Кіріспе

Американдық романист, драматург, сценарист (1896–1965) Доун Пауэлл (28 қараша 1896 – 14 қараша 1965) – американдық романист, драматург, сценарист және әңгімелер жазушы. Оның өткір тілмен жазылған прозасы белгілі, «оның салыстырмалы түрде танылмауының себебі, оның қатал сатиралық үніне деген жалпы наразылық болғандықтан» деседі. Дегенмен, Стелла Адлер және автор Клиффорд Одетс оның бір пьесасында ойнаған. Оның еңбектерін Роберт Бенчли «The New Yorker» журналында мақтаған, ал 1939 жылы ол «Scribner» баспасымен келісімшартқа отырды, онда Эрнест Хемингуэй, Ф. Скотт Фицджеральд және Томас Вулф сияқты замандастарымен жұмыс істегені үшін танымал Максвелл Перкинс оның редакторы болды. Пауэлл жеті жасында анасы қайтыс болғаннан кейін, штаттың әр жерінде туыстарымен бірге тұрды. Әкесі қайтадан үйленді, бірақ оның екінші әйелі балаларға қатыгездікпен және зорлық-зомбылықпен қарады; өгей анасы оның жазбалары мен күнделіктерін жойғанда, ол шығармашылық еңбегіне қолдау көрсеткен тәтесімен бірге тұруға қашты. Пауэлл кейіннен «Менің үйім алыс» (1944) романында балалық шағы туралы ойдан шығарылған суретті бейнеледі. Огайо штатының Пейнесвилл қаласындағы Эри көлі колледжінде ол әңгімелер мен пьесалар жазды, колледж қойылымдарында ойнады және колледж газетінің редакторы болды. Бітірген соң Манхэттенге көшіп келді. Оның көптеген келесі жазбалары Орта Батыс қалаларындағы өмір немесе осындай қалалардан Нью-Йоркке көшіп келген адамдардың өміріне арналды. 1920 жылдың 20 қарашасында ол болашақ ақын және жарнамалық мәтін жазушы Джозеф Гушаға тұрмысқа шықты. 1921 жылы олардың жалғыз баласы, Джозеф Р. Гуша-младший («Джожо») дүниеге келді, қазіргі кезде оған аутизм диагнозы қойылуы мүмкін. Оның күйеуі поэзияны тастап, жарнама саласында тұрақты жұмыс істеуге көшті, ал отбасы Гринвич-Виллиджге көшіп келді, ол оның өмірінің соңына дейін негізгі мекені болды. Ауыл оның көптеген жазбалары үшін шабыт пен фон болды; оның көркем әдебиетіндегі кейбір маңызды орындар бүгінгі күнге дейін сақталған.

Романдар

Доун Пауэлл 1931 жылдан бастап жүздеген қысқа әңгіме, он пьеса, оннан астам роман және ұзақ күнделік жазды. Дегенмен, оның еңбектері тіршілік көріп өмір сүруге жеткілікті ақша табуға мүмкіндік бермеді. Өмірі бойы ол өзін әртүрлі жұмыстармен айналыстыру арқылы қамтамасыз етті, соның ішінде бос штатты жазушы, үнсіз фильмдерде эпизодтық рөлде ойнау, Голливуд сценарисін жазу, кітап сыншысы және радио жүргізушісі болып жұмыс істеді. Оның "Whither" романы 1925 жылы жарық көрді, бірақ ол әрқашан "Сұлулықта серуендейді" (1928) романын өзінің алғашқы туындысы деп есептеді. Оның өзіне ең ұнайтын романы "Бейне түн" 1930 жылы жарық көрді. Алғашқы туындыларына сын пікірлер әртүрлі болды және ешқайсысы жақсы сатылмады. 1936 жылы жарық көрген "Бұрыл, сиқырлы дөңгелек" романы сыншылардың жоғары бағасын алып, жақсы сатылым көрсеткен алғашқы туындысы болды, бұл Нью-Йорк ортасындағы әлеуметтік сатираға бет бұруды білдірді. Оның "Бродвейден төмен" атты пьесасы "Сәлем, сіңлі!" (1933) фильміне түсірілді, оның режиссерлері Эрих фон Строхайм болды. 1939 жылы Scribner оның баспасы болды, ал Максвелл Перкинс – редакторы. 1942 жылы Пауэлл өзінің алғашқы коммерциялық сәтті романын – "Туу уақыты" жариялады. Романның басты кейіпкері – Аманда Килер Эванс, өзімшіл жазушы, оның еңбегі мен медиадағы беделі күйеуі, газет магнаты Джулиан Эванстың белсенді насихаты арқасында нығаяды. Ол Генри Люстің әйелі Клэр Бут Люс тұлғасының негізінде жасалған. Таджли Левис пен Джон Меркурио жазған романның музыкалық адаптациясы 2006 жылы Нью-Йоркте қойылды, сондай-ақ Мариус есімді жоғалған немесе қайтыс болған суретші туралы және "Алтын шұңқыр" (1962) романы, қияли Седар тавернасында өтеді.

