Кіріспе
1884-1966 жылдар аралығында британдық колония. Басутоленд – қазіргі Лесото аумағында 1884-1966 жылдар аралығында болған британдық тәж колониясы. 1910 жылға дейін Кейп колониясымен, Натал колониясымен және Оранж өзені колониясымен шектесіп, 1910 жылдан бастап Оңтүстік Африкамен толық қоршалған. Басото халқы (сол кезде Басуто деп аталған) және олардың жері 1868 жылдан бастап британдық бақылауда болған (ал 1871 жылдан Кейп колониясы басқарған), бірақ Кейп колониясы халыққа ұнамады және аумақты басқара алмады. Осының салдарынан Басутоленд патшайым Викторияның билігі арқылы, Жоғары комиссардың араласуымен және британдық резидент комиссарлардың басқаруымен тікелей басқарылуға көшті. Ол Берея, Лерибе, Масеру, Мохале Хоек, Мафетенг, Кача Нек және Кутинг секілді жеті әкімшілік ауданға бөлінді. Басутоленд 1966 жылдың 4 қазанында Ұлыбританиядан тәуелсіздік алып, Лесото Корольдігі болып қайта аталды.
Basutoland was a British Crown colony that existed from 1884 to 1966 in present day Lesotho, bordered with the Cape Colony, Natal Colony and Orange River Colony until 1910 and completely surrounded by South Africa from 1910. Though the Basotho (then known as Basuto) and their territory had been under British control starting in 1868 (and ruled by Cape Colony from 1871), the Cape Colony was unpopular and unable to control the territory. As a result, Basutoland was brought under direct authority of Queen Victoria, via the High Commissioner, and run by an Executive Council presided over by a series of British Resident Commissioners. It was divided into seven administrative districts: Berea, Leribe, Maseru, Mohale's Hoek, Mafeteng, Qacha's Nek and Quthing. Basutoland gained its independence from the United Kingdom on 4 October 1966 and was renamed the Kingdom of Lesotho.
Өмірбаян
1856 және 1868 жылдар аралығында Басото тайпасы Оранж еркін мемлекетімен қақтығысқа түсті. 1866 жылдың шілдесінде бұрынғы хатқа сілтеме жасағаннан кейін, басшы былай деді: Натал Басото жері еуропалықтардың қоныстануына берілсе ғана қабылдауға тырысқандықтан, ол Наталға қосылмады. Сондықтан Басутоленд біраз уақыт бойы Оңтүстік Африка бойынша британдық жоғары комиссары Уодхаус тікелей билігінде қалды. 1871 жылғы актіні жоятын Кейп заңына патшалық келісім берілді. Осылайша Басутоленд патшайымның тікелей билігіне көшті, заң шығару және атқару билігі қайтадан жоғары комиссарға жүктелді.
Атқарушы билік
Басутоландтың Атқару кеңесінің мүшелері резидент-комиссар, төрағалық еткен, үш экс-официалды мүше және Басутоланд Ұлттық кеңесінен тағайындалған төрт кеңес мүшесі болды – резидент-комиссармен тағайындалғандар, біреуі Бас Басшымен, ал үшеуі кеңес өзі ұсынған және құпия дауыс беру арқылы іріктелгендер.
Заң шығарушы билік
Бассутоланд Ұлттық кеңесі деп аталатын заң шығарушы кеңес резидент комиссар тағайындаған дауыс беру құқығы жоқ президенттен, төрт ресми мүшеден (ex officio), жиырма екі басшыдан, аудандық кеңестер сайлаған қырық сайланған мүшеден және ең басты басшының ұсынысы бойынша резидент комиссар тағайындаған он төрт тағайындалған мүшеден тұрды. Резидент комиссар кеңеске сөз сөйлеуге құқылы болды. Комиссар сыртқы істер, қорғаныс және мемлекеттік қызмет сияқты белгілі бір мәселелер бойынша жарлық арқылы заң шығаруға өкілеттілік алды. Бұл мәселелер Ұлттық кеңестің құзыретінен тыс болды, бірақ Комиссар кеңеске кез келген жарлықтың жобасын ұсынуға және олардың пікірлерін қарастыруға міндетті болды. Конституция кеңес жасаған нақты қарсылықтарға қатысты ерекше ережелерді қарастырды.
Жоғарғы басшы
Басутоландта Басшылар коллегиясы болды, оның міндеті ең жоғары басшы, басшы және старшина лауазымдарына қатысты мәселелермен айналысудан тұрды. Олардың шешімдері мен ұсыныстары ең жоғары басшының бекітуіне жіберілді. Оларды Жоғары сот қарауына алып қойды. Конституция ең жоғары басшыға бірқатар функцияларды жүктеді. Осы функцияларды іске асыруда ол көп жағдайда Атқару кеңесімен немесе Резидент комиссарымен, Атқару кеңесінің мүшесімен және өзі тағайындаған Басото ұлтының өкілімен кеңесуге міндетті болды. Басутоландтағы жер Конституция бойынша Басото ұлтының сенімінде, заңды түрде иеленген құқықтармен шектеліп, ең жоғары басшыға берілді.