Кіріспе

1915–1916 жылдардағы Луи Фойельдің фильмдер сериясы

«Лес вампиры» — 1915–1916 жылдардағы француз тілсіз қылмыстық сериалдық фильмі, сценарийін Луи Фойель жазып, режиссерлік еткен. Оқиға Парижде өрбуде, басты рөлдерде Эдуард Мате, Мусидора және Марсель Левеск есімді актерлер ойнаған. Сериалдың негізгі кейіпкерлері – журналист пен оның досы, олар «Вампирлер» деп аталатын (аты көбінесе мифтік мағына бермейтін) құпия қылмыскерлер тобын ашып, тоқтатуға тырысады. Сериал он сериядан тұрады, олардың ұзақтығы әртүрлі. Шамамен 7 сағатқа созылатын бұл фильм, түсірілген ең ұзақ фильмдердің бірі саналады. Оны Фойельдің «Гаумонт» компаниясы өндірген және таратқан. Фойельдің басқа қылмыстық сериалдары «Фантомас» және «Жюдекс» фильмдерімен стильдік ұқсастығы болғандықтан, бұл үш фильм көбінесе трилогия ретінде қарастырылады. Фойельдің бұрынғы «Фантомас» сериалының сәттілігінен кейін және «Пате» компаниясының бәсекесіне тап болғандықтан, ол фильмді аз ғана сценариймен, тез және үнемді түрде түсірді. «Лес вампиры» алғашқы көрсетілімінде сыншылар тарапынан күмәнді моральдық кодексі мен басқа фильмдермен салыстырғанда кинематографиялық тәсілдердің жеткіліксіздігі үшін жағымсыз пікірлер алды. Алайда, ол соғыс жылдарындағы көрермендердің арасында үлкен сәттікке ие болды және Мусидораны француз киносының жұлдызына айналдырды. Бүгінгі таңда фильм қайта қаралып, көптеген кино мамандары оны Фойельдің шедевр туындысы және кинематографиялық қазына деп санайды. Ол Альфред Хичкок пен Фриц Ланг қабылдаған триллерлік тәсілдерді және Луис Бунюэль, Анри Ланглои, Ален Ресне және Андре Бретонға шабыттандырған авангардтық киноны дамытуға үлкен үлес қосты. Бұл фильм «Өлмей тұрып көруге тиіс 1001 фильм» кітабына енген.

1-ші бөлім "Ақ бас"

"Мондиал" газетінің тілшісі Филипп Геранд "Вампирлер" деп аталатын қылмыстық ұйымды тергеп жатыр. Жұмыста ол жеделхат алады, онда вампирлерді тергеуге жауапты ұлттық қауіпсіздік агенті, инспектор Дюрталдың Сен-Клемент-Сур-Шер маңындағы батпақта бассыз денесі табылғаны хабарланады. Жергілікті сот судьясының қабылдамауынан кейін, ол түнді доктор Ноксқа тиесілі жақын маңдағы қамал ішінде өткізеді, доктор Нокс – оның әкесінің ескі досы, ал онымен бірге мүлікті сатып алуға ниетті американдық миллионер ханым Симпсон да бар. Түнде оянған Филипп қалтасынан "Іздеуді тоқтат, әйтпесе жамандық күтеді! – Вампирлер" деген хабарламаны табады, содан кейін өз бөлмесіндегі картинаның артында жасырылған құпия жолды ашады. Осы уақытта ханым Симпсонның ақшасы мен әшекейлері маска киген ұрымен ұрланады, бірақ күдік Филиппке түседі. Филипп тағы да судьяға барады, ол енді оның ісіне сенеді, және олар доктор Нокс пен ханым Симпсонды күту бөлмесінде күтуге көндіреді. Қамал ішінде Филипп пен судья Филипптің бөлмесіндегі құпия жолда инспектор Дюрталдың басын табады. Күту бөлмесіне оралғанда, олар ханым Симпсонның қайтыс болғанын және доктор Нокс жоғалып кеткенін анықтайды. Оның қалтасынан Ұлы Вампирдің жазбасы табылады, онда ол нағыз доктор Ноксты өлтіргенін және оның орнына өзінің жеке басын иемденгенін жазады.

