Кіріспе

1999 жылғы Doctor Who аудиодрамасы

The Sirens of Time – 1999 жылы шыққан, ұзақ жылдар бойы көрсетілген британдық ғылыми-фантастикалық телесериал Doctor Who негізіндегі аудиодрама. Бұл Big Finish Productions компаниясының аталған сериалға негізделген тұңғыш аудиодрамасы және компанияның Негізгі қатарындағы алғашқы туынды болды. Сюжетті Николас Бриггс жазып, режиссерлік етті, ал Питер Дэвисон, Колин Бейкер және Сильвестр Маккой Доктордың үш бейнесіндегі рөлдерін қайта ойнады. Оқиғада үш Доктор өздерінің туған планетасы Галлифрейді қорғау үшін бірігеді. Аудиодрама 1999 жылдың наурыз айында жазылып, 1999 жылдың шілдесінде CD форматында жарық көрді. Дэвисон мен Бейкердің дауыстық өнері жоғары бағаланды, ал сюжеттің өзі форматы тұрғысынан әртүрлі пікірлерге бөлінді. Бұл оқиғадан кейін Big Finish компаниясының Негізгі қатарында 200-ден астам аудиодрамалар, сондай-ақ Doctor Who негізіндегі тағы жиырмадан астам сюжеттік желілер пайда болды, Дэвисон, Бейкер және Маккой кейінгі шығарылымдарда өз рөлдерін тағы да ойнады.

1-бөлік

Аспандық араласу агенттігінің мүшесі Ванселл Галлифрейге Уақыт Лордтарының президентіне шұғыл хабар жеткізеді. Планетаға шабуылдайтын флот қауіп төндіреді және Уақыт Лордтарының технологиясы оларды тойтара алмайды. Тарих бұрмаланған, жалғыз белгі – бұрмаланғандағы Уақыт Лордының артрон энергиясы, ол Докторға тиесілі. Жетінші Доктор ТАРДИС ішіндегі сағаттың соғуын естіп, координаттарды өзгертеді. Уақыт Лордтарынан хабар келеді, бірақ мазмұны түсініксіз, тым бұрмаланған. Содан кейін ол ТАРДИС сыртынан келген құпия дыбысты естиді және зерттеуге шығады. Ол Еленяның батпаққа батып бара жатқанын естіп, оны құтқаруға асығады. Ол Еленя екеуінің де өлетінін айтқан күлкілі қарт әйелмен кездеседі. Батпаққа жеткенде, Доктор қарт әйелдің неге Еленяны құтқаруға тырыспағанын ойлайды және оны ТАРДИС-ке қайтарады. Рутли есімді қарт әйел, өзінің тұтқыны, мүгедек Санкрофтқа көмектесу үшін қайта оралады. Байланыс арқылы ол өз секторында байқалған иондық іздер туралы сұраған командирге есеп береді, бірақ ол оларды білмейтінін айтады. ТАРДИС-те Доктор кемесіне кіре алмайды. Ол Еленядан қалай келгенін сұрайды. Оның өзіне таныс екенін сезініп, бұрын кездескен-кездеспегенін сұрайды. Еленя планетаға апатқа ұшырап түскенін айтады. Олар қарт әйелдің үйін іздеуге кіріседі, ал жақын маңдағы тағы бір ғарыш кемесі апатқа ұшырайды. Санкрофт апатты естігенде, Рутлиден планетаның қалқандары бұзылып жатыр ма деп сұрайды, бірақ ол ешкімнің оларды құтқара алмайтынын айтып, мазақтайды. Доктор мен Еленя қалқаннан өтіп бара жатқан кемені көреді. Рутли кемедегі белгісіз дауыспен сөйлескенін естиді, ол биоассасиндық мәдениеттер қону кезінде белсендірілетінін хабарлайды. Доктор мен Еленя жасыру үшін құлап түседі, ал жақын маңдағы кеме жерге түседі. Олар апат болған жерге жеткенде, іштен бір тірі нәрсе шығады. Еленя өліп бара жатқан тіршілік иесін көріп тұр деп ойлайды, бірақ Доктор керісінше, жаңа дүниеге келген нәрсе деп санайды. Рутли планеталық қауіпсіздік роботы, Друджермен сөйлесіп, оған Доктор мен Еленяны жоюды бұйырады, бірақ ол оған бұл процедураға рұқсат жоқ екенін айтады. Рутли өз-өзіне сөйлеп, бәрібір, жақын арада бәрі де өледі дейді. Доктор мен Еленя роботқа тап болады, ол миды сканерлеуді бастайды, олардың есін алады. Доктор оянып, Санкрофтпен бірге екенін көреді, бірақ Еленя әлі есінен танылмаған. Ол Доктордың одан қорықпағанына таңғалады. Друджер Рутлиге апаттан шыққан биоинженерлік тіршілік формаларын тапқанын хабарлайды. Робот тіршілік иесіне бас салып, берілуін бұйырады; оның жауабы - оқ ату. Рутли камераға келіп, оларға қашып құтыла алмайтындарын айтады, өйткені олар Друджерлердің жойылып жатқанын алыстан естиді. Рутли күліп, "олар" олардың бәрін өлтіретінін айтады. Доктор үйде жасыруға болатын жер бар ма деп сұрайды, ал Санкрофт Рутлидің жатын бөлмесін ұсынады. Олармен келісім жасалды деп ойлап, Рутли биоассасиндықтарға жақындап, оларға атақты Санкрофт, Велишаның бірінші рыцары, оларды өлтіруге дайын екенін айтады. Алайда биоассасиндықтар оны жояды, куәгерлер болмауы үшін. Биоассасин жазылған хабарды ойнатады: Санкрофт Кальфадория халқына қарсы соғыс қылмыстары үшін өлім жазасына кесілді. Доктор өлтірушіден олардың өмірін сақтап қалуды өтінгенде, ол Санкрофттан басқа ешкіммен дауласпайтынын айтады. Алайда куәгерлер болмауы керек, сонда кісі өлтіруші оқ атып жібереді.

