Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Цикадтың түрі Zamia pumila, испан тілінде гуаяра деп белгілі, Ұлы Антиль аралдарының ендік аймағында өсетін кішкентай, мықты, ағаш тәрізді цикад. Z. pumila тұқымға сипатталған алғашқы түр болғандықтан, Zamia тұқымдасы мен Zamiaceae туысының типтік түрі саналады.
Species of cycad
Zamia pumila, commonly known as guáyara in Spanish, is a small, tough, woody cycad native to the Greater Antilles. Z. pumila was the first species described for the genus and, therefore, is the type species for the genus Zamia and the family Zamiaceae.
Таксономия
Америка Құрама Штаттарының оңтүстік-шығысында және Батыс Үндістандағы Замия түрлерінің жіктелуі және шектелуі туралы пікір қақтығысы ұзақ жылдардан бері келеді. Бір шекте, Экенвальдер (1980) барлық осы өсімдіктерді бір, кеңінен анықталған түрлер тобына біріктірді. Ал көптеген басқа ботаниктер бірнеше, тар шеңберде анықталған түрлерді мойындады. Солтүстік Америка флорасы американдық өсімдіктерді Z. integrifolia деп қарастырады, бірақ кейбір ескі сілтемелерде осы топтар Z. pumila деп аталуда.
Controversy has long existed over the classification and circumscription of Zamia species in the southeastern United States and West Indies. At one extreme, Eckenwalder (1980) included all these plants in a single broadly defined species complex. Most other botanists have recognized several more narrowly defined species. The Flora of North America treats the American plants as Z. integrifolia, although some older references continue to refer to these populations as Z. pumila.
Сипаттама
Бұл цикаданың қызғылт түсті тұқымдық конустары бар, олардың ұшы айқын үшкір. Жапырақтары ұзын, 5-30 жұп жапырақшадан (құрышшалардан) тұрады. Әрбір жапырақша 8–25 см ұзындықта, 0,5–2 см енінде, ұшында анық тісті, сызықтық, ланцет пішіндес немесе сопақша-кері жұмыртқа пішіндес болады. Көбінесе олар иіліп, тікенді жапырақ сабақтарымен жабдықталған. Ол Z. furfuracea-ға көп жағынан ұқсас, бірақ жапырақшалары сәл тар, ал Z. integrifolia-дан (кейде олармен топтастырылады) жапырақшаларының көбінесе толық (тісті немесе аз тісті) болуымен ерекшеленеді. Бұл төмен өсетін өсімдік, оның діңі 3–25 см биіктікке және диаметрге жетеді, бірақ көбінесе жер астында болады. Уақыт өте келе, ол көп тармақты шоғыр құрайды, оның ірі, түйірлі тамыр жүйесі бар, ол шындығында жер үсті сабақтарының жалғасы. Басқа цикадалар сияқты, Z. pumila екі үйлі, яғни еркек және әйел өсімдіктері болады. Аталық конустар цилиндр пішіндес, ұзындығы 3–15 см-ге жетеді; олар көбінесе шоғырланған. Әйелдік конустар сопақша, ұзындығы 6–15 см, диаметрі 4–6 см болады. Аңтану процесін Rhopalotria slossoni цикада мысығы сияқты белгілі бір жәндіктер жүзеге асырады.
This cycad contains reddish seed cones with a distinct acuminate tip. The leaves are long, with 5 30 pairs of leaflets (pinnae). Each leaflet is linear to lanceolate or oblong obovate, 8–25 cm long and 0.5–2 cm broad, with distinct teeth at the tip. They are often revolute, with prickly petioles. It is similar in many respects to Z. furfuracea, but with slightly narrower leaflets, and to Z. integrifolia (with which it sometimes grouped), which differs in the more commonly entire (untoothed or only slightly so) leaflets. This is a low growing plant, with trunk that grows to 3–25 cm high and diameter, but is often subterranean. Over time, it forms a multi branched cluster, with a large, tuberous root system, which is actually an extension of the above ground stems. Like other cycads, Z. pumila is dioecious, having male or female plants. The male cones are cylindrical, growing to 3–15 cm long; they are often clustered. The female cones are elongate ovoid and grow to 6–15 cm long and 4–6 cm in diameter. Pollination is done by certain insects, namely the cycad weevil Rhopalotria slossoni.
Тіршілік ету ортасы және таралуы
Z. pumila жақсы дренаждалған құмды немесе құмды сазды топырақты әртүрлі өмір сүру орталарында кездеседі. Ол тікелей күн сәулесінен гөрі, сүзілген күн сәулесін жақсы көреді. Қазіргі уақытта оның Кубаның орталық бөлігінде, Пуэрто-Риконың оңтүстігінде және Испаньола аралындағы Доминикан Республикасында таралғаны белгілі; бұрын Хаитиде де кездескен, бірақ қарқынды жер пайдалану салдарынан сол жерде жойылған болуы мүмкін. Пуэрто-Рикодағы популяциялар мал өсіру үшін жерді тазалауға байланысты азайды.
Z. pumila inhabits a variety of habitats with well drained sands or sandy loam soils. It prefers filtered sunlight to partial shade. It is currently known to exist on central Cuba, southern Puerto Rico, and the Dominican Republic on Hispaniola; populations formerly also occurred in Haiti, but have possibly become extirpated there due to intensive land use. Populations in Puerto Rico have declined due to clearing for cattle ranching.
Экология
Бұл өсімдік уытты, циказин деп аталатын токсин бөліп шығарады, ол асқазан-ішек жолы мен жүйке жүйесіне әсер етеді. Дегенмен, мұқият шаю арқылы токсинді жоюға болады, ал тамыры мен жартылай жерге көмілген сабақтарын таино тайпасы крахмал алу үшін пайдаланған. Сондай-ақ, өсімдік әртүрлі жәндіктермен қоректенеді, оның ішінде Атала көбелегі (Eumaeus atala) да бар, ол токсинді өзінің қорғанысы үшін денесінде жинақтайды.
This plant is poisonous, producing a toxin called cycasin that affects the gastrointestinal tract and nervous system. The toxin can however be removed by careful leaching, and the roots and half buried stems were used by the Taíno people for their yield of a starch. The plant is also fed upon by various insects, including the Atala butterfly (Eumaeus atala), which sequesters the toxin inside its body for use in its own defense.