2-бөлім "Өлтіретін сақина"

Ұлы вампир граф де Нюрмутье кейпінде, Филиппен тұрмысқа белгіленген балерина Марфа Кутиловтың "Вампирлер" атты балет қоятынын оқиды. Марфаның вампирлердің қызметін жариялауына жол бермеу және Филипптің ықыласын қайтармақ үшін, ол Марфаға өнер көрсетуге шығар алдында уланған сақина сыйлайды, ол сахнада оны өлтіреді. Дүрлік іліп, шарқ ұрған көпшілік арасында Филипп Ұлы вампирді таниды және оны тастап кетілген бекініске дейін жетелеп барады, сонда оны топ тұтқынға алады. Олар Филиппті түнгі сағат он екіде сұраққа тартып, таңертең жазалауға келіседі. Филипп оны күзетіп отырған вампирдің өзінің әріптесі Оскар Клауд Мазамет екенін біледі. Олар бірігіп жұмыс істеп, түнгі сағат он екіде келетін Ұлы инквизиторды қолға түсіруді шешеді. Олар Ұлы инквизиторды байлап, бетін жауып, Филипптің орнына жазалауға дайындап қояды. Таңертең вампирлер жазалау үшін келеді, бірақ полиция шабуыл жасайды. Вампирлер қашып кетеді, бірақ қашқанда өздерінің Бас инквизиторын қателесіп өлтіріп қояды, ол Жоғарғы соттың Бас судьясы болып шығады.

3-бөлім "Қызыл код кітабы"

Жұмыстан босату үшін сырқаттанып қалғандай еткенде, Филипп Ұлы Инквизитордың денесінен алған қызыл кітапшаны жасыруға тырысады, онда вампирлердің қылмыстары жазылған. Ол үйінің вампирлердің бақылауында екенін біледі, сондықтан жасынып кетеді. Кітапшадағы іздерді орындап, ол "Қаһарлы Мысық" түнгі клубына жетеді. Онда Ирма Веп өнер көрсетеді, және Филипп оның есімінің "вампир" сөзінің анаграммасы екенін түсінеді. Ұлы вампир Ирмаға қызыл кітапшаны қайтарып әкелуді тапсырады. Филипп үйге келгенде Мазамет, Ұлы вампирден ұрлаған улағыш қаламмен бірге келеді. Бірнеше күннен кейін Ирма жаңа үй қызметкері болып киініп үйлеріне келеді, бірақ Филипп оны таниды. Ол оны улауға тырысады, бірақ сәтті болмайды. Оның анасы ағасының автокөлік апатына ұшырағаны туралы хабар алғаннан кейін оны көруге кетеді, бірақ бұл тұзақ екені белгілі болады және оны вампирлер тұтқынға алады. Филипп ұйықтағанда Ирма тағы бір вампирді үйге кіргізеді, бірақ Филипп оларды атып тастайды. Дегенмен, олар қашып кетеді, себебі оның тапаншасы бос оқтармен толтырылған. Шөл даладағы сарайда Филипптің анасын саңырау және сөйлей алмайтын Әке Тыныштық ұстап, ол үшін кепіл ақша талап етіп хат жазуға мәжбүр етеді, бірақ ол Мазаметтің улағыш қаламымен оны өлтіріп, қашып құтылады.

4-бөлім "Тұмсық"

Үлкен вампир "Трепс" жылжымайтын мүлік брокерінің жалған атымен Хуан Хосе Морено бизнесменмен кездеседі, ол сейфпен бірге пәтер сұрайды. Үлкен вампир Мореноны артқы жағынан ашылатын сейфті Ірма Веп пен Үлкен вампирге тиесілі пәтер қабырғасы арқылы ашылатын пәтерге орналастырады. Алайда, Мореноның қолында вампирлердің қара киімдері бар. Кейіннен банк хатшысы "Жулиет Берто" кейпімен Ирма М. Метадье есімді адамның басқа филиалға 300 000 әкелуі керектігін біледі. Егер ол жеткізіп бере алмаса, "Жулиет Берто" алып келеді. Көп ұзамай М. Метадьеді вампирлер өлтіріп, оның денесін пойыздан лақтырады. Ирма оның орнына ақшаны алып кетуге дайындалғанда, М. Метадье арбауы пайда болып, оны алады. Ұлы вампир көпірден құтылып жатқан көсемді қуып шығады. Сол күні кешке қарай, мэм. Метадиер банкте күйеуін бірнеше күн көрмегенін айтады. Олар ақшаның жеткізілмегенін де біледі. Филипп бұл туралы біліп, банкке жасырын түрде барады. Ол хатшыны Ирма Веп деп таниды, оның мекенжайын тауып, бірнеше сағаттан кейін Мазаметті айла-шарғы ретінде қолданады. Ирма мен Ұлы вампир сейфті өз жағынан ашып, Метадье денесі мен ақшаны табады. Филипп оларды ұстауға тырысады, бірақ оны жерге жығып, олар қашып кетеді. Филипп полицияға хабарласа, Морено кіреді де, сейфінің екінші жағынан ашылғанын көреді. Ол өтіп бара жатқанда, оны Филипп ұстап алады. Мореноның тағы бір қылмыскер екенін және Метадьеді өлтірмегенін, бірақ оның денесін вампирлер тастаған пойыз жолдарынан тапқанын айтады. Морено Мэтадьедің өлі денесінен оның өкілеттілігін тауып, мәйітін үйіне алып кетеді, өзін Мэтадье етіп жамылып, мәйітін сейфке салады, Мэтадьенің жеке басын қабылдап, ақшаны алып, оны да сейфке салады. Нәтижесінде ақша қазір вампирлердің қолында. Полиция келіп, Мореноны тұтқындайды.