2-бөлік

Су асты кемесі британдық жүк кемесіне шабуыл жасауға дайындық көрсетеді, ал ТАРДИС кеменің бортында пайда болады. Бесінші Доктор қандай да бір бұрмалауды іздеп сыртқа шығады. Ол "уақыттың жойылуы" себепті ТАРДИС-ке қайта оралуға шақыратын Уақыт Лордының даусын естиді. Бірақ ол кемеге қайта кіре алмайды. Су асты кемесі шабуылға шығар алдында, бір әйел келіп, оны капитанға алып баратынын айтады. Су асты кемесінің экипажы кеме қалдықтарының арасында жүзіп жатқан жәшікке жабысып, тірі қалған екі адамды көреді. Доктор мен әйел, Хелен, кемеге әкелініп, түрмеге қамалады. Британдық эсминец аймаққа кіргенде, кеме суға батып кетеді. Доктор капитан Швайгермен кездесуді талап етеді, өйткені ол императорға маңызды ақпарат жеткізеді. Доктор өзін неміс тыңшысы деп көрсетіп, өзінің кім екенін дәлелдейтін құжаттың теңізде жүзіп жатқан герметикалық жәшікте екенін айтады. Капитан британдық кемелердің аймақта болуына байланысты жәшікті қайтаруға келіспейді. Түрмеге қайтарылған соң, Доктор уақыт бұрмалануының белгілерін байқайды. Экипаж мүшесі Шмидт Докторға шабуыл жасай бастайды, ал Уақыт Лордының дауысы шабуылды қолдайды. Галлифрейде Ванселл Президенттен өзінің қатыгез жоспаны үшін сөкпек болады. Бірақ Ванселл Докторды тоқтату қажет екенін, қандай құнмен болса да, талап етеді. Су асты кемесінде Хелен Доктордың шайқастан кейін алған жараларын емдейді, ал кемедегі дабылдар қосылады. "Аквитания", "Люзитания" немесе "Мавритания" кемелері байқалады, және су асты кемесі оларға шабуыл жасауға дайындалады. Ванселл телепатиялық байланыс арқылы Шмидтпен байланысып, Докторды өлтіруді қайтадан бұйырады. Ол түрмеге тапаншамен кіреді, ал Доктор онымен ақылдасуға тырысады. Көзбен бақылап отырған Уақыт Лордтары Докторды өлтіру керек пе, жоқ па, деп пікірталас жүргізеді, бірақ Ванселл Шмидтқа өлтіруге бұйрық береді, содан кейін оқ атылады. Швайгер оқ дыбысын естіп, тергеуге жүгіреді. Доктор әлі тірі, ал Хелен Шмидттың тапаншасын алып, неміс жігітін атып өлтіреді. Доктор одан тапаншаны алады, ол тек иығына жарақаттанған. Егер Швайгер су асты кемені бұрмаса, оны атып өлтіретінін қорқытады. Швайгер Доктордың оны атып өлтіре алатынына сенбейді, бірақ Хелен тапаншаны алып, одан да бекем қадам басады. Швайгер су асты кемені айналдырып, ТАРДИС-тің соңғы белгілі орнына қарай бағыттайды. Бірақ Доктор әлі де ТАРДИС-тегі серіктерімен қайта қосыла алмайды және Уақыт Лордтары оның өлімін қалайтынын түсінеді.

