Жозеф Джексон Листер (1786-1869) – британдық оптик және физик, 1-ші Лорд Листердің әкесі. Отбасы тарихы, Quakers діні және Лондонға көшіп келгені туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
зоолог
the zoologist
Джозеф Джексон Листер (11 қаңтар 1786 – 24 қазан 1869) – британдық оптик және физик, ең белгілісі 1-ші Листер баронының әкесі болғанымен танымал.
Joseph Jackson Lister FRS FRMS (11 January 1786 – 24 October 1869) was a British opticist and physicist best known for being the father of the 1st Baron Lister.
Өмір
1705 жылы Англияның Йоркшир графтығындағы Бингли қаласында тұратын фермер Томас Листер, тәуелсіз шаруаның қызы Ханнаға үйленді. Олар «Достар қоғамына» қосылып, квакерлер болды, сондай-ақ олардың көптеген ұрпақтары да квакерлер болып өтті. Олардың Жозеф есімді ұлы болды, ол шамамен 1720 жылы Йоркширден Лондон қаласындағы Альдерсгейт көшесінде темекі сатумен айналысу үшін кетіп қалды. 1737 жылы Жозефтің кіші ұлы Джон дүниеге келді. Ол 1752 жылы сағатшы Исаак Роджерстің шәкірті болды және 1759 жылдан 1766 жылға дейін Ломбард көшесіндегі Белл аллеясында өздігінен осы мамандықпен айналысты. Кейін ол әкесінің темекі бизнесін жалғастырды, бірақ 1769 жылы оны әйелінің әкесі Стивен Джексонның Лотберидегі шарап саудагері бизнесіне ауыстырды. Джон Листер 1760 жылы Нан бақталарлар (Bakers') компаниясының мүшесі болды. Ол 1764 жылы Мэриге үйленді және үш жылдың ішінде қыздары дүниеге келді. Он тоғыз жылдық үзілістен кейін, 1786 жылы, ол 49 жасқа келгенде, әйелі олардың жалғыз ұлы Джозеф Джексон Листерді өмірге әкелді.
In 1705, Thomas Lister, a farmer and maltster, of Bingley, Yorkshire, England, married Hannah, daughter of a yeoman (an independent small farmer). They joined the Society of Friends, becoming Quakers, as were most of their descendants. They had a son, Joseph, who left Yorkshire in about 1720 to become a tobacconist in Aldersgate Street in the City of London. Joseph's youngest son, christened John, was born in 1737. He was apprenticed to a watchmaker, Isaac Rogers, in 1752, and followed that trade on his own account in Bell Alley, Lombard Street from 1759 to 1766. He then took over his father's tobacco business, but gave it up in 1769 in favour of his father in law Stephen Jackson's business as a wine merchant in Lothbury. John Lister was made a freeman of the Bakers' company in 1760. He married Mary in 1764, and had daughters within three years; after an interval of nineteen years, in 1786, when he was 49, his wife gave birth to their only son, Joseph Jackson Lister.
Ересектілік
1800 жылы мектепті бітіргеннен кейін Джозеф Джексон Лотберидегі әкесінің шарап бизнесіне шәкірт болып, 1804 жылы 18 жасында серіктес атанды. 1814 жылы Понтефракт маңындағы квакерлердің Акворт мектебіне сапар барысында ол 22 жастағы Изабелла Харриспен танысты, ол мектеп директорының қызы, сондай-ақ Изабелла есімді, алты баласы бар жесір әйел еді. Кіші Изабелла бес жыл бойы мектеп қыздарына оқу мен жазуды үйретті, 1818 жылы Жозеф Джексон Листерге үйлену үшін мектепті тастап кетті. Ол кезде оның жасы 26-ға, ал күйеуінің жасы 32-ге толған еді. Олар үйленгеннен кейін үш жыл Токенхаус-Ярдта, содан кейін төрт жыл Стоук-Ньюингтонда тұрды. 1821 жылы Листер қайын інісі басқаратын сауда кемесіне инвестиция жасады. 1825 жылы олар Эссек графтығындағы Уптон қаласындағы ескі Анна патшайым стиліндегі кең үй және бақтары бар Уптон Хаусты сатып алды. Уптон сол кезде Лондоның шығысындағы шағын ауылдық елді мекен болатын, жақын жерде Хейнолт және Эппинг Орманы, сондай-ақ Баркинг батпақтары орналасқан. Теміздің жағалауымен Лондона дейін жағымды серуендеуге болар еді. Олардың көршілері Ломбард-стриттегі банкир Самюэл Гурни және оның отбасы, Хам-Хауста тұратын. Гурни Листерге Уптон Хаусты сатып алуға кеңес берген, ал Листерлер отбасы Хам-Хауста өскен жастармен тығыз байланыста өмір сүрді.