5-бөлім "Өлі адамның қашып кетуі"

Сен-Клемент-сюр-Шердегі тергеу судьясы Парижге көшіп келіп, Вампирлер ісі мен Морено ісіне бекітіледі. Сотқа шақырылғаннан кейін Морено жасырын цианид капсуласын қолданып, өзін-өзі өлтіреді. Денесі түрмеде қалды, бірақ түні бойы ол оянады, тірі екені анық. Ол күзетшіні өлтіріп, киімдерін киіп, түрмеден қашып кетеді. Ұйқысыздықтан қиналған Мазамет оны көреді. Ертесі күні Морено қашқандығы белгілі болады. Оқиғаны баяндап жатқанда Филиппті Вампирлер терезеден тартып алып, үлкен костюм қорабына салады. Оны айдап кетеді, қорапты түсіреді, бірақ дұрыс емес, ол ұзын баспалдақтан сырғанап төмен құлайды. Вампирлер шегінеді, Филиппті екі жаяу жүргінші босатады. Ол костюм дизайнері Пюгенкке барады, оның аты мен қорап нөмірі (13) қорапта жазылған, Морено мен оның тобы өздерінің жоспары үшін полиция формасын сатып алған екен. Филипп Пюгенктен костюм қорабы Майло даңғылындағы Мортесальг баронына баруы керек екенін біледі және "Мортесальг" Ұлы Вампирдің тағы бір псевдонимі болуы мүмкін деп түсінеді. Кейін Морено Филиппті кафеде қарсы алады, бірақ Филип жақын жердегі полицейлерді шақырғанда, олар Мореноның бандасының мүшелері болып шығады және ол қайтадан тұтқынға алынады. Темдеуде Мазамет Мореноның тығынына кіреді. Филиппті сол жерге банда асып тастауға алып кетеді, егер ол оларға Вампирлерден кек алудың жолын көрсетпесе. Ол оларға Мортесальг баронының Ұлы Вампир екенін айтады, олар оны байлап, босатады. Мазамет пайда болып, оны құтқарады. Сол кешкі барон де Мортесальг кейпіндегі Ұлы Вампир өзінің "қыз туысы" үшін кеш ұйымдастырады, ол Ирма Веп кейпінде. Кешке париждік аристократияның көптеген өкілдері жиналады. "Мортесальг" түн ортасында күтпеген нәрсе болатынын мәлімдейді, бірақ "күтпеген нәрсе" – қонақтарға ұйқы газы шабуылы. Вампирлер ес-түссіз қалған қонақтардың барлық құнды заттарын ұрлап кетеді. Вампирлер ұрланған заттарды көліктерінің үстінде алып қашып кетеді, бірақ Филипп ескерткен Морено Вампирлерді тонап, Филипке олардың қазір тең екенін жазып хат жібереді. Мазамет Филиппке келеді, олардың жетістіксіздігіне ашуланып, жұмыстан кетуді қалайды. Филипп Ла Фонтеннің "Мысалы" кітабын ашып, "барлық істе соңына дейін ойлау керек" деген жолға нұсқайды, Мазаметтің құлшынысы қайта оянады.

