Кіріспе

Чили саясаткері (1945 жылы туған)

Чили саясаткері Мария Исабель Альенде Бусси (/US//ɑː/'/j//ɛ//n//d//eɪ//, // //d//i/, /UK//æ/'/ //, //aɪ/'/ɛ//n// /, isaˈβel aˈʝende; 18 қаңтар 1945 жылы туған) – чили саясаткері және бұрынғы Чили президенті Сальвадор Альенде Госсенстің кіші қызы. Социалистік партия мүшесі және Чилидің бұрынғы президенті Сальвадор Альенде мен Хортенсия Буссидің қызы Альенде 1994 жылдан 2010 жылға дейін депутат қызметін атқарды, ал 2010 жылдың наурызында Атакама аймағының сенаторы болды. 2014 жылдың 28 ақпанында ол Сенат президенті болып сайланды, бұл лауазымды оның әкесі 1960 жылдары атқарған еді. Осылайша, ол Чили тарихында Сенаттың тұңғыш әйел президенті атанды.

Өмірбаян

Ол Мейзонетт колледжіне оқуға түсті және әпке-қарындастарынан өзгеше, бастапқыда католик шіркеуіне қызығушылық танытып, алғашқы қасиетті тағылымды қабылдады. 1962 жылы 17 жасында ол социологияны оқып, университеттің социалистік бригадасына қосылды. Бес жыл өткен соң ол әкесін Чилидегі Социалистік партияның съезіне ертіп барды. 1973 жылдың 11 қыркүйегінде генерал Аугусто Пиночет басқарған әскери төңкеріс күні Изабель президент сарайына соңғы болып кірді. Әскерилер президент сарайын бомбалауды бастағаннан кейін, нәтиже анық болды, сонда оның әкесі әйелдерге кетуге бұйрық берді. Изабельдің әкесі Сальвадор Альенде, Америкадағы алғашқы сайланған марксистік президент және төңкеріс кезінде қызмет еткен президент, 1973 жылы генерал Аугусто Пиночет басқарған төңкерісшілерге қарсы тұрудың орнына өз-өзіне қол жұмсады. Әскери төңкеріс 17 жылдық қанды диктатураның бастауы болды. Изабель анасы мен әпкесі Беатриспен бірге Мексикада саяси пана алды, онда ол 16 жыл жер аударылып өмір сүрді, содан кейін 1989 жылы әскери режимнің соңғы кезеңінде Чилиге оралды. Оның Серхио Мезамен жасаған алғашқы некесі ұзаққа созылмады, бірақ олардың Гонсало есімді ұлы болды. Гонсало (1965-2010) 1988 жылғы референдумға дейін «Жоқ» қозғалысының белсенді мүшесі болды және Демократия партиясын құруға қатысты. Екінші күйеуі Ромилио Тамбуттиден оның Марсия (1971 ж.т.) атты қызы бар. Альенде отбасының басқа да мүшелері Чили саясатында маңызды рөл атқарды. Оның немересі Майя Фернандес, сондай-ақ Социалистік партияның мүшесі, 2022 жылдың наурызынан бері президент Габриэль Боричтің қорғаныс министрі қызметін атқарып келеді. Гей құқықтарын қорғаушы Алехандро Фернандес Альенде оның жиені.

Саяси мансап

Өз еліне оралғаннан кейін Альенде Чили Социалистік партиясының мүшесі ретінде сәтті саяси мансабын бастады. 1990 жылы Чилиде демократия қайта орнасып, ол Депутаттар палатасына сайланды және 2003-2004 жылдары оның төрағасы болды, бұл қызметті Адриана Муньос есімді әйелден кейін екінші болып атқаруға қол жеткізді. Альенде, Соледад Альвеар және бірнеше сенаторлармен бірге шетелде тұратын чилиліктерге дауыс беру құқығын кеңейту туралы заң жобасын ұсынды. Шетелден дауыс беру құқығы №20748 заңмен бекітілді, бұл мыңдаған чилиліктерге 2020 жылғы жалпыұлттық референдумда және президенттік сайлауда қатысуға мүмкіндік берді. Альенде өзінің маңызды жетістіктері ретінде Чилидің ажырасу заңын реформалау, мүгедектерге судья және нотариус болуға рұқсат беретін заң және үш негізгі жағдайда абортқа рұқсат беретін заңды қабылдау үшін жұмыс істеді. Ол сонымен қатар гендерлік идентиті туралы заң жобаларын, су кодексін және биологиялық әртүрлілікті қорғау және қоршаған ортаны сақтау жөніндегі мемлекеттік қызметті құруды қолдады.