Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирандық ғалым (1890–1946)
Iranian academic (1890–1946)
Аhmad Hokmabadi Tabrizi (سید احمد حکمآبادی تبریزی; 29 қыркүйек 1890 – 11 наурыз 1946), кейін Ahmad Kasravi деп белгілі болған, Иранның көрнекті тарихшысы, құқықтанушы, тіл білгіші, дінтанушы, бекем секулярист және зиялы болған. Ол Теһран университетінде құқық профессоры, сондай-ақ Теһранда адвокат және судья қызметін атқарған. Hokmavar (Hokmabad) қаласында, Иран, Тәбризде туған Kasravi ирандық әзірбайжандық болған. Жастайынан Kasravi діни семинарияға қабылданған. Кейін ол Иран Конституциялық революциясына қатысқан. Осы оқиғадан кейін ол діни білім алуын тоқтатып, Тәбриздегі Америкалық естелік мектебіне түскен. Сол кезден бастап, Roy Mottahedeh айтқандай, ол "шындық дін қызметкеріне қарсы" болған. Kasravi Иранның секулярлық ұлттық санасын құруды мақсат тұтқан саяси-әлеуметтік қозғалыстың негізін қалаушы болды. Бұл қозғалыс Пахлави әулеті тұсында құрылған. Kasravi 70-тен астам кітаптың авторы, олардың көп бөлігі парсы тілінде жазылған. Оның ең маңызды еңбектері: Иран Конституциялық революциясының тарихы, "Азари немесе Әзірбайжанның ежелгі тілі" және "Әзірбайжанның 18 жылдық тарихы". Оның секулярлық идеялары мен монархияға қарсы мәлімдемелері үшін шиит дінбасылары тарапынан қатты сынға ұшыраған. Алғашқы кезеңінде Иранның Демократиялық партиясымен байланыста болған. 1941 жылы "Azadegan" саяси партиясын құрған. Kasravi ақырында шиит фундаменталистік "Fada'iyan e Islam" тобының негізін қалаушы Navvab Safavi-дің ізбасарлары тарапынан өлтірілді. Иран дінбасыларының көптеген көрнекті өкілдері, соның ішінде кейінірек аятолла Рухолла Хомейни, Kasravi-дің өлтірілуін қолдады, ал Navvab пен "Fada'iyan" өлтірілгеннен кейін қаһармандар деп жарияланды. Kasravi Осман империясының пантүркістеріне қарсы тұрған және Әзірбайжан аймағының ирандық екендігі және аймақтың ежелгі азери тілі туралы маңызды еңбектердің авторы болған, ол иран тіліне жатады. Kasravi Әзірбайжан Республикасы мен Ирандағы пантүркістер тарапынан жиі жек көріледі, олар оны әзірбайжандықтарға "сатқын" деп санайды.
Ahmad Hokmabadi Tabrizi (سید احمد حکمآبادی تبریزی; 29 September 1890 – 11 March 1946), later known as Ahmad Kasravi, was a pre eminent Iranian historian, jurist, linguist, theologian, a staunch secularist and intellectual. He was a professor of law at the University of Tehran, as well as an attorney and judge in Tehran, Iran. Born in Hokmavar (Hokmabad), Tabriz, Iran, Kasravi was an Iranian Azerbaijani. During his early years, Kasravi enrolled in a seminary. Later, he joined the Iranian Constitutional Revolution. He deserted his clerical training after this event and enrolled in the American Memorial School of Tabriz. Thenceforward he became, in Roy Mottahedeh's words, "a true anti cleric." Kasravi was the founder of a political social movement whose goal was to build an Iranian secular identity. The movement was formed during the Pahlavi dynasty. Kasravi authored more than 70 books, mostly in the Persian language. The most important works from his body of work are History of the Iranian Constitutional Revolution, Azari or the Ancient Language of Azerbaijan and The 18 Year History of Azerbaijan. He was attacked vehemently by the Shi'ite clergy for his secular ideas and by the court for his anti monarchical statements. In his early period he was linked with the Democrat Party in Iran. In 1941 he established a political party, Azadegan. Kasravi was eventually assassinated by followers of Navvab Safavi, the founder of the Shi'ite fundamentalist Fada'iyan e Islam group. Many of the prominent members of the then Iranian clergy, including the later Ayatollah Ruhollah Khomeini, supported the act of Kasravi being murdered, and Navvab and the Fada'iyan were proclaimed heroes following the assassination. Kasravi was the first Iranian Azerbaijani intellectual to take a firm position against pan Turkists from the Ottoman Empire, and authored the most important work on the Iranian identity of the Azerbaijan region and the region's Old Azeri language, an Iranian language. Kasravi is widely despised by pan Turkists in the Republic of Azerbaijan and Iran, who view him as a "traitor" to Azerbaijanis.