6-шы бөлім "Гипноз көздері"

Он бес күн бұрын Майлодағы оқиғалар болған. Морено оны вампирлерге апаратын іздерді іздеп жүр, сонда газеттен Фонтенбло нотариусының олар тарапынан өлтірілгенін оқиды; ол өте күшті гипноздық қабілетке ие болғандықтан, жаңа қызметшісі Лораны құлына айналдыру үшін оны бақылайды. Осы уақытта Филипп пен Мазамет қылмысқа қатысты тергеу туралы кинохрониканы көреді, онда олар Ирма Веп пен Ұлы вампирді көреді. Олар бұл мәселені зерттеу үшін Фонтенблоға велосипедпен барады. Жолда олар американдық турист Хорацио Вернердің орманға жылдам кіріп бара жатқанын көреді де, оның соңынан ере жетеді. Ол бір қорапты үлкен тастың астына жасырады, ал олар оны алып кетеді. "Royal Hunt" қонақ үйінде "Керлор графы" деген атпен тұрып жатқан Ұлы вампир, және оның ұлы Гей виконты ретінде киінген Ирма, газеттен Джордж Болдуин, американдық миллионердің 200 мың доллары тоналанғанын оқиды. Қылмыскер Рафаэль Нортонды ұстаған адамға, ол актриса Этель Флоридпен бірге Еуропаға қашқан, тоналанған ақшаның қалған бөлігі сыйлық ретінде беріледі. "Керлор" қонақ үйде тұратын мистер және миссис Вернердің бұл жаңалыққа қатты ренжүгенін байқап, мистер Вернердің Рафаэль Нортон екенін түсінеді. Филипп пен Мазамет қонақ үйге келіп, вампирлердің сол жерде жасырғанын біледі. Басқа бір қонақ үйде олар қорапты ашып, Болдуиннің тоналанған ақшасын табады. Морено Патшалық аңшылыққа жасырын түрде келеді. Ұлы вампир қонақтарға әңгіме айтып жатқанда, Ирма Вернерлердің люксіне кіріп, орманға жасырылған қорапқа апаратын картаны табады. Ол шығып келе жатқанда, Морено оны тұтқынға алып, хлороформмен есінен айырады, содан кейін картаны алып қояды. Оның адамдары Ирманы алып кеткен кезде, ол гипнозға түсірілген қызметшісі Лораны Ирма Вепке ұқсатып киіндіріп, оған картаны вампирлерге беруді бұйырады. Вампирлердің бірі (Мль. Эдит) карта бойынша қазынаны іздеп бара жатқанда, Мореноның тобы оларға шабуыл жасайды, бірақ Филипп оны бұрыннан алып кеткенін біледі. Морено Ұлы вампирден Ирманы босату үшін ақша талап етеді. Таңертең полиция қонақ үйге шабуыл жасап, Вернердің ішінде Нортон екенін анықтайды, соның арқасында Филипп пен Мазамет ақшаны жеңіп алады. Морено Ирмаға ғашық болып, оны Ұлы вампирге қайтармауға шешім қабылдайды. Оның орнына, ол оны гипнозға түсіріп, Фонтенбло нотариусының (осы эпизодта), Метадьенің (4-эпизодта), балерина Марфа Кутиловтың (2-эпизодта) және доктор Нокстің (1-эпизодта) кісі өлтіруіне қатысқанын жаздырады. Ұлы вампир Мореномен кездесуге келеді, бірақ Морено Ирманы гипноздық бұйрықпен өлтіруге мәжбүрлейді. Эпизодтың соңында, енді бай болған Мазамет оншама журналистерге "әділдікке әрқашан лайықты сыйлық беріледі, ал жамандыққа өте сирек жаза беріледі" деп мәлімдейді.

7-бөлім "Шайтандар"

Ирма Веп Мореноның сүйіктісі болды. Бір құпия адам Мореноның үйіне келіп, Ұлы вампирдің денесі ағаштың ішінде екенін білетінін көрсетеді. Морено одан құтылуға тырысады, бірақ ол кісінің қолғаптағы ілгектен шалдыққан. Бұл кісі өзінің шынайы Ұлы вампир, Сатана екенін және біріншісінің оның қолында екенін айтады. "Бақытты шатыр" деп аталатын кабареде Морено мен Ирма Сатананнан сәуліне екіде оның күшінің дәлелін көретіндерін айтқан хат алады. Екіде ол "Бақытты шатыр" атты үлкен оқпен атылып, оны негізінен жояды. Осы арада Филипп Мазаметке баруды шешті, бірақ ол "қыздарды қуып" кетті. Ол Мазамет үйге мас күйінде екі әйел мен досымен келгенде жасырынып қалады, кейіннен ол ашуланып, қарумен қуып шығады. Келесі күні Ирма мен Морено Сатаниннің үйіне барып, онымен жұмыс істеу мүмкіндігін ұсынады. Сатана Болдуиннің қолтаңбасын талап етеді. Мореноның серіктері Лили Фловер Парк отелге барып, "Modern Woman" журналының сұхбаттасушысы болып көрінеді және Болдуинге бос қағаз бетіне қол қоюға мүмкіндік береді. Кейін Ірма Веп кіріп, Болдуинді дауысын жаздырып, "Париждік әйелдер мен көрген ең сүйкімділер. Жарайды!" Лили Флоэр Болдуиннің қолтаңбасын Мореноның үйіне әкеледі, ал Морено Лили Флоэрге 100 000 доллар төлеу туралы бұйрық жазады (Болдуиннің қолтаңбасына). Мореноның тобы Болдуиннің қонақ үйінің қонақ үй телефонын ұстап алады, ал Ирма Веп жалған нотаны пайдаланып, оның орнын алады. Банктің кассирі Болдуинге өте үлкен жобаны тартымды париждік әйелге бергенін растау үшін қоңырау шалады, Ирма Веп қоңырауды қабылдап, ол Болдуиннің дауысын жаздырып алды, кассирге сендіреді. Лили Гүл ақшаны алып жатқанда, Мазамет кіріп келеді, оны "Бақытты шатырдан" таниды және оның артынан барады, оның таксидегі адамға ақша бергенін көріп, Морено. Морено Сатане ақша береді, бірақ оны сыйлық ретінде қайтарады. Филипп пен Мазамет Лили Фловерді үйінде ұстап алады және оған Мореноны шақырып, оған келуін айтады, бірақ ол және Ирма Веп келгенде олар тұзаққа түсіп, полицияға түседі.