3-бөлік

Галлифрейде Ванселл Докторды байқаған әр байланыс нүктесінде айналма қозғалыста әйел бар екенін анықтайды. Ол Кургон жүйесінде Алтыншы Доктор мен аңызға айналған уақыт құбыжыны Темперонның қатысқан тағы бір оқиғасын табады. Ол президенттен көбірек билік беруді өтінеді, бірақ президент трандукция кедергілері бұзылғанын және жат шетелдіктер Галлифрейге қонғанын хабарлайды. Олар өздерін Велишаның рыцарлары деп атайды және толыққанды қарсылықсыз бағынуды талап етеді. Алтыншы Доктор ғарыш кемесіндегі бір түрлі кеңесте өзін таныс көрінетін официантқа кезеседi. Кеме, "Эдифис", "Кургон ғажайыбы" деп аталатын кеңістіктік аномалияны зерттейді. Бірақ, кемені жылдам бөлшектер өрісі қоршап алады – Доктор оны уақыттың бұрмалануының сынығы деп анықтайды. Ол "көмектесіңдер" деген дауысты естиді, бірақ оның қайдан екенін анықтай алмайды. Доктор, Элли есімді официант пен андроид пилоттан басқа, кемедегілердің барлығы бұзылудан қарттықтан өледі. Доктор Эллиге ТАРДИС "Кургон ғажайыбына" соқтығысқанын айтады. Олар бір түрлі құбыжықтардың шабуылына ұшырайды, бірақ пилот келіп, оларды атып өлтіреді. Уақыттың бұрмалануы кеменің қабырғасын ыдыратуды бастайды. Доктор кеме әлі де инерциямен "Ғажайыпқа" қарай бара жатқанын түсінеді. Құбыжықтарды талдау олардың бактериялар мен вирустардың үдемелі эволюциясынан пайда болғанын көрсетеді. Галлифрейде рыцарлар президентті атып өлтіреді, олардың технологиясы одан әрі жаңаруға мүмкіндік бермейді. Ванселл де атылады, бірақ ол пилоттың позитрондық миы арқылы соңғы хабарламаны жібере алады: "Темперонды босатпаңыз". Элли өзінің "Кургон ғажайыбында" тұтқындалған деп сенетін бір нәрсені босатуға арналған ұйымның мүшесі екенін айтады. Доктор Темперон бөлшектерінің болуынан "Ғажайыптың" шын мәнінде өлімі кезінде тұтқындалған аңыз Темперон екенін түсінеді. Пилот Докторға Уақыт Лордының хабарын жеткізуге дайындалып жатқанда, Элли оны атып өлтіреді. Соңынан Доктор өзін ТАРДИС-те, "Ғажайыптың" ортасында табады. Доктор дематериализацияға тырысады, бұл Темперонды босатуға да мүмкіндік береді. Темперон Докторға Велиша рыцарларын оның босатқанын айтады. Темперон Докторды басып тастағанда, ол соңғы ескерту жасайды: "Уақыт сиреналарынан сақ болыңыз".