Ерте өмір
Қасрави 1890 жылдың 29 қыркүйегінде Тәбриздің Хокмавар ауданында дүниеге келді. Оның отбасы оны тұңғыш ұлы ретінде ерекше құрметтеді. Анасы оны басқа балалармен ойнауға тыйым салды. Касравидің өзі айтуынша, бес жасынан бастап, сол заманғы дәстүр бойынша шашы қырқылып, ол бұған қатты ренжіді. Алты жасында ол Хекмавардағы мектепке жіберілді. Дегенмен, Касрави білім алуда өте жақсы оқыды, өзін құрбыларымен салыстырып, көптеген нәрсені өз күшімен және отбасының көмегімен үйренді. Әкесі 12 жасында қайтыс болғаннан кейін (екі жыл кілем тоқудан кейін) ол діни мектепке оралып, әкесінің өсиетімен білімін жалғастырды. Касрави әулетінің қайын ағасы және қамқоршысы Хажи Мир Мохсен аға оны Талибиях мектебіне жіберді. Сол мектепте Касрави алғаш рет Мулла Хасан есімді адаммен бірге оқыды. Сондай-ақ, сол Талебия мектебінде Касрави Птолемейді оқытқан шейх Мұхаммед Хаябанимен танысты. 1904 жылы, Тәбризде парсы конституциялық революциясы басталған кезде, Касрави алғаш рет «конституция» деген сөзді естіді және, оның айтуынша, ол басынан бастап конституцияға адал болды. Осы уақытта Хақмавардағы жас дін қызметкері Мир Мохсен ағаның күйеу баласы болды, ол Касрави әулетінің қамқоршысы еді. Мир Мохсен Ния Касрави мешітін салғаннан кейін, Касравиді одан білім алуға мәжбүр етті. Бірақ Касравидің конституцияға бейімділігі және осы дін қызметкерінің және Мир Мохсен ағаның конституцияға қарсылығы олардың арасындағы антагонизмді күшейтті. Сондықтан Касрави одан білім алуын тоқтатты, нәтижесінде оның отбасы қамқоршысы да Касравиге реніш білдіріп, оған деген көзқарасын өзгертті. Ол қысқа уақыт Тәбриз қаласының Хекмабад ауданындағы Касрави мешітінің алдында да болды. 1909 жылдың 30 сәуірінде Тәбризде орыстар моджахедтермен қақтығысты. Касрави Хекмавардағы қақтығыстан алыс болғанымен, бұл оқиға және ирандықтардың тұрақтылығы оған әсер етті. Мұхаррам айы да басталғандықтан, ол халыққа уағыз айтты. Касрави бұған қанағаттанбай, бірнеше мылтықпен күресушілерге қосылуға тырысты. Бірақ соғыс төрт күннен аспады, моджахедтер қаланы тастап кетті, ал орыстар Тәбризді басып алып, Конституцияның көп жылдық жауы болған Самад ханды қала басшысы етіп тағайындады. Конституцияға қарсы дін қызметкерлері мен олардың жақтастары конституционалистерге қатты зорлық-зомбылық көрсетті. Касрави да Хажи Мир Мохсен ағаның қысымымен Баг-э-Амирдегі Самад ханға баруға мәжбүр болды. Алайда, ол бірнеше күн мінберде сөйлегеннен кейін, дін қызметкерлері оны қауымнан шығарып тастады, ал Хақмаварда онымен бірге болған дін қызметкері оған зиян келтіру үшін қарақшыларды қоздырды. Нәтижесінде, адамдар біртіндеп оның мінберінен тарады, ол дін қызметкерлігінен бас тартты. Оның айтуынша, дін қызметкерлерінің жүгі оның мойнынан түсті. Осы кезде Касрави өзінің туысы, олардың отбасының үлкен қызы Мир Мохсен ағамен неке қиды. Бірақ осы кезде ол дін қызметкерлерінің қуғын-сүргінін көрді және дінге сенбеушілікпен айыпталды. Екінші жағынан, ол жұмысы болмағандықтан кедей болып, кітаптарын сатуға мәжбүр болды және әкесінің ескі достарынан көмек сұрады. Касравиге шұлық тоқу ұсынылып, ол шұлық тоқу машинасы сатып алды, бірақ машинаның жарамсыздығы байқалды және ол оны қайтарып берді. Бірақ сатушы оның алдын төлеген ақшасын қайтармады. Ол тағы бір шұлық тоқу машинасы сатып алды, бірақ ол да бұзылып, жоғалып кетті. 1915 жылы Касрави жаңа білім іздеп, еуропалық тіл үйрену қажеттігін сезді. Алғашында ол француз тілін үйренуге тырысты, бірақ француз тілін білмейінше үйрене алмайтынын түсінді. Сондықтан ол Тәбриздегі "Мемориал мектебі" деп аталатын американдық мектепке баруды қалады. Ол сол мектептің директоры Чесп мырзаға барып, өтінішін қайталады. Чесп Касравидің орта мектепте оқыған жасын оның сол мектепте оқуына кедергі деп есептеді және бастапқыда оған мұғалім болып жұмыс істеп, күніне екі сағат оқуды ұсынды. Жұмыссыздықтан қиналған Касрави бұл ұсынысты қабыл алып, өзі ағылшын тілін оқыған студенттерге араб тілін үйретті. Ол алғашқы айларда эсперанто тілін өзі үйреніп, тілге қызығушылық танытты. Ол студенттеріне араб тілін үйретудің жаңа әдісін ойлап тапты. Содан кейін ол осы әдіс туралы "Әл Наджм әл Дарья" атты кітап жазды, ол біраз уақыт Тәбриз орта мектептерінде оқытылды. Америка мектебінде үш христиан дінінің өкілдері (әрмендер және ассириялықтар), мұсылмандар және Али Иллахилер болды, бұл христиандар мен мұсылмандар арасындағы қақтығысқа себеп болды. Касрави бұл қақтығыстан тыс қалмады. Кейбір мұсылман шенеуніктер де оған жаулық жасады. Дегенмен, Касрави Чесп мырзаны діннен алыс, адал адам деп есептейді.