8-бөлім "Қоңыршықтың иесі"

Ирма Веп, өмір бойына бас бостандығынан айырылып, Сен-Лазар түрмесіне жіберілді. Түрмеге оны Алжирдегі жазалау колониясына жіберу туралы бұйрық жіберіледі. Кетіп бара жатқан күні ол Мореноның аталған жазаға кесілгенін біледі. Сатанас Ирманың тасымалдану жолынан өтіп, дін қызметкері болып киінген теңіз жағалауындағы қонақ үйге тоқтайды. Ол кемежайда тұтқындарға рухани қолдау хаттарын таратады, бірақ Ирманың хатында "кеме жарылады" деген құпия хабар және өзін қалай қорғау керектігі туралы нұсқаулар жазылған. Сатанас кемені өз қаруымен жояды. Осы уақытта Филипп қызыл код кітабы арқылы "Бақытты шатырға" түскен жарылғыш снарядтың Монмартрдан келгенін анықтайды, ал Мазамет тергеуге барады. Оның ұлы, Эусташ Мазаметті мектептен тәртіпсіздігі үшін үйге қайтарады, сондықтан олар бірге "тергеу" жүргізуге кетеді. Олар үйге қораптарды тиеп жатқан адамдарды көреді және біреуінің шапқышында снаряд бар екенін байқайды. Кейін Сатанас жарылған кемеден ешбір адамның тірі қалмағанын естіп, Ирманың өлімі үшін кек алу үшін Филиппке келеді. Сатанас қолғап ішіндегі улағы бар тігішпен Филиппті парализге түсіріп, оны өлтіру үшін шапқышына бомба жасайды. Мазамет келіп, шапқышты терезеден лақтырып жібереді. Сатанастың үйінде Эусташты қорапқа жасыру үшін пайдаланады, бірақ Сатанас бұл әрекетті тыңшылық тесігі арқылы көреді. Сатанас Эусташқа қауіп төндіреді, бірақ Эусташ Сатанасқа оқ атып, полиция ғимаратқа шабуыл жасап, оны тұтқындайды. Оқиғадан кейін Мазаметтің мұрны Эусташтың атуынан сынғанын анықтайды. Осы арада Ирма кемедегі жарылыстан аман қалғаны және пойыздың астында Парижге қайтып келе жатқаны белгілі болады. Оған станса қызметкерлері мен полиция көмектеседі, олар оның "халықтың көңілінен шыққан мәңгілік махаббат оқиғаларының бірі" екенін айтады. Ол "Ұлыс Айы" түнгі клубына, вампирлердің бас қосып отырған жеріне жетеді, онда ол өнер көрсетеді және вампирлер оны зор қуанышпен қарсы алады. Сатанастың тұтқындалғанын естіген соң, вампирлердің бірі, Улы Жеңілтек, өзін жаңа басшы деп жариялайды. Сатанастың бұйрығымен олар оған уланған хатты жібереді, ол оны жеп, өз-өзіне қол жұмсайды.