On leaving school in 1800, Joseph Jackson was apprenticed to his father's wine business in Lothbury, which was becoming a thriving and prosperous concern, and in 1804, at the age of 18 he was made a partner. During a visit to the Quaker Ackworth School near Pontefract in 1814, he met Isabella Harris, then aged 22, the daughter of the school superintendent, also called Isabella, a widow with six children. Isabella junior taught reading and writing to the girls of the school for five years, leaving in 1818 to marry Joseph Jackson Lister. She was then 26, and he was 32. After their marriage, they lived for three years at Tokenhouse Yard, where his wine business was carried on, then for four years at Stoke Newington. In 1821 Lister invested in a trading ship commanded by his brother in law. They then bought Upton House in 1825, a spacious old Queen Anne style residence with fields and gardens at Upton in Essex. Upton was then a country hamlet to the east of London, close to Hainault and Epping Forest, and the Barking marshes, and it was a pleasant country walk along the banks of the Thames into London. Their neighbours were Samuel Gurney, a Lombard Street banker, and his family who lived in Ham House. It was Gurney who had advised Lister to buy Upton House, and the Lister family lived in close contact with the young people growing up at Ham House.
Отбасы
Олардың балаларының арасында 1820–94 жылдары туған Мэри, 1845 жылы Ішкі ғибадатхананың адвокаты Рикман Годлиге үйленген, 1822–46 жылдары туған Джон, 1823–70 жылдары туған Изабелла София, 1827–1912 жылдары туған Джозеф, 1828–59 жылдары туған Уильям Генри және 1830–1908 жылдары туған Артур Хью болды. Джозеф медицинаны оқып, хирург болды, антисептика саласындағы еңбектері үшін атаққа ие болып, барондық, ал кейіннен пэрлік мәртебесіне ие болды – ол Лорд Листер атанды. Ол 1867 жылы қарындасы Изабеллаға операция жасап, асқан қатерлі ісікті алып тастады. Ол операциядан кейін үш жыл өмір сүрді. (Рикман Джон Годли, хирург, Дж. Дж. Листердің немересі, кейіннен өзінің ағасы Джозефтің өмірбаянын жазды.) Джозефтің ұлына берген кеңесі оның үлкен жетістіктерге қол жеткізуіне зор үлес қосты. Джозеф Листер 1912 жылы 84 жасында ми ісігінен қайтыс болды. Джозеф Джексон Листердің немересі де Джозеф Джексон Листер деп аталды және ол натуралист және таксономист болды.
Their children included Mary, 1820–94, who married Rickman Godlee, a barrister of the Inner Temple in 1845, John, 1822–46, Isabella Sophia, 1823–70, Joseph, 1827–1912, William Henry, 1828–59 and Arthur Hugh, 1830–1908. Joseph studied medicine, becoming a surgeon and achieving fame and a baronetcy – and later a peerage, becoming Lord Lister – for his work in antisepsis. He operated on his sister Isabella in 1867, performing radical surgery to remove an advanced cancerous breast tumour. She lived for three years after the operation. (Rickman John Godlee, surgeon, a grandson of J. J. Lister, later wrote a biography of his uncle Joseph.) Joseph's guidance of his son, Joseph, was a large factor in his son's outstanding success. Joseph Lister died in 1912 from a brain tumour at the age of 84. A grandson of Joseph Jackson Lister was also called Joseph Jackson Lister and was a naturalist and taxonomist.
Микроскопиялық
Ж.Ж. Листер табиғаттануға терең қызығушылық танытты және 19 ғасырдың басында қолда бар микроскоптардың өсімдік және жануар жасушаларының құрылымын жеткілікті егжей-тегжейлі көрсету үшін қажетті ажыратымдылықты қамтамасыз етпейтінін түсінді. Сондықтан ол объектив линзаның конструкциясын жақсартуға кірісті, 18 ғасырда Честер Мур Холл мен Джон Долланд жасаған алғашқы акроматикалық линзаны жетілдірді, линза элементтерінің аралықтарын өзгертіп, нәтижесінде алынған күрделі линза хроматикалық аберрацияны ғана емес, сонымен қатар сфералық аберрацияны да азайтып, жақсы түзетуді қамтамасыз етті. Ол осы жұмысты бос уақытында, шарап бизнесімен толыққанды айналысып жүргенде атқарды. Бұл жұмысты 1824 жылы бастап, 1826 жылға қарай Уильям Туллинің құрал жасау фирмасына жақсартылған микроскоп тұғырын жасауға тапсырыс берді. Тұғырды Туллидің қызметкері Джеймс Смит жасады, ол қазір Велком институтында сақтаулы. Смит 1837 жылы жеке кәсіп ашты, кейін Листердің туған інісі Ричард Бекты шәкірт ретінде қабылдады, ал 1847 жылы компания Смит & Бек деп аталатын серіктестікке айналды. Листер өзінің жұмысын 1830 жылы Корольдік қоғамға ұсынған «Микроскопты жақсартуға қолданылатын акроматикалық объективтердің кейбір қасиеттері туралы» деген мақаласында жариялады және Смитпен, сондай-ақ 1832 жылы ең танымал микроскоп өндірушілерінің біріне айналған Эндрю Росспен бірлесіп жұмыс істеді. Листердің апланатикалық фокус заңы микроскопиялық ғылымның негізгі принципі болып қала берді. Оның ғылыми байланыстары көп болды, соның ішінде Эйри, Гершель және квакер дәрігер Томас Ходжкин, олармен ол қызыл қан жасушаларын қоса алған микроскоптық байқауларын талқылады, бұл «Ходжкин ауруын» анықтауға әкелді. 1832 жылы Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды. Оның қызығушылығы жалғасып, 1843 жылы «Көмекші құралсыз көздің, телескоптың және микроскоптың көру қабілетін анықтау шегі туралы» деген мақала жазды. Ол жарияланбады, бірақ бірнеше жылдан кейін оның ұлы Лорд Листер оны Корольдік микроскопиялық қоғамға ұсынды, және ол Эрнст Аббе және басқалардың кейінгі көптеген жаңалықтарын болжағандығы анықталды.