Kasravi was born on 29 September 1890 in the Hokmavar neighborhood of Tabriz. His family admired him as the first son of their family. His mother prevented him from playing with other peers. According to Kasravi himself, from the age of five, his head was shaved according to the tradition of that time, which made him very upset. He was sent to a school in Hekmavar when he was six years old. Nevertheless, Kasravi was a leader in learning, comparing himself to his peers, and he learned many things with his own efforts and with the help of his family. His father died at the age of 12 and (after two years of carpet weaving) he returned to religious school and continued it according to his father's will. Haji Mir Mohsen Agha, who was the husband of the aunt and guardian of the Kasravi family, sent him to the Talibiyeh school. In that school, Kasravi first studied in the school with a man named Mullah Hassan. Kasravi first met Sheikh Mohammad Khayabani, who taught Ptolemy, at the same school in Talebia. In 1904, at the same time as the beginning of the Persian Constitutional Revolution in Tabriz, Kasravi first came across the name of the constitution and, according to him, he was dedicated to the constitution from the very beginning. At the same time, a young cleric in Hakmavar became the son in law of Mir Mohsen Agha, the guardian of Kasravi's family, and Mir Mohsen started the mosque of Nia Kasravi and forced Kasravi to learn from him; But the two were at hostility. Kasravi's leaning towards the constitution and the opposition of this cleric and Mir Mohsen Agha to the constitution also increased his enmity. Therefore, Kasravi stopped learning from him, and as a result, his family guardian also resented Kasravi and changed his attitude towards him. He was also in front of the Kasravi Mosque in the Hekmabad neighbourhood of Tabriz for a short time. On 30 April 1909, the Russians clashed with the Mujahideen in Tabriz. Although Kasravi was far from a conflict in Hekmavar, this conflict and the stability of the Iranians affected him, and since Muharram had also begun, he advised the people on the pulpit. Kasravi was not satisfied with this and tried to join the fighters with several rifles; But the war did not last more than four days and the Mujahideen left the city and the Russians conquered Tabriz and appointed Samad Khan, one of the long time enemies of the Constitution, over the city. Anti constitutional clerics and their followers also inflicted severe violence on the constitutionalists. Kasravi was also forced to visit Samad Khan in Bagh e Amir under the pressure of Haji Mir Mohsen Agha, Guardian their family. However, for the few days that he went to the pulpit, the clerics excommunicated him, and the cleric who was with him in Hakmavar incited the thugs to harm him, and eventually, the people gradually dispersed from his pulpit, and he thus withdrew from the clergy. According to him, the burden of the clergy was removed from his neck. At this time, Kasravi made a marriage contract with his cousin, the eldest daughter of their family, Mir Mohsen Agha; But at this time he saw the persecution of the clergy and was accused of cultism and disbelief in religion. On the other hand, because he had nothing to do, he became poor, had to sell his books, and, of course, enlisted the help of his father's old friends. Kasravi was offered to weave socks and he bought a sock machine, but the machine was unhealthy and Kasravi returned it, however, the seller did not return his advance payment. He bought another sock weaving machine, but this one also got into trouble and he lost it. In 1915, Kasravi, in search of new knowledge, found himself in need of learning a European language. At first, he tried to learn French, but he knew that he could not learn without it. So he wanted to go to the American school in Tabriz called "Memorial School", so he went to Mr Chesp, the principal of that school, and repeated his request. Chesp considered Kasravi's high school year as a ban on his studentship at that school and had initially suggested that he go there as a teacher and study for two hours a day. Kasravi, who suffers from unemployment, accepted the offer and taught Arabic to The students who studied English themselves. It was in the first few months that he became self taught about Esperanto and became attached to the language. He also chose a way to teach Arabic to his students. Then he wrote a book about this method called Al Najm al Darya, which was taught in Tabriz high schools for some time. In the American school, there were three Christian tribes (Armenian and Assyrian), Muslim and Ali Illahis, which was a conflict between Christians and Muslims, and Kasravi was not relieved of this conflict. Some Muslim officials were also hostile to him there. Nevertheless, Kasravi calls Mr Chesp a righteous man who was far from religious.
Еске алу мектебінен кету
Қайтып келгеннен кейін мұсылмандар мен армяндар арасындағы антагонизм күшейді, және Касрави олармен ауызша жанжалдарға түсті. Бір күні мектептен шыққанда, бірнеше армян студенттері оның соңынан еріп, жамылғысын тартып алды. Бұл мектепте мұсылмандық наразылыққа әкеліп соқты, және мектеп директоры одан кешірім сұрағанына қарамастан, ренжіген Касрави енді мектепке бармады. Осы уақытта Табризде холера тарады, және Касрави да осы ауруға шалдықты. Табриз сонымен қатар құрғақшылықтан да зардап шекті. Осы жағдайларға байланысты үкімет халыққа ұн берді, ал демократтар халық арасында оның таратылуына көмектесті. Касрави да Хекмаварда осылай жасауға тырысты.
On his return, the enmity between Muslims and Armenians increased, and Kasravi had verbal confrontations with them until one day when he left school, several Armenian students followed him and dragged his cloak away. This led to a Muslim strike at the school, and although the principal apologized to him through the middle leg, Kasravi, who was upset, did not go to school anymore. At this time, cholera spread in Tabriz and Kasravi also contracted the disease. Tabriz also suffered from drought. Under these circumstances, the government provided flour to the people, and the Democrats mediated the distribution of flour among the people. Kasravi also tried to do this in Hekmavar.
