Кіріспе
Манхэттен аңғары (сонымен қатар Блумингдейл деп те аталады) – Нью-Йорк қаласындағы Манхэттеннің Жоғарғы Батыс жағының солтүстік бөлігіндегі аудан. Ол солтүстікке қарай Батыс 110-шы көшемен, шығысқа қарай Орталық парк батысымен, оңтүстікке қарай Батыс 96-шы көшемен және батысқа қарай Бродвеймен шектеледі. Бұл аймақ Батыс 96-шы және Батыс 110-шы көшелер арасындағы көлбеу беткейде орналасқан. 18 ғасырда мұнда көптеген фермалар мен қаланың көрнекті азаматтарының ауылдық үйлері болған, олардың ішіндегі ең ірісі – Апторп фермасы. Басты артериясы – Блумингдейл жолы, ол Бродвей мен Боуэри Лейнінің (қазіргі Төртінші авеню) қиылысынан солтүстікке қарай басталып (қазіргі Юнион-скверде), шамамен қазіргі 116-шы көшеге дейін жалғасқан. Қазіргі Жоғарғы Батыс жағының шегінде бұл жол 68-ші көше, 81-ші көше, Орталық парк батысы және Гудзон өзенімен шектелген Харсенвилл ауылынан өтіп, 86-шы және 96-шы көшелер арасында орналасқан Strycker's Bay және қазіргі Колумбия университетінің кампусына жақын Блумингдейл ауылынан өтті. 1800 жылдардың басында Джон Кленденнинг Блумингдейл жолынан 8-ші авенюге дейін, 99-шы және 105-ші көшелер арасындағы аймақты, Амстердам және 104-ші көшелер маңындағы үлкен үйімен бірге қамтитын ферманың иесі болды. Бұл жер "Кленденнинг аңғары" деп аталды. Кленденнинг мүлігі 1845 жылы бөлініп сатылғанымен, "Кленденнинг аңғары" атауы 1880-жылдарға дейін сақталды, ал Кленденнинг қонақ үйі 20-ғасырдың басына дейін жұмыс істеді. 1870 және 1880 жылдардағы алғашқы даму аурулар мен қарттарға институционалдық күтім көрсетуге бағытталды. Оған еврейлерге арналған қарттар үйі, католиктерге арналған қарттар үйі, жайлы қарт әйелдерге арналған үй және 1884 жылы Джон Джейкоб Астор III салған онкологиялық бөлімшесі бар Тауэрс еміру үйі кірді. Сондай-ақ, Манхэттен аңғарында 1887 жылы 455 Орталық парк батысында салынған Нью-Йорк қалалық онкологиялық ауруханасы орналасқан. Осылардың барлығы, сондай-ақ "Лайон" сыра зауыты аймақтың алғашқы көрнекті нысандары болды. Көршіліктің тұрғын үйлермен толуы 19-ғасырдың соңы мен 20-ғасырдың басында басталды, осы кезде 1870 жылы салынған Нью-Йорк метросының IRT Тоғызыншы авеню желісі және 1904 жылы салынған IRT Бродвей – Жетінші авеню желісі Манхэттеннің жоғарғы бөлігіне қоғамдық көліктің қолжетімділігін арттырды. Колумбия университетінің метроның салынуымен бірдей уақытта Блумингдейл психикалық ауруханасын сатып алуы осы ауданды одан да тартымды етті. Жас ұл-қыз балалар Орталық парк пен Риверсайд драйвта демалып, көшеде стикбол мен роллер хоккей ойнады. 1950 жылдары Пуэрто-Рикодан келген көптеген көшіп келушілер Жоғарғы Батыс жағында қоныстанды, ал ескі қоңыр тас үйлерді бұзу жобасы осы жерде бұрын тұрған тұрғындарды қала маңына көшіруге себеп болды.
Manhattan Valley (also known as Bloomingdale) is a neighborhood in the northern part of the Upper West Side of Manhattan in New York City. It is bounded by West 110th Street to the north, Central Park West to the east, West 96th Street to the south, and Broadway to the west. The area is located on a gentle slope between West 96th Street, and W. 110th Street. By the 18th century it contained numerous farms and country residences of many of the city's well off, a major parcel of which was the Apthorp Farm. The main artery was the Bloomingdale Road, which began north of where Broadway and the Bowery Lane (now Fourth Avenue) join (at modern Union Square) and wended its way northward to about modern 116th Street in Morningside Heights, where the road farther north was known as the Kingsbridge Road. Within the confines of the modern day Upper West Side, the road passed through the hamlets of Harsenville, bounded by 68th Street, 81st Street, Central Park West, and the Hudson River; Strycker's Bay, located on a now infilled inlet between 86th and 96th Streets; and Bloomingdale Village, a place near the current Columbia University campus. In the early 1800s, John Clendening owned a farm that covered much of the valley, roughly from the Bloomingdale Road to 8th Avenue between 99th and 105th Streets, with a large mansion near Amsterdam and 104th Streets. The area was known as the "Clendening Valley". Although the Clendening estate was divided and sold in 1845, the Clendening Valley name persisted until the 1880s, and a Clendening Hotel existed into the early 20th century. Early development in the 1870s and 1880s focused on institutional care for the sick or aged, and included the Hebrew Home for the Aged, the Catholic Old Age Home, the Home for Respectable Aged Indigent Females, and the Towers Nursing Home constructed as a cancer ward by John Jacob Astor III in 1884. Also located in Manhattan Valley at the time was the New York Cancer Hospital, which was built in 1887 at 455 Central Park West. These, together with the Lion Brewery, gave the area its earliest landmarks. The neighborhood began to fill out residentially at the end of the 19th century and beginning of the 20th, when the New York City Subway's IRT Ninth Avenue Line in 1870 and the IRT Broadway – Seventh Avenue Line in 1904 allowed the public ready access to uptown Manhattan. Columbia's purchase of the Bloomingdale Lunatic Asylum at around the same time as the subway's arrival naturally made the neighborhood more attractive as well. Young boys and girls took advantage of Central Park and Riverside Drive or played stick ball and roller hockey in the streets. The 1950s saw many migrants from Puerto Rico take up residence in the Upper West Side, and a proposed project to eliminate the older brownstone apartments began to drive earlier residents to the suburbs.
