ Depiction of St Helena and Ascension coinage (reverse side) £0.01 £0.02 £0.05 Tuna Donkey with firewood Jonathan £0.10 £0.20 £0.50 Dolphin Ebony Green sea turtle £1.00 £2.00 Sooty tern Coat of arms of Saint Helena
Банкноттар
Әсіресе басқа британдық колониялармен салыстырғанда, Сент-Еленаның әр түрлі экономикалық кезеңдерде пайда болған және жойылған өз валюталарын шығарудың ұзақ тарихы бар. 1716 жылдан бастап Сент-Елена аралының губернаторы мен кеңесі 2/6, 5/ және 1 фунт стерлинг, 2 фунт стерлинг номиналындағы банкноттарды шығарды, олар 18 ғасырдың соңына дейін қолданыста болды. Келесі банкноттар шығарылуы 1917 жылдан кейін болды. Оларды Сент-Еленаның валюталық кеңесі 5/, 20/ және 40/ номиналымен шығарды. 1976 жылы Сент-Елена үкіметінің валюталық кеңесі 1 фунт және 5 фунт стерлинг банкноттарды шығара бастады, ал 1979 жылы 50 пенс және 10 фунт стерлинг банкноттары шығарылды. 1984 жылы 50 пенс және 1 фунт банкноттары қолданыстан алынып, олардың орнына монеталар енгізілді, ал 20 фунт банкноттары алғаш рет 1986 жылы пайда болды. 5 фунт стерлинг банкнотының жаңа дизайны 1988 жылы ұсынылды. 2004 жылы De La Rue Banknote and Engraving Company компаниясы шығарған 10 фунт және 20 фунт стерлинг банкноттарының жаңа сериясы енгізілді, онда жаңа дизайн мен жақсартылған қауіпсіздік элементтері болды. Жаңа серияның енгізілуімен 1 фунт банкноты тоқтатылып, айналымнан алынды.
In 1976, the currency board of the Government of Saint Helena began issuing £1 and £5 notes, followed by 50p and £10 notes in 1979. The 50p and £1 notes were withdrawn and replaced by coins in 1984, and £20 notes were first introduced in 1986. A redesign of the £5 note was introduced in 1988. In 2004, a new series of £10 and £20 notes was introduced, produced by De La Rue Banknote and Engraving Company, featuring a redesign and newer security features. With the introduction of the new series, the £1 note was discontinued and withdrawn from circulation.
Қаржылық операциялардағы пайдалану
Сент-Елена және Ассенсион аралдарындағы жалғыз банк – Сент-Елена банкі. Осы банктегі барлық шоттар валюта ретінде фунтты пайдаланады, оны Сент-Елена фунты деп санауға болады, себебі ақша алу кезінде SHP банкноттары беріледі. Барлық халықаралық аударымдар фунт стерлинг, евро, Оңтүстік Африка ранды немесе АҚШ доллары арқылы жүзеге асырылуы тиіс. Аралға келгендер несиелік картаны қолданғанда валюта фунт стерлинг болып табылады. Бұл SHP аралдардың за пределами аударым валютасы ретінде қолданылмайды дегенді білдіреді.