Мазандаран тілінде
Әйелінің қайтыс болғаннан кейін қырық күн өткен соң, 20 қыркүйекте Касрави балаларын ағасына тапсырып, Тегеранға қайта оралды. Касрави Тегеранға жол тартқанда, Мұхаммед Тақи Песян Хорасанда қаза тапты. 12 қазанда ұзақ сапардан кейін ол Тегеранға келді, біраз демалып, сол кездегі Әділет министрі Амид әл-Салтанахты кездесуге барды, бірақ сот жүйесінде оған орын табылған жоқ. Осылайша, Касрави қайтадан қиын жағдайға түсті. Тегеранда ол қайтадан үйленді. Біраз уақыттан соң, ол Мазандаран апелляциялық кеңесінің мүшесі болды. 17 қарашада Касрави Мазандаранға аттанды, сол кезде ол жерге жетудің жалғыз жолы – ат пен есек пайдалану болатын. Касрави ат жалдап, сапарға шықты. Осы кезде Әмір Моаид Савадкухи Савадкухта үкіметке қарсы көтеріліс ұйымдастырды, ал Сардар Сепа (Реза Шах) оны басу үшін әскер жіберді. Касравидің Фирузкухтағы керуені саяхатын жалғастыра алмады. Сондықтан казактар оны басқа керуенмен бірге жіберді, бірақ керуен оның серіктестігіне риза болмағандықтан, Касрави оларды тастап, Сариге жаяу жолға шықты. Осы сапарда Касрави алғаш рет ирандық диалекттермен танысып, олардың бар екенін білді. Барлық қиындықтарға қарамастан, ол ақыры Сариге жетіп, төрт ай бойы сонда тұрды, әйелі де онымен бірге келді. Касрави Мазандарандағы өмірді ұнатты, онда мазандаран тілін зерттеп, білім алды. Осы уақытта Симко Шикак Махабадқа жетіп, жандармеге бағынып, оларды өлтірді. Ал Мазандаранда Әмір Моаидтің көтерілісі басылып, ол бағынды.
After forty days after the death of his wife, on 20 September, Kasravi handed over his children to his brother and left for Tehran again. When Kasravi was on his way to Tehran, Mohammad Taqi Pessian was killed in Khorasan. On 12 October, after a long trip, he arrived in Tehran, and after some rest, he went to see the then Minister of Justice, Amid al Saltanah, but there was no room for him in the judiciary. Thus, Kasravi was caught in bipolar again. He remarried in Tehran. Eventually, he was made a member of the Mazandaran Appeal. On 17 November, Kasravi left for Mazandaran, where at that time the only way to get there was to use horses and Mule, and Kasravi rented a horse and ran away. At this time, Amir Moayed Savadkuhi had revolted against the government in Savadkuh and Sardar Sepah (Reza Shah) had sent an army to suppress him and Kasravi's caravan in Firoozkooh was prevented from following the trip. So the Cossacks sent him with another caravan, but because the caravan was not satisfied with his company, Kasravi left him and set off on foot to Sari. It was during this trip that Kasravi first came across Iranian dialects and became aware of their existence. Despite all the difficulties, he finally arrived in Sari and stayed there for four months, bringing his wife there as well. He enjoyed life in Mazandaran, where he studied the Mazandaran language and studied. At this time, Simko Shikak had reached Mahabad and surrendered to the gendarmes and killed them. On the other hand, in Mazandaran, Amir Moayed's revolt had subsided and he had surrendered.
Дамаванд қаласында
Наурыз айында Тегеранға Мазандаранның шағымы қабылданбағаны туралы хабар жетті, сондай-ақ Касрави Тегеранға баруға міндетті болды. Тегеранға оралған соң ол Абдулхоссейн Теймурташпен танысты, бұл таныстық кейін олардың бірлескен жұмысына әкелді. Біраз уақыттан кейін сот органдары мен жергілікті билік арасындағы дауларды реттеу үшін ол Дамавандқа жіберілді. Дауды шешкеннен кейін, одан Дамавандта қалуын сұрады, Касрави да келісті. Осы кезде Касрави араб тілінде "ХХ ғасырдағы Әзірбайжан" атты кітап жазып, оны ай сайын жарияланатын "Әл-Ирфан" журналына жіберді. Қазан айында судьялардың білімін тексеруге қатысты заң қабылданды, сондықтан Касрави емтихан тапсу үшін Тегеранға сапарлады және бұл емтиханда ең жоғары ұпал жинады. Ол Тегеранда екі ай бойы Мазандаран тарихын зерттеумен, апталық "Нобахар" журналында Табарестан тарихына қатысты жазбалар жасаумен, Ибн Эсфандиардың қолжазбасын зерттеумен және оны шетелдік қолжазбалармен салыстырумен айналысты, бұл оның жазушылық жолының бастауы деп есептеді.
In March, Tehran was informed that Mazandaran's appeal had been dismissed, and Kasravi had to leave for Tehran. On his return to Tehran, he met with Abdolhossein Teymourtash, and this acquaintance later led to their cooperation. After a while, he was sent to Damavand by the judiciary to resolve the disputes between the judiciary staff and the ruler there. After resolving the dispute, they asked him to stay in Damavand and Kasravi accepted. At this time, Kasravi began writing a book in Arabic called "Azerbaijan in the Twentieth Century" and sending it to the monthly Al Irfan. In October, a law was passed to test the knowledge of judges, so Kasravi went to Tehran for the exam and he received the highest score in this exam. He stayed in Tehran for two months and spent this time researching the history of Mazandaran and writing notes on the history of Tabarestan in the weekly Nobahar and researching Ibn Esfandiar's manuscript and comparing it with foreign manuscripts, which he considered the beginning of his writing life.