9-шы бөлім "Уытқыш"

Ирма Веп қазір Филипп пен Мазаметтен құтылуға бекінген Уыттының адал серігі. Ол Филипптің Джейн Бремонтьеге құда болғанын біледі, ал ертесі күні Ирма мен Лили Флоуэр оның үйінің үстіндегі пәтерді жалдайды. Ирманың қызметшісі, ол да вампир, Филипп пен Джейннің үйлену тойына әйгілі Бешамель үйінің қызмет көрсетуін естіп біледі. Уытты олардың қызмет көрсету туралы келісімін жоққа шығарады, ал той күні оның орнына вампирлер пайда болады. Джейннің анасы консьерждерге вампирлердің шампанының бөтелкасын сыйлық ретінде береді, ал кешкі ас басталғанда, консьерж Леон Шарле оны ішіп, уланып, қайтыс болады. Оның әйелі қонақтарды шампан ішуден үлгеріп тоқтатады, ал вампирлер асығыс қашып кетеді. Бірнеше күннен кейін Мазамет пен Филипптің анасы Джейн мен оның анасын түнде Фонтенбло маңындағы қауіпсіз жаққа апарып, қоныстандырады. Қашқан көлікке ұйықтату газы құюға тырысқан Ирманы Мазамет көреді, бірақ Ирма оны газдайды, ол ұйықтап қалғанда Ирма машинаның қорабына жасырынып алады. Мазаметті көшеге тастап, полиция бөліміне алып кетеді, оны мас деп есептейді. Ол оянғанда Филиппке қоңырау шалып ескертеді, бірақ Ирма қораптан шығып, Филипп ұстамай тұрып машинамен қашып кетеді. Ирма Пирамида мейрамханасының жанында машинадан секіріп түсіп, онымен кездесу үшін Уыттыға шақырады, бірақ Филипп Мазаметпен де кездесуді ұйымдастырады. Филипп Ирманы Пирамида мейрамханасында көріп, тұтқынға алып, байлайды. Филипп пен Мазамет Ирманы Мазаметтің машинасына тастап, Уыттыға шабуыл жасауға тырысады, бірақ Ирма оны ескерту үшін машинаның дауысын шығарады. Уытты Ирманы құтқарып, Мазаметтің машинасымен қашып кетеді, сондықтан Филипп пен Мазамет оны өз машинасымен қуады. Уытты секіріп түседі; Филипп Уыттыны жаяу қуалайды, оны қозғалып келе жатқан пойыздың үстіне дейін қуып жетеді, бірақ Уытты қашып үлгереді. Мазамет полицияға ашуланып, пойызда Филиппке көмектесуге рұқсат бермеген полиция офицерінің біреуін ұрып жібереді, сол үшін оны тұтқынға алады. Полиция бөлімінде Филипп пен Мазамет осылай драматикалық түрде әрекет етеді, сондықтан полиция Мазаметті ұстамауды шешеді, өйткені ол белгілі қайырымдастық корларының меценаты. Бірақ вампирлер әлі де бостандыққа шығып жүр.

10-шы бөлім "Құрыс той"

Бірнеше ай өткен соң, Филип пен Джейн үйленді. Уланған консьерждің жесірі Аугустин Шарле, Герандтар тарапынан бөлме қызметшісі болып жұмысқа алынады. Күйеуінің таинсты улануынан әлі де мазасы кетпеген Аугустин, 13 Avenue Junot мекенжайындағы экстрасенс, мадам д’Альбаның жарнамалық парақшасын алады және оған кеңес сұрауға шешім қабылдайды. Мадам д’Альба, вампир, Аугустинді гипнозға түсіріп, Филипптің пәтерінің есігін таңғы сағат 2-де ашуды бұйырады. Аугустинге қызығушылық танытқан Мазаметте сол түні оянып, оның есікті ашу үшін баспалдақтан төмен түсіп бара жатқанын көреді. Вампирлер кіріп, оны байлап, Герандтардың бөлмесіне улағыш газ жібереді. Мазаметте оларға оқ атып, олар қашады, ал Аугустин өз әрекеттерін түсіндіреді. Полицияға бара жатқанда, Веномус жатын бөлме терезесі арқылы кіруге тырысады, бірақ Джейн оған оқ атып, тоқтатады. Ол терезден қарағанда, оны арқанмен төмен тартып алып кетеді. Таң атқанда полиция Avenue Junot-қа шабуыл жасайды; алайда Ирма мен Веномус шатыр арқылы қашып құтылады және бомба қалдырылады. Вампирлер қашқанда Аугустин қайтадан қолға түсіріледі. Мазаметте қашқан көлікке оқ атып, майдың ағып кетуіне себеп болады. Филипп вампирлердің қонысына дейін із іздеп жетеді және Аугустин мен Джейнды табады, оларға кетер алдында қару ұстатады. Түнде оралғанда, ол Ирма Вэп пен Веномустың тойы кезінде қашуды ұйымдастырады. Таң атқанда полиция кең ауқымды шабуылға дайындалады. Полиция кіріп, атыс басталады, қалған вампирлер (Ирмадан басқа) Филипп бұрын дайындаған балкондан құлап, қаза табады. Ирма Джейн мен Аугустинге шабуыл жасауға дайындалады, бірақ Джейн оны атып өлтіреді. Бірнеше күннен кейін Мазаметте Аугустинге үйлену ұсынысын жасайды, ол оны қабылдайды. Фильм екі жұптың (Филипп пен Джейн, Мазаметте мен Аугустин) қатар тұрған күйімен аяқталады.