J. J. Lister was deeply interested in natural history, and realized that the microscopes available in the early 19th century did not provide adequate resolution to reveal the structure of plant cells and animal cells in sufficient detail. He therefore set out to improve the design of the objective lens, improving upon the achromatic lens first designed by Chester Moore Hall and John Dolland in the 18th century, and altering the spacing of the lens elements such that the resulting compound lens not only provided better correction for chromatic aberration, but minimized spherical aberration as well. He performed this work in his spare time, while fully engaged in his wine business. He began this work in 1824, and by 1826 he had commissioned an improved microscope stand to be made by the instrument making firm of William Tulley. The stand was made by an employee of Tulley, James Smith, and is preserved in the Wellcome Institute. Smith set up on his own in 1837, later taking on Richard Beck, a nephew of Lister, as an apprentice finally becoming a partner in 1847 when the company was renamed Smith & Beck. Lister published his work in 1830 in a paper entitled "On Some Properties in Achromatic Object Glasses Applicable to the Improvement of the Microscope" submitted to the Royal Society, and collaborated with Smith and with Andrew Ross, who had established what was to become one of the finest microscope manufacturers in 1832. Lister's law of aplanatic foci remained the underlying principle of microscopic science. He had a large circle of scientific contacts, including Airy, Herschel and fellow Quaker Dr Thomas Hodgkin, with whom he discussed microscopic observations including those of red blood cells, leading to the identification of 'Hodgkin's disease’. He was elected a Fellow of the Royal Society in 1832. His interest continued, writing a paper in 1843, entitled 'On the Limit to Defining Power in Vision with the Unassisted Eye, the Telescope and the Microscope’. It was never published, but years later it was presented by his son Lord Lister to the Royal Microscopical Society, and seen to have anticipated many of the later discoveries made by Ernst Abbe and others.
Қарт жастағылар
1846 жылы ұлы Джонның ерте қайтыс болуы Листерге терең әсер етті, содан кейін ол оптикалық зерттеулерінен бас тартқандай болды. Олардың кіші қызы және көп уақыт бойы үйде қалған жалғыз қызы 1858 жылы тұрмысқа шықты, ал Жүсіп пен Изабелла алты жыл бойы Уптон қаласында жалғыз өмір сүрді. Олардың ұлы Уильям Генри 1859 жылы Аустралияға бет алған кемеде ұзақ аурудан кейін қайтыс болды. 1864 жылдың қыркүйегінде 72 жасында оның денсаулығы нашарлап, әйелі Изабелла дүние салды. Жозефтің қалған бес жылы жалғыздықпен өтті, бірақ оның үш баласы көптеген немерелерімен жақын жерде тұрды, ол «өзінің үлкен қасіретінен кейін достары мен құрбылары күзгі жапырақтардай бірінен соң бірі құлап жатқанын» байқады. Оның соңғы жылдарындағы ең бағалысы – Эдинбургтағы Жүсіптен апта сайын хат алу, сондай-ақ оның ұлының жетістіктерін және жаңалықтарын қадағалау болды. Ол 1869 жылдың қазан айында 83 жасында Үптон-хауста қайтыс болды және әйелі Изабелламен бірге Миддлсекстің Сток-Ньюингтон қаласындағы Достар зиратында жерленді.
Lister was deeply affected by the premature death of his son John in 1846, and thereafter appeared to have given up his optical investigations. Their youngest, and for a long while only daughter left at home had married in 1858, and for six years Joseph and Isabella had lived alone at Upton. Their son William Henry died in 1859 after a long illness on a ship bound for Australia. His wife Isabella, who had long been in poor health, died in September 1864, aged 72. Joseph's remaining five years were lonely, although three of the children lived nearby with many grandchildren, and he observed that "since his own great loss his friends and contemporaries seemed falling like autumn leaves". His chief pleasure during his final years was to receive weekly letters from Joseph in Edinburgh, and to watch his son's advance and the progress of his discoveries. He died aged 83 in October 1869 at home at Upton House, and was buried along with Isabella his wife, in the Friends' Burial Ground, Stoke Newington, Middlesex.