Занжан қаласында
Бірнеше уақыттан кейін ол Занжанға жіберілді, онда соттың бұрынғы басшысын қызметтен босату мәселесі қиындық тудырды. Екі айдан соң оған Аракқа бару ұсынылды, ол оған келісті, бірақ Занжан халқы оны қалуын қалады. Занжанда ол "ХХ ғасырдағы Әзірбайжан" кітабын жазуын жалғастырды. Ол сондай-ақ Занжандағы Баби қозғалысымен байланысты оқиғаларды зерттеді, бұл кейіннен бахаизм туралы кітап жазуға көмектесті. Занжандықтар мен әзірбайжандықтардың диалектілерінің айырмашылығы Касравиді әзірбайжан түркі тілін, оның жазбаларын және еңбектерін зерттеуге түрткі болды. 1923 жылдың жазының соңында Касрави сот сараптамасынан өту үшін Қазвинге жіберілді. Ол отбасымен бірге Қазвинге барды және бір ай бойы сол жерде тұрып, Тахирих туралы білді. Содан кейін ол Занжанға қайтып оралды. Осы уақыт аралығында ол Солтаниеге саяхат жасады.
After a while, he was sent to Zanjan, where they had problems dismissing the former head of the court. After two months, he was offered to go to Arak and he accepted, but the offer was rejected by the people of Zanjan who wanted him to stay. In Zanjan, he resumed writing the book "Azerbaijan in the Twentieth Century". He also researched events related to the Babi movement in Zanjan, which later helped him write a book on Baha'ism. The differences between the dialects of the Zanjanis and the Azerbaijanis also prompted Kasravi to research the Azerbaijani Turkish language and its writings and works. At the end of the summer of 1923, Kasravi was sent to Qazvin to be tested by the judiciary. He went to Qazvin with his family and stayed there for a month, where he learned about Táhirih. After that, he returned to Zanjan. In the meantime, he made a trip to Soltanieh.
Хузестан қаласында
Ол Сардар Сепаның премьер-министр болып тағайындалғанға дейін Занжанда болды. Сол кезде Муад әл-Салтанах Әділет министрі болды. Қасрави Хузестанды қабылдау үшін де талаптар қойды, және ол қабылданған соң, Қасрави да Хузестанға баруға келісті. Ол кетпес бұрын Реза хан Сардар Сепахпен алғаш рет кездесті. Сардар Сепа Қасравиге Арванд өзенінің арғы жағындағы британдық сот жүйесінен артық сот жүйесін құруды тапсырды. Қасрави да жолға шығып, Ирак (Бағдад және Басра) арқылы Хузестанға жетті. Бірінші кезекте ол Қоррамшаһрға, содан кейін Абаданға барып, шейх Хазалмен оның жеке кемесінде кездесті. Одан ол бір құрылғыға отырып, Ахвазға барды. Содан кейін сол кезде Хузестанның орталығы болған Шуштарға бару қиын болды. Қасрави осы қалаға деген қызығушылықтың жоқтығына және оның кішкентайлығына таң қалды. Сол жерде ол Хазалдың Хузестанда Дезфул, Шуштар және Рамхормоз ғана емес, сонымен қатар көптеген мемлекеттік қызметкерлерге пара бергенін білді. Шейх Хазал да жалдамалы кісілердің қолында болды, мысалы, сот жүйесінің бұрынғы басшыларының бірі Саид Абдулланы осы кісі өлтірушілердің бірінің бұйрығымен өлтірді. Осы кезде 250 ирандық әскер Шуштар маңындағы Саласель бекінісіне жиналды, ол сол кезде Хузестанның жалғыз үкіметтік күші болды, ал шейх Хазал Иранның орталық үкіметінен бөлек үкіметке ие болды. Хузестанның көптеген адамдарына пайда әкелген Ұлыбритания да Хазалға қолдау көрсетті. Осы кезде Реза хан Иранның осы бөлігінде орталық үкіметтің ықпалын қайта орнатуды ойлады. Басында Хазал мен оның ұлдары Қасравидің араб тілін білгеніне қуанды, бірақ Қасрави Хузестанның тәуелсіздігі туралы жарияланған пікірге жауап ретінде араб газеттерінде жазғанда және Хузестанды Иранның бір бөлігі деп атағанда Хазал оған ашуланды. Қасрави Хузестанның Суза және Дезфул қалаларын аралады. Сондай-ақ ол Жундишапурдың қираған орындарын көрді. Хузестанда ол аймақтың арабтарымен танысқанда, оның түлектерінен басқа араб тілінде еркін сөйлейтін адамдардың азайып бара жатқанын білді. Ол сондай-ақ барлық арабтардың шейх Хазалмен жақсы қарым-қатынаста емес екенін білді. Осы уақытта Қасрави премьер-министрге Хузестанның қиын жағдайы туралы үнемі хабарлап отырды.