Жазу және әзірлеу

Ол кезде қылмыс жанры кең таралған еді, ал Фейльядтың бұрынғы жұмысы – «Фантомас» сериалы үлкен жетістікке ие болған. «Лес вампиры» сериалының түсірілімі, бәсекелес «Pathé» компаниясы «Нью-Йорк құпиялары» сериалын шығару құқығын алғанын білген соң басталды деген болжам бар, олар бәсекелестікке тойтарыс беруге тырысқан. Қылмыстық топтың идеясы, 1911-1912 жылдары Парижде жоғары сапалы қылмыстар жасаған, өте радикалды анархистік топ – Бонно тобынан шабыттанған болуы мүмкін. Стилі, кейіннен сериал түрінде жарық көрген, танымал арзан әдебиеттерге (pulp magazine) ұқсас. Фабрис Загури фильм туралы эссесінде: «Фейльядтың повестік шешімі көбінесе себеп-салдар қағидаларынан тумайды, керісінше, лабиринт тәрізді, спиральді жолдармен дамиды» деді. Бұл стиль «Паулинаның қауіптері» арқылы танымал болды.

Фильм түсіру және монтаждау

Фильм көбінесе Парижде түсірілді, және ол қиын болды, кейбір актерлер соғыс кезеңіндегі жұмыстарға байланысты кете алмай қалды. "Жұлдызды дауыл" фильміндегі кеме жарылысы сияқты әсерлі көріністер үшін архивтік кадрлар кеңінен қолданылды. Эпизодтар да өте жылдам дайындалды; эпизодты түсіру мен көрсету арасында үш-төрт ай уақыт болатыны болжанады. Фейладе танымал кинематографиялық тәсілдерді жиі қолданбады, фильмнің көп бөлігі көшпес камерамен ұзақ кадрлардан тұрады, кейде сюжеттік мәліметтерді, мысалы фотосуреттерді немесе хаттарды көрсету үшін жақын планға түсірілді. Мұның бәрі фильмге шынайы көрініс беру мақсатымен жасалды.

Салдары

Мусидора фильмнің жарық көргеннен кейін танымалдылығын едәуір арттырып, француз киносының жұлдызына айналды. Ол өзінің мансабын фильмдерді өзі жазуға және режиссерлік етуге бағыттады. Эдуард Мате мен Марсель Левеск өнер көрсетулерінің арқасында ұзақ жылдар бойы кинода жұмыс істеді. Басты үш рөлдегі актерлер, сондай-ақ көптеген басқа актерлерді де Фойельде «Джудекс», «Тих Мин», «Баррабас» және «Паризетте» сияқты өзге сериалдарында ойнау үшін қайта шақырды.

Қазіргі заманғы

Les Vampires, басқа Фейладе қылмыстық сериалдар сияқты, сол кездегі сыншылардың көпшілігі тарапынан жек көрілді. "Хебдо фильм" журналының бір рецензенты былай деді: "Гаумонның жетістігі мен даңқына айналған көптеген ұлы фильмдердің режиссері, талантты суретшінің осы денсаулыққа зиян жанрмен [қылмыстық фильммен] қайта айналысуы, ескірген және барлық талғампаз адамдар айыптайтын нәрсе, мен үшін нағыз мәселе болып қалады".