4-бөлік

Темперон Докторды өзіне сіңіріп алады және Уақыт Сиреньдері туралы ескертуін жалғастырады. Галлифрейге жеткізілген ол өзін Паноптиконде өзінің бесінші және жетінші түрімен бірге табады, бәрі де Темперон арқылы әкелінген. Олар тәжірибелерін бөлісу үшін байланысқа түседі. Олар кездескен қыздың шын мәнінде бір адам екенін түсінеді. Велишаның бір салт аттысы Линаны Санкроф атынан Галлифрейге қарсы алады. Олар Уақыт Иелерінің тіршілік белгілерін анықтайды және Дәрігерлерді қашуға мәжбүрлейді. Капитолийдің төменгі бөліктеріне қашып, олар Темперонды іздеуге кіріседі. Алтыншы және жетінші Дәрігерлер қарусыз салт аттыны көреді, оның денесі шіріген және ауруға шалған. Көп ұзамай олар Темперонды табады, бірақ оларды Жоғарғы Лига тұтқынға алады. Үш Дәрігер де Линаның алдына әкелінеді, ол бағынышқа түскен Уақыт Иелерінің күшін қайта жандандыру үшін қолданылып жатқанын айтады. Ол әрбір түйіспе нүктесінде не болғанын баяндайды. Жетінші Дәрігер био-өлтірушілерді жою үшін планеталық қалқандарды қайта бағдарлайды және Санкрофты құтқарады. Кейін Жоғарғы Лига оны тауып, жаулап алу жоспарларын құруға шабыттанды. Бесінші Дәрігердің іс-әрекеті «Лузитания» кемесінің батып кетуіне жол бермейді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың нәтижесіне үлкен әсер етпесе де, кемедегі өлуге тиіс қарапайым қылмыскер Александр Флемингті өлтіреді. Пенициллин ешқашан ашылмайды және 1956 жылы Жерді қырып тұтатын індет шабады. Бұл болашақ адамдардың Велиша салт аттыларын жеңуіне кедергі келтіреді. Алтыншы Дәрігер Темперонды босатып, оның жойылғаннан кейін Жоғарғы Лигаға Уақыт Саяхатының күшін береді. Бірақ Лина Дәрігерден уақытқа оралып, барлық өзгерістерді кері қайтаруын өтінеді. Темперонның жойылғандығы барлық салт аттыларға әсер ететін ауруды тудырған сияқты. Галлифрейдегі соңғы ТАРДИС тым зақымдалған, оны пайдалану мүмкін емес. Олар Темперонды босатуды ұсынғанда, Лина дереу бас тартады және Дәрігерлерді тұтқындауға бұйрық береді. Темперон Дәрігерлерді Уақыт Сиреньдерінен және Линадан сақ болуға ескертеді. Олар салт атты күзетшісінен қару тартып алып, Темперонды босату үшін қолданады. Ол Дәрігерлерге Еленя, Хелен, Элли және Линаның бәрінің де бір екенін, олардың Уақыт Сиреньдерінің көрінісі екенін айтады – уақыттың хаосы, бұрмалануы және бұзылуынан күш алатын нәсіл. Олар тікелей бұзуға қабілетсіз, сондықтан басқаларды осыған итермелейді. Егер Дәрігерлер Сиреньдердің шақыруын бірнеше рет орындаса, олар мәңгілікке олардың құлдығында қалады, бірақ Лина олар мойынсұнбаса, Бесінші Дәрігерді өлтіремін деп қорқытады. Темперон Дәрігерлерге оны босатса, уақытқа оралып, уақыт басталғанда Сиреньдерді жоятынын айтады. Бірақ олар оның Сиреньдерді жоя алмайтынын түсінеді, әйтпесе ол бұрыннан осыны істеген болар еді. Темперон мұны мойындайды, бірақ оларды ұстап тұруға қабілетті. Бесінші Дәрігерді өлтіру туралы қаупін қайталап, Алтыншы Дәрігер өзінің прагматизмін қолданып, қауіпті түсінеді және Темперонды босатады. Санкрофты био-өлтіруші өлтіреді, «Лузитания» неміс суасты қайығымен жойылды. Ванселлдің ТАРДИС-і Галлифрейге келеді, бірақ ештеңе қалыпты емес емес, ол кетеді. Дәрігерлер Жетінші Дәрігердің Еленямен алғаш кездескен нүктесіне жетеді, бірақ оның көмекке шақыруын елемеді. Олар Ратлиді көреді, бірақ олар ешқашан осында болмағандарын айтады. Содан кейін Дәрігерлер әрқайсысы өздерінің ТАРДИС-терін табуға тырысады.