He was in Zanjan until the beginning of Sardar Sepah as prime minister. At that time, Mu'adh al Saltanah had become the Minister of Justice. Kasravi also set conditions for the acceptance of Khuzestan, and when he was accepted, Kasravi also agreed to go to Khuzestan. Before leaving, he met Reza Khan Sardar Sepah for the first time. Sardar Sepah entrusted Kasravi to establish a judiciary that would be superior to the British judiciary on the other side of the Arvand River. Kasravi also set off and reached Khuzestan via Iraq (Baghdad and Basra). First, he went to Khorramshahr, then in Abadan he met Sheikh Khazal in his special ship. From there, he sat on a device and went to Ahvaz. Then it was difficult to go to Shushtar, which was the centre of Khuzestan at that time. Kasravi was surprised by the lack of interest in this city and its small size. There he learned that Khazal in Khuzestan did not dominate only Dezful, Shushtar and Ramhormoz, where he also bribed most government employees. Sheikh Khazal was also in the hands of mercenaries who, for example, had killed Sayyid Abdullah, one of the former heads of the judiciary, at the behest of one of these assassins. At this time, 250 Iranian troops were gathered in Salasel Fortress near Shushtar, which was the only government force in Khuzestan at that time, and Sheikh Khazal had a separate government from the central government of Iran. Britain, which benefits many in Khuzestan, also supported Khazal. At this time, Reza Khan was thinking of restoring the central government's influence over this part of Iran. At first, Khazal and his sons were pleased to know that Kasravi had knowledge of Arabic, but when Kasravi wrote in Arabic newspapers in response to Khuzestan's independent reading and called Khuzestan part of Iran, Khazal became angry with him. Kasravi visited Susa and Dezful in Khuzestan. He also saw the ruins of Jundishapur. In Khuzestan, when he became acquainted with the Arabs of that region, he knew that few people except his graduates were familiar with eloquent Arabic. He also knew that not all Arabs have a good relationship with Sheikh Khazal. At this time, Kasravi was constantly reporting to the Prime Minister on the critical situation in Khuzestan.
Дін
Исламда реформа жақтаушысы болған ол, дін туралы терең білімімен құрметке ие болды, себебі "оның тіпті ортодоксалды қарсыластары да Касравиді қабілетті теолог деп мойындайды және оның "Шариат Ахмади" кітабын өз заманының Ислам мен шииттіктің негіздері туралы ең жақсы еңбек деп санайды". Доктор Әли Шариати сияқты, үш он жылдан кейін, Касрави Исламның екі түрі бар деп есептеді: бірі – ардақты арабтың мың үш жүз елу жыл бұрын әкелген және ғасырлар бойы қалыптасқан дін. Екіншісі – бүгінгі Ислам, ол сүннизм, шиизм, исмаилизм, алиуллахи, шейхи, каримхани сияқты түрлі бағыттарға бөлінген. Екеуін де Ислам дейді, бірақ олар бір емес. Олар толығымен өзгеше, тіпті қарама-қарсы. Сол Исламның еш нәрсесі қалмаған. Муллалардың билігіндегі бұл жүйе көп пайда бермейді, керісінше, көп зиян келтіріп, халқының азаптауына себеп болады. Ол негізінен "қазіргі Исламның барлық түсіндiрмелерi оның мәнінен және бастау принципінен ауытқып кеткенін" жазды. Әсіресе шииттікке (алтыншы имамнан бастап қалыптасқаннан бері) және суфизмге сыншыл болды. Ол олардың тұрақсыздыққа, "ақылсыздыққа" немесе шығыстанушылардың құралы болуына себеп болатын көптеген кемшіліктерді атады. Оның басты қарсыласы – әйгілі Э.Г. Браун болды, оны ирандық зиялылардың барлық топтары бағалаған. Касрави оны парсы әдебиеті тарихында суфи поэзиясын жоғары қойғаны үшін айыптады, осылайша ирандық рухты суфилерге тән қателіктермен (әдепсіздік, ақылсыздық) сипаттауға тырысып, Иранды шетелдік империалистердің ықпалында ұстау үшін жалқаулық пен бейқұлықты насихаттады. Хафез Ширазиге қатысты сын-пікірлері де осы бағытта болды, оны "ұяттың көзі" деп санады. Оның "әдепсіздігінің" себебі – монғолдардың аймақтағы жаңа билеушілер болуы, олар ислам заңдарын құрметтемегендіктен, кейбір суфилерге (Хафез сияқты) "шарап ішуге еркіндік берді, ал бұрын олар билеушілер мен діни басшылардың исламдық сезімдерін ренжітпеу үшін сақ болуға мәжбүр болған". Касрави бахаи дінін де сынады және оны шииттік, шейхизм (Шейх Ахмадтың ізбасарлары), бабизм (Әли Мұхаммедтің ізбасарлары, Баб деп аталған) және бахаи дініне дейінгі бірдей ауытқудың жалғасы деп қарады. Йель университетінің тарих профессоры Аббас Аманат Касравидің бахаилерге қатысты "Бахаигари" еңбегін "тарихи құндылығы аз қысқаша айтыс" деп бағалайды. Ол "Бабты сынағанда, оның пайда болған тарихи жағдайларды ескермегенін және оның догматикалық шешімдерінің өзінің "пакдини" көзқарасымен байланысты екенін" түсіндіреді. Алайда, Аманаттың өзі бахаи дінінің ізбасары екенін атап өткен жөн. Касравидің көзқарастары модернистерге (батыс мәдениетін материалдық тұрғыдан соқыр түрде ұстанған зиялылар) де, дәстүршіл дін қызметкерлеріне де (елді жаңарту үшін қажетті прогрессивті өзгерістерге қарсы тұратын дәстүршілдер мен шиит басшыларына заңдылық бергендер) қауіп төндірді. Бұл оның дінге қатысты көзқарасынан (шииттік және суфизмнен басқа, бахаилерге де күмәнмен қарады) және секуляризмге сынды көзқарасынан, сондай-ақ "Әл-Ехмад "Батысқа таңба салу" терминін ойлап тапқанға дейін модернизм мен евроцентризмді сынаған алғашқы ирандық" болғандықтан туындады.