Кейінгі жылдар
1950-1960 жылдары аймақ Манхэттендегі жалпы қалалық құлдырауға орай құлдырап кетті. Қалалық жоспарлаушы Роберт Мозес басқарған қала жаңарту бағдарламалары қазіргі суперблокта орналасқан Фредерик Дуглас үйлерін салу үшін бірнеше қалалық кварталдарды бұзуды көздеді. Дуглас үйлерінің салынуы төмен кірісті жалға алушылардың тығыздығын арттырды, бірақ оларға тамақ дүкендері, клубтар, мейрамханалар және ашық кеңістік сияқты қажетті жағдайлар жасалмады. 1960 жылға қарай Блумингдейл ауданындағы жасөспірімдер арасындағы қылмыс деңгейі Манхэттенде ең жоғары болды және 1000 тұрғынға шаққанда әлеуметтік жәрдемге жүгіну көрсеткіші бойынша екінші орында тұрды. 1980 жылдары аймаққа жаңа инвестициялар келді. Бірақ, 1980 жылдардың соңы мен 1990 жылдардың басында жылжымайтын мүліктің бағасының құбылуы және аймақта кректі пайдалану мен сатушылардың көбеюі жаңа инвестициялардың тоқтауына себеп болды, бұл Манхэттен аңғарына есірткі алудың ең оңай жері деген репутацияны әкелді. Сонымен қатар, Манхэттен аңғарының көшелерінде, әсіресе түнде, бандалар арасындағы соғыстар жиі болғандықтан зорлық-зомбылықтың деңгейі жоғары болды. 1968 жылы құрылған коммерциялық емес ұйым – Манхэттен аңғарының даму корпорациясы (MVDC) жаңа атау мен жаңаруға үлкен үлес қосты. Ол өзге қоғамдық даму ұйымдарынан ерекшеленуге тырысты, соғысқа дейінгі ғимараттарды бұзуға қарсы шығып, оларды қайта жаңартуды, шағын бизнесті қолдауды және "төмен кірісті, аз ұлттық азаматтардың аудандарында кең таралған сыртқы басқару компанияларының зорлық-зомбылық көрсетуіне жол бермеуге" ұмтылды. Осы жаңару салдарынан аймақтағы жалдау бағасы өсті. 1987 жылға қарай латиноамерикандық тұрғындардың саны тез азайды. 2005 жылы брокерлер аймақтағы мүліктердің бағасы жақын орналасқан оңтүстік аудандағы ұқсас мүліктерге қарағанда шамамен 30% арзан екенін есептеді. Ауданның Орталық саябаққа және үш жеке метро желісіне жақын орналасқандығы жас маман үшін тартымды, ал 2006 жылдан бастап брокерлердің хабарлауынша, Нью-Йорк тұрғындарының қызығушылығы артып, бағалар күрт өсті.
Демография
2000 жылғы АҚШ халық санағы мәліметтері бойынша (Манхэттен аңғарының халық санағы аудандары 187, 189, 191, 193 және 195 нөмірінде), бұл ауданда 48 983 адам тұрады. Халықтың 44% латиноамерикандықтар, 32% афроамерикандықтар, ал 24% азиялықтар, еуропалықтар және басқа ұлт өкілдері құрайды. Тұрғындардың 55% өте төмен кіріспен (аудандағы орташа отбасылық кірістен 50% төмен, яғни 13 854 доллар) өмір сүреді. 2009 жылы жақсы жағдайдағы отбасылар Бродвейдің батысында және Манхэттен авенюінің шығысында тұрды. Манхэттен аңғарының халқының 20,76% әлеуметтік төлемдерден табыс алды, ал 23% мемлекеттік жәрдемге мұқтаж болды.
Атақты тұрғындар
Айра Коэн, ақын, 106-шы көше мен Бродвейдегі пәтерде тұрды. Болашақ АҚШ президенті Барак Обама Колумбия университетінде студент болып оқыған кезде Колумбус даңғылы мен Амстердам даңғылының арасындағы Батыс 109-шы көшесіндегі 142-ші үйді жалға алған.