Кіріспе

Юта штатындағы қорғалған аймақ, АҚШ
Юта штатындағы ескерткіш

Газеттік тас мемлекеттік тарихи ескерткіші – Юта штатының ескерткіші болып табылады, оның бетіне өте ірі петроглифтер жинағы бейнеленген. Ол Сан-Хуан округінде, Юта штатының 211-ші тас жолы бойында, Монтичеллодан солтүстік-батысқа қарай 45 шақырым, ал Моабтан оңтүстікке қарай 85 шақырым жерде орналасқан. Бұл Canyonlands ұлттық паркінің Needles аймағына кіретін салыстырмалы түрде жақсы жол бойында, US 191 тас жолынан 19 шақырым және парк шекарасынан 48 шақырым қашықтықта жатыр. Бұл тас – Индиан Крик каньонының жоғарғы бөлігін қоршап тұрған тік Wingate құмтас жартастарының бір бөлігі және жүздеген петроглифтермен жабылған – Оңтүстік-Батыстағы ең үлкен, жақсы сақталған және қолжетімді топтардың бірі. Петроглифтерде адам, жануар, заттар және абстрактілі бейнелердің қосындысы бейнеленген. Газеттік тас 1961 жылы мемлекеттік тарихи ескерткіш деп жарияланды және 1976 жылы Юта штатының Сан-Хуан округіндегі Индиан Крик мемлекеттік паркі ретінде Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді.

Петроглифтер

Газет тасындағы алғашқы өрнектер шамамен 2000 жыл бұрын Архаикалық, Анасази, Фримонт, Навахо, Англо және Пуэбло мәдениеттерінің өкілдерімен жасалған. Навахо тілінде бұл тас "Цэ'хонэ" деп аталады, яғни "әңгіме айтатын тас". Газет тасындағы суреттер тастың қараңғы қабығына салынған, оны шөл лагы деп атайды. Шөл лагы негізінен (~70%) сазды материалдардан тұрады, бірақ қара түсін темір мен марганец оксидінің шөгінділерінен алады, олар жаңбыр мен бактериялардың әсерінен құмтас жартастардың бетінде бірте-бірте пайда болады. Көне суретшілер әртүрлі пішіндер мен өрнектерді жасау үшін, дұрыс жағылған тау жыныстарын өткір құралдармен мұқият қазып, шөл лагын алып тастап, астындағы ақшыл тасты ашыққа шығарды. Ескі суреттердің түсі жаңа лак қабаты бірте-бірте түзілгенде қараңғылана бастайды.

Полидактилияның бейнесі

Көптеген петроглифтерде көпсаусақтылық, яғни қосымша саусақ немесе бақайыр бейнеленген. Басқа Пуэбло ескерткіштерінде көпсаусақтылықты көрсететін петроглифтерге жақын бифід метатарсал сүйектерімен жерленген қабір қалдықтары табылды, бұл суреттер нақты физикалық ерекшелікті бейнелейтінін көрсетеді. Алты саусақты адамдар әшекейлі білезіктер мен түркі сияқты жоғары әлеуметтік статустың белгілерімен бірге жерленген деген деректер бар. Осыдан, көпсаусақтылықты пайдаланып ежелгі Пуэбло руларының тегін анықтауға болады.