Кіріспе
Бірлік сату бағасы мен оның айнымалы шығындарының айырмасы – салым маржасы (CM) немесе бірлікке шаққандағы долларлық салым. "Салым" – бұл айнымалы шығындарға жұмсалмайтын және тұрақты шығындарды өтеуге жәрдем ететін сатудан түсетін кірістің бөлігі. Бұл ұғым – түйіскен нүктені талдаудың маңызды құрылымдық элементтерінің бірі. Көлем-шығын-пайда талдауында, басқару есептілігінің бір түрі ретінде, салым маржасы – бірлік сатылымынан алынатын шекті пайда – түрлі есептеулерді жүргізуде пайдалы шама болып табылады және операциялық тиімділікті өлшеуге қолданылуы мүмкін. Көбінесе, еңбекке көп шығын жұмсалатын қызмет көрсету саласында салым маржасы төмендеу, ал капиталға көп шығын жұмсалатын өнеркәсіптік секторда жоғары болады.
Contribution margin (CM), or dollar contribution per unit, is the selling price per unit minus the variable cost per unit. "Contribution" represents the portion of sales revenue that is not consumed by variable costs and so contributes to the coverage of fixed costs. This concept is one of the key building blocks of break even analysis. In cost volume profit analysis, a form of management accounting, contribution margin—the marginal profit per unit sale—is a useful quantity in carrying out various calculations, and can be used as a measure of operating leverage. Typically, low contribution margins are prevalent in the labor intensive service sector while high contribution margins are prevalent in the capital intensive industrial sector.
Мақсаты
Шығындар көлемін пайдаға талдау, ол таза табысты есептеуді жеңілдетеді және әсіресе, өзіндік нүкте талдауын. Салым шегін ескере отырып, менеджер өзіндік нүктені және мақсатты кіріс көлемін оңай есептей алады, сондай-ақ өнім желісін қосу немесе алып тастау, өнім немесе қызмет бағасын қалай белгілеу және сату комиссияларын немесе сыйлықтарын қалай құрылымдау туралы дұрыс шешімдер қабылдайды. Салым маржасын талдау – бұл операциялық тиімділіктің өлшемі; ол сатудың өсуі пайданың өсуіне қалай ауысатынын көрсетеді. Салым шегі салым кіріс есебі арқылы есептеледі, ол басқару есебінің кіріс есебінің өңделген