A proponent of reform in Islam, he was respected for his deep knowledge of the religion, as "even his orthodox opponents admit that Kasravi was an able theologian and regard his Shari'ate Ahmadi as the best book on the fundamentals of Islam and Shi'ism of his time", and, like Dr. Ali Shariati some three decades later, Kasravi considered that there were two kinds of Islam: [O]ne is the religion that that honourable Arab man brought one thousand, three hundred and fifty years ago and was established for centuries. The other is the Islam that there is today and has turned into many colours from Sunnism, Shi'ism, Esmaili, Aliollahi, Sheikhi, and Karimkhani, and the like. They call both Islam, but they are not one. They are completely different and are opposite of one another Nothing is left of that Islam. This establishment that the mullas are running not only does not have many benefits but also causes many harms and results in wretchedness. Basically, he believed and wrote that "all the present day representations of Islam have deviated from the essence and the true concept of its foundation". He was particularly critical of Shia (since its formation since the sixth emam, Emam Jafar Sadegh) and Sufism, to which he ascribed many ills, from its supposed promotion of stagnation, "irrationality" or even being a tool of the Orientalists. His main target in that field was the famous E. G. Browne, appreciated by Iranian intellectuals of all tendencies, whom he accused to have favoured Sufi poetry in his history of Persian literature, and thus trying to characterize the Iranian spirit with the errors he thinks belong to Sufis (immorality, irrationality, ), further promoting idleness and passivity in order to keep Iran subjugated to foreign imperialists. His criticism of Hafez Shirazi followed the same path, considering him "a source of disgrace", saying that his "immorality" was due to the fact that the Mongols were the new rulers in the region, not respectful of Islamic law, thus letting some Sufis (like Hafez) "free to indulge in drinking wine, whereas previously they had to be cautious not to offend the Islamic sentiments of the rulers and the religious authorities." Kasravi was also critical about the Baháʼí Faith and considered it as another continuation of the same deviation that started from Shia (penetration and influence of Old Iranian and Judaism beliefs about "a supposed to come saviour" into Islam) to Shaykhism (followers of Shaykh Ahmad) then Babism (followers of Ali Muhammad, called the Bab), then into the Baháʼí Faith. Abbas Amanat, professor of history at Yale University, believes that Kasravi's work regarding the Bahá'í called Bahaigari is "a short polemic of little historical value". He further explains "in his criticism of the Bab, he hardly takes into account the historical circumstances under which the movement first appeared and his pontifical judgements no doubt are influenced by his own vision of pakdini". It should be noted, however, that Amanat considers himself a follower of the Baháʼí Faith. Kasravi's views threatened both modernist (blind followers of western culture in materialistic concept) intellectuals and the traditionalist cleric class (who worked along and gave legitimacy to traditionalists and Shia leaders who oppose progressive needed changes to modernize the country), not only because of his vision of religion (apart from Shi'a faith and Sufism, he was also sceptical of the Baháʼí), but also due to his critical stance on secularism and the fact that he was "the first Iranian to criticize modernism and Eurocentrism before Al e Ahmad coined the term 'Weststruckness' and made it a genre."
Таңдалған шығармалар
Құдай бізбен бірге немесе Хода Ба Маст – Ахмад Касравидің 1944 жылы жарық көрген, суфизмді талқылайтын кітабы. Онда сегіз тарау бар. Кіріспеде ол суфизм туралы кең таралған бірқатар сенімдерге тоқталады; мысалы, суфизмнің көптеген жақтастары бар, ол әртүрлі және Тегеран, Машхад, Шираз, Мараға және басқа да жерлерде суфилер кездеседі дейді. Ол ғылым суфизмді жоя алмайды деген пікірдің дұрыс еместігін айтады және еуропалықтардың суфизмге қызығу себептерін түсіндіреді. Суфизмнің тамыры грек философиясына дейін жетеді деп мәлімдейді. Шиа және бахаи сенімдері туралы өзге кітаптарындағыдай, бұл кітабында да суфизмді сынап, оның ішіндегі қайшылықтар мен кемшіліктерді көрсетеді; мысалы, екінші тарауда суфилердің көпшілігі кәсіпсіз, отбасы құрмайды және өмірге немқұрайлы қарасады деген фактіні айтады. Үшінші тарау ислам мен суфизм, сондай-ақ суфизмнің жақтастары исламға тигізген зиянды қамтиды. Келесі тарауда суфизмнің сенім жүйесінің ерекшелігінен туындаған, оның жақтастарына тигізетін теріс әсері талқыланады. Алтыншы тарауда ол суфизмнің жақтастарын жалғаншы деп айыптап, кітаптарындағы мазмұнды "крамат" деп сынап жазады. Келесі екі тарауда моңғолдардың Иранға шабуылы мен суфизм арасындағы байланыс қарастырылады; Касрави Иранның жеңілісіне суфизмді кінәлі деп есептейді. Соңғы тарау грек философы Плотинге арналған, Касрави оны суфизмнің негізін қалаушы деп санайды және оның идеяларын сынап жазады. Кітап суфизмнің барлық наным-сенімдеріне шабуыл жасайды, суфи кітаптарынан мысалдар келтіреді. Касрави сонымен қатар бірнеше мерзімді басылымдар шығарды: Payman (1932–1942) және Parcham (1942–1944).