Қайта бағалау

Фильм алғашқы көрсетілімінен бері Ричард Абель, Ноэль Бурх, Фрэнсис Лакассен, Аннет Микельсон және Ричард Роуд сияқты бірқатар сыншылар оны жаңаша түсіндірді. Мате мен Левесктің рөлдері сәл әлсіз және асыра күшті ойнаған деп айтылса да, Мусидораның актерлік шеберлігі жоғары бағаланды, оның ойыны "күшті жігерлілікпен" ерекшеленеді. 2003 жылы Slant Magazine журналы фильмге төрт жұлдыз беріп, оны "сол заманғы моральдық принциптерге өте сезімтал" және "керемет" деп сипаттады. Time Out фильмге 5 жұлдыз қойды, бірақ "көбінесе болатындай, біртұтас, ұзақ марафон ретінде көрсетілсе, шынымен де қиын болуы мүмкін" деп ескертті. DVD Savant-тан Гленн Эриксон өте жағымды пікір білдіріп, фильмнің сезімталдық пен зорлық-зомбылықты бейнелеу тәсілін атап өтті. DVD Talk-тан Джейми С. Рич та оң пікір берді, "Les Vampires – нағыз құнды жұмыс. Бұл киноэкранда тірілген, алты сағаттан астам уақытқа созылған, түрлі-түсті қылмыскерлер, жақсылықты жақтаушылар мен зұлымдық пен қастықтың оқиғаларынан тұратын жасанды әдебиет" деді. Алайда, фильмнің ұзақтығы мен ескірген стиль фильмнің кемшілігі екенін де айтты. Twitch Film-нен Джош Хуртадо оны "алты жарым сағаттық қызықты киносаяхат" деп атады, ал Turner Classic Movies үшін жазған Шон Аксмейкер оны "элегантты сұлулық пен кино сюрприздерінің керемет шедеврі" деп сипаттады. Yahoo! Movies-тен Рианн Хилл Сориано "Les Vampires кино өнерінің және индустрияның дамуындағы ең маңызды туындылардың бірі ретінде тарихи және кинематографиялық маңызы бар, сондықтан ол киносүйгіштердің жинағына құнды қосымша болып табылады" деді. 2002 жылы фильм Sight and Sound журналының сыншылардың топ-10 тізімінде 30-шы орынды, ал The Village Voice журналының "XX ғасырдың 250 үздік фильмі" тізімінде 78-ші орынды иеленді. 2010 жылы The Guardian оны "барлық уақыттағы ең ұлы қорқынышты фильмдердің" 25-і деп атады. Ол AFI Desk Reference, National Society of Film Critics' 100 Essential Films, 1000 Essential Films, The Village Voice Film Guide кітаптарына енгізілген. "Ирма Вэптің құпиясы" пьесасы да осы фильмнен, сондай-ақ бразилиялық бейімделуінен, "Ирма Вэп – ол қайта келді!" фильмінен шабыттанды. Les Vampires 1974 жылғы француз фильмі "Селин мен Жули қайықпен жүзеді" фильмінде, атау персонаждар Ирма Вэптің қара костюміне ұқсас киімдермен көрсетілген, сондай-ақ 2009 жылғы "Жақсылықпен толы шайқас" соғыс фильмінде кеңседе жарнама плакаттарын көруге болады. Ким Ньюманның "Мориарти: Д'Урбервиллдің иті" әңгімелер жинағында профессор Мориарти бірнеше рет Les Vampires-пен байланыста болған ретінде бейнеленген. Ол оларға Наполеон Бонапартқа тиесілі деген бас сүйекті сыйлайды, оны сусын құюға пайдалануға болады.

Үй медиасы

2000 жылдың 16 мамырында фильм АҚШ-та Image Entertainment компаниясы тарапынан екі дискіден тұратын DVD форматында, Роберт Израильдің музыкасымен шығарылды. Бұл нұсқаға қосымша мүмкіндіктер – «Балалар үшін» (Les Vampires актерлерінің қатысуымен соғыс кезеңіндегі қайырымдылық шарасы) және «Боут де Зан және жалқау» (Рене Пойеннің қатысуымен комедиялық фильм) қысқаметражды фильмдері, сондай-ақ Фабрис Загуридің «Көрермен – менің қожайыным» атты фильм туралы эссесі кірді. Gaumont 2006 жылдың 22 наурызында француз тілінде арнайы жаңартылған басылымын шығарды. Төрт дискіден тұратын бұл басылымға «Луи Фейляде жұмыста» деген деректі фильм, сериалды жаңарту туралы бейнеролик және 32 беттік буклет кіреді. 2008 жылдың 24 наурызында Artificial Eye компаниясы үш дискіден тұратын Ұлыбританиялық нұсқасын шығарды, оған бес қысқа фильм және Эрик ле Геннің жаңа музыкалық қосымшасы енді. 2012 жылдың 14 тамызында Kino International компаниясы екі дискіден тұратын Blu-ray Disc нұсқасын шығарды, ол Cinémathèque Française 35 мм фильмінің жаңартылған нұсқасынан жасалған, Mont Alto Motion Picture Orchestra музыкасымен және Fantômas трейлерімен бірге келді.