Кіріспе

Жер бетінде жасалған мотив; биіктіктен ғана көрінеді, жарыс атты

Геоглиф – бұл жер бетінде тас, тас сынықтары, қиыршық тас немесе топырақ сияқты ландшафттың берік элементтерімен жасалған үлкен сурет немесе мотив (әдетте ондаған метрден ұзын). Оң геоглиф жер бетіндегі материалдарды петроформдарға ұқсас орналастыру және түзету арқылы жасалады, ал теріс геоглиф – жер бетінің табиғи қабатының бір бөлігін алып тастау арқылы, петроглифтерге ұқсас, әртүрлі түсті немесе текстуралы жерді құру арқылы жасалады. Геоглифтер көбінесе жер суретінің, кейде тас өнерінің түрі болып табылады. Төбедегі сурет көлбеу бетке жасалады, осылай алыстан көрінуі мүмкін.

Ежелгі

Мүмкін, ең танымал геоглифтер Перудегі Наска сызықтары. Бұл геоглифтердің оларды жасағандар үшін мәдени маңызы көптеген болжамдарға қарамастан, әлі де толық анықталған жоқ. 1970 жылдардан бері Бразилияның Амазония орманындағы орманды алқаптарда көптеген геоглифтер табылды, бұл Колумбияға дейінгі цивилизациялар туралы пікірлерге себеп болды. Геоглифтерді алғаш 1977 жылы Ондемар Диас ашқан, ал Альсеу Ранзи Акре аймағынан ұшқаннан кейін олардың ашылуын одан әрі дамытты. Геоглифтер кездесетін басқа аймақтар: Оралдағы мегалиттер, Оңтүстік Австралия (Марри Мэн – ежелгі емес, бірақ құпия шығу тегі бар қазіргі заманғы өнер туындысы), Батыс Австралия және АҚШ-тың оңтүстік-батысындағы Ұлы Авантюралық шөлінің бөліктері. Таулық бейнелер, шөптік лабиринттер және Скандинавия, Исландия, Лапландия және бұрынғы КСРО-ның таспен қапталған лабиринттері – геоглифтердің түрлері. Англияның оңтүстігінде әртүрлі аттар мен адамдардың бейнелері сазды төбелерге ойылып салынған. Мысалдарға Уффингтон ақ аты, Серне Аббас алып, Вестбери ақ аты және Уилмингтонның Ұзын адамы жатады. Олардың кейбіреулері ежелгі, ал кейбіреулері соңғы бірнеше ғасырларда жасалған.

Мүмкін геоглифтер

Арабиядағы "Ежелгі адамдардың еңбектері" деп аталатын "тастан салынған құрылыстар, Наска сызықтарынан әлдеқайда көп, олар қамтыған аумақ әлдеқайда кең және одан да ескі" – делінген Италиядағы Политехник ди Торино университетінің физика профессоры Амелия Спаравигнаның сөзінде. Бұл терминді осы нысандарды сипаттау үшін қолдану, шамасы, дұрыс емес, себебі жақында жасалған зерттеулер көрсеткендей, олардың көпшілігі негізінен өнер туындылары ретінде емес, түрлі мақсаттарда салынған: жерлеу орындары мен салт-дәстүрлер, көшпенді жануарларды ұстауға көмектесу, сондай-ақ лагерьлер, үйлер және мал қораларын құру үшін тазаланған аймақтар ретінде пайдаланылған.

Қазіргі заманғы

Геоглифтердің бәрі ежелгі емес. Ланд-арт қозғалысы көптеген жаңа геоглифтерді және басқа да құрылымдарды жасады; бәлкім, ең танымал мысалы – Роберт Смитсонның «Спиральді теңіз айласы». АҚШ-тың батыс бөлігіндегі көптеген қалалар өз орналасқан жерлерінің үстіндегі төбелердегі дөңес әріптерді (сондай-ақ «тау монограммалары» деп те аталады) пайдаланады. Қазіргі австралиялық мүсінші Эндрю Роджерс әлем бойынша «Тұрмыстың ырғақтары» деп аталатын геоглифтерді жасады. You Yangs аймақтық паркі – Роджерс осы аймақтың жергілікті халқына құрмет көрсету үшін салған геоглифтің орны. Онда Уотхаронг аборигендерінің мәдениетіндегі аңыз кейіпкері Бунжил бейнеленген. Геоглифтік мәтіндер мен суреттер Орталық және Ішкі Азияда жиі кездеседі, бірақ олардың пайда болуы мен таралуына қатысты жүйелі зерттеулер аз. Англияның оңтүстігінде 1800 жылдардың басынан бері жасалған жаңа фигуралар аймақтың ежелгі қыш төбелік суреттер жасау дәстүрін сақтап келеді. Олардың мысалдары – Литлингтон ақ аты, Девиз ақ аты, Фовант белгілері, Черхилл ақ аты және Марлборо ақ аты. 2008–2009 жылдары Альфи Деннен «Britglyph» геоглифін жасады, ол Ұлыбритания бойынша адамдардың белгілі бір жерлерге тастарды тастауы және әрбір орында түсірілген медиа-материалдарды жүктеуі арқылы құрылды. Барлығы жиналып, жобаның негізгі веб-сайтында Джон Харрисонның H5 теңіз хронометрінен шабыттанған сағат пен тізбек суреті пайда болды. Адамдар Strava мобильді қосымшасын «Strava суреттерін», виртуалды геоглифтерді жасау үшін пайдаланды.