Актерлік құрам

Питер Дэвисон Доктор рөлінде. Би-би-си 1999 жылы Big Finish компаниясына түпнұсқа аудио әңгімелер өндіруге лицензия берді. «Доктор Кто» 1996 жылғы американдық телефильм жаңа серия жасауға қабілетсіз болғаннан бері эфирде болмады. Шоу 1989 жылы тоқтатылғанына он жыл толды, және ол 2005 жылға дейін теледидарға оралмады. Big Finish-тің сол кездегі соңғы фильмдегі Сегізінші Докторды пайдалану құқығы болмағандықтан, оқиға тек Би-би-си сериясында пайда болған Доктордың кейіпкерлерінен тұрды. «The Sirens of Time» 1999 жылдың 6 және 7 наурызында Лондонның Кросстаун студиясында жазылды. Николас Бриггс оқиғаның авторы және режиссері болды, сонымен қатар музыкасын және дыбыс дизайнын жасады. «The Sirens of Time» 1999 жылдың шілдесінде CD форматында жарық көрді. 2021 жылдың наурыз айында, «Айлық оқиғалар» аяқталуымен бірге, Big Finish «The Sirens of Time» әңгімесін тегін жүктеуге ұсынды. Бұл #lockdownloads атты акцияның бөлігі болды, себебі Ұлыбритания COVID-19 пандемиясынан карантинде болды.

Қабылдау

Big Finish шығарған алғашқы Doctor Who аудиодрамасы ретінде The Sirens of Time кемшіліктерімен қабылданды, бірақ Big Finish кейінгі шығарылымдарында неге жететінін көрсететін белгілер байқалды. FanSided веб-сайтындағы "Winter Is Coming" мақаласында Джеймс Аггас бұл әңгіменің форматы Доктордың бірнеше нұсқасын қатыстыратын басқа Doctor Who әңгімелерінен өзгеше екенін атап өтті. Әрбір Доктор нұсқасының өз жеке тарихы бар, бірақ олардың барлығы соңғы эпизодта кездесіп, қорытынды шығарады. Бұл төрт эпизод арасында дәйкессіздік тудырды. Бірінші эпизодтың стилі, онда Маккой өмірден асқан кейіпкерлермен өзара әрекеттеседі, екінші және үшінші эпизодтардан мүлдем өзгеше, олар көбірек шындыққа жақын. Сарапшылар бірінші эпизодтың сценарийі үш эпизодтың ішіндегі ең нашар деп келіседі, және Маккойдың кейіпкері осының салдарынан зардап шегеді. Әңгіме форматынан кейбір қиындықтар туды, себебі әр эпизодтың ұзақтығы 30 минутты құрайды және сценарий әрқайсысына толыққанды оқиғаны сыйыруға тырысады, ал әңгіменің мәнді бөлігі соңғы эпизодта ғана басталады. Дауыстау өнері, әсіресе Дэвисон мен Бейкердің орындауы жоғары бағаланды. Соңғы эпизодтағы үш Доктордың өзара әрекеттесуі актерлер арасындағы химиялық байланыс арқасында ерекше сәт болды. Моват әр эпизодта әртүрлі кейіпкерлерді ойнап, дауыстық өнерінде жан-жақтылығын көрсетті, бірақ әңгіменің соңында олардың барлығы бір адам екені белгілі болды.