Пауэлл 1965 жылы 69 жасқа толуға он төрт күн қалғанда ішек қатерлі ісігінен қайтыс болды. Оның мәйітін алуға ешкім асықпады, содан кейін ол Нью-Йорк қаласының Гарт аралындағы кедейлер зиратына жерленді.

Жаңғыру

Пауэлл қайтыс болғанда, оның романдарының басым бөлігі басылымнан түсіп қалған еді. Оның өлімінен кейін оны жақтағандардың қатарында Мэтью Джозефсон, Гор Видал және әсіресе Тим Пейдж болды, ол оның отбасымен бірлесіп, оның қолжазбаларын, күнделіктерін және авторлық құқықтарын алғашқы мұрагерінен босатуға күш салды. Осының нәтижесінде 1990-шы жылдардың соңында Пауэллдің көптеген кітаптары қайтадан қолжетімді болды. Оның құжаттары қазір Нью-Йорктегі Колумбия университетінің Сирек кітаптар мен қолжазбалар кітапханасында сақталуда. Пауэлл 2002 жылғы «Gilmore Girls» телесериалының «Жұмыс іздеуде» атты эпизодында еске алынады, онда Рори оның салыстырмалы түрде танылмауына өкініш білдіреді. Сол жылы Нью-Йорк жазушысы Фран Лебовиц оны Book TV телеарнасында «Естімеген ең жақсы американдық жазушы» деген эпизодта мақтады. Ол сондай-ақ Уитни Оттоның «Өз кезегіндегі сұлулар жинағы» романында да айтылады. Романшы Алан Фурст та оны 2014 жылғы «Еуропадағы жартытүн» еңбегінде еске алады. Ол Видальдің «Алтын ғасыр» романының бірнеше сахнасында кейіпкер ретінде пайда болады. Соңғы кезде, романшы Майкл Задуриан оны 2020 жылғы «Кішкентай айырмашылықтардың нарциссизмі» кітабында еске алады. Патрисия Е. Палермоның «Қаланың хабары: Даун Пауэллдің Нью-Йорк романдары» кітабы 2016 жылы жарық көрді. Бұл Пауэлл туралы оның замандастарының және біздің заманымыздағы сын жұмыстарының жинағы, сонымен қатар ол өзінің күнделіктері мен хаттарында баяндалған күнделікті өмірін қалай көркем шығармаға айналдырғанын қарастырады.

Дәйексөздер

Сатира – адамдардың нақты қандай екенін көрсетеді; романтизм – олар қалай болғысы келсе, солай көрсетеді; реализм – ішкі сезімдері жасырылған адамдарды көрсетеді. "Роман – бастапқыда тек сезім арқылы ғана танылатын, бай орман болуы керек." "Толыққанды санаға ие болу үшін, шектен шығу қабілеті қажет."