God Is with Us or Khoda Ba Mast is a book by Ahmad Kasravi in which he discusses Sufism was published in 1944. It has eight chapters. In the introduction he touches on some common beliefs about Sufism; for example, he says that Sufism has many followers and is very diverse and that there are Sufis in places such as Tehran, Mashhad, Shiraz, Maragheh, etc. He goes on to claim that it is not true that science will destroy Sufism and talks about why Europeans adore Sufism. He talks about the root of Sufism and its origin in Greek philosophy. Like his other books about Shia and Baháʼí beliefs, he criticizes Sufism and brings up contradictions and flaws in Sufism; in the second chapter, for example, he mentions the fact that most of Sufis do not have any occupation, do not get married, and do not care about life before death. The third chapter is about Islam and Sufism, and the bad things followers of Sufism have done to Islam. The next chapter is about the negative effect of Sufism on its followers because of the nature of the belief system. In the sixth chapter he calls followers of Sufism liars, and criticizes the message of their books as "kramat". The next two chapters are about the Mongolians' attack on Iran and its relationship with Sufism; Kasravi blames Sufism for Iran’s defeat. The last chapter is about the Greek philosopher Plotinus, whom Kasravi believes is the founder of Sufism, and Kasravi's critique of his ideas. The book attacks all Sufi beliefs, taking some examples from Sufi books. Kasravi also published several periodicals: Payman (1932–1942) and Parcham (1942–1944).
Ежелгі азар тілі туралы еңбектер
Касрави ежелгі азар тіліндегі айқын және даулы зерттеу жұмыстарымен танымал. Ол ежелгі азар тілінің пахлави тілінен туындағанын көрсетті. Осы жаңалықтары үшін ол Лондон Корольдік Азия қоғамы мен Америка академиясының мүшелігіне ие болды. Ежелгі азар тілінің парсы тілімен тығыз байланысты болғанын және түркі сөздерінің енуі тек селжүктердің шапқынымен басталғанын айтқан Ахмад Касрави, Иран Әзірбайжанының нағыз ұлттық тілі – парсы тілі деп есептеді және Әзірбайжанда парсы тілінің тілдік ассимиляциясын қолдады. 1927 жылы Ахмад Касрави үш маңызды мақала жариялап, Сефевидтер әулетінің тегін анықтау ісінде бастама көтерді, «Сафват әл Сафа» кітабындағы «ресми» Сефевидтер шежіресінің дұрыстығын жоққа шығарды және Сефевидтер орденін (тарика) құрған Шейх Сафи әд-Диннің ата-бабалары Иранның түпкі тұрғындары болғанын нақты дәлелдеді. Бүгінде Сефевид тарихшыларының көпшілігі Сефевидтер отбасының парсы Курдистанынан шыққандығына келіседі.
Kasravi is known for his solid and controversial research work on the ancient Azari language. He showed that the ancient Azari language was an offshoot of Pahlavi language. Due to this discovery, he was granted membership of the London Royal Asiatic Society and American Academy. Arguing that the ancient Azari language had been closely related to Persian language and the influx of Turkic words began only with the Seljuq invasion, Ahmad Kasravi believed that the true national language of Iranian Azerbaijan was Persian and therefore advocated the linguistic assimilation of Persian in Azarbaijan. In 1927 8 Ahmad Kasravi led the way in establishing the ancestry of the Safavids dynasty with the publication of three influential articles, and disputed the validity of the 'official' Safavid family tree contained in the Safvat al Safa, and argued convincingly that the ancestors of Shaykh Safi al Din, who founded the Safavid Order (tariqa), were indigenous inhabitants of Iran. Today, the consensus among Safavid historians is that the Safavid family hailed from Persian Kurdistan.
Құрлық
1946 жылғы 11 наурызда "Исламды қаралаған" айыбымен сотталып жатқанда, Касрави мен оның Сейед Мохаммад Таги Хаддадпур есімді көмекшісінің бірі Тегерандағы ашық сотта Навваб Сафавидің ізбасарлары тарапынан пышақталды. Навваб Сафави – шиит экстремистік дін қызметкері, ол Хосейн мен Әли Мохаммад Имами ағайындылары басқаратын "Фадáян-э-Ислам" (сөзбе-сөз – "Ислам жолында құрбан болатындар") деген ұйымды құрған болатын. Осы топ 1945 жылғы сәуір айында Тегеранда Касравині өлтіруге әрекеттенген, бірақ сәтсіз болған. Аятолла Боруджерди мен Аятолла Садр әл-Дин әл-Садр Ахмад Касравині өлтіруге қатысты фетва шығарған. Иранның болашақ Жоғарғы Басшысы Рухолла Хомейни де Касравидің идеяларына қарсы болды және алғашқы сәтсіз қастандықтан кейін бірнеше апта өткен соң, "осы сауатсыз тәбризиге" қарсы тұру үшін ислам үшін жас шейіттерге шақырды.
On 11 March 1946, while being tried on charges of "slander against Islam," Kasravi and one of his assistants named Seyyed Mohammad Taghi Haddadpour, were knifed and killed in open court in Tehran by followers of Navvab Safavi, a Shi'a extremist cleric who had founded an organization called the Fadayan e Islam (literally Devotees of Islam), led by two brothers, Hossein and Ali Mohammad Emami. The same group had failed in assassinating Kasravi earlier in April 1945 in Tehran. Ayatollah Borujerdi and Ayatollah Sadr al Din al Sadr had issued fatwas for killing Ahmad Kasravi. The future Supreme Leader of Iran, Ruhollah Khomeini, was also against Kasravi's ideas and had called for young martyrs for Islam to counter "this illiterate Tabrizi" a few weeks after the first unsuccessful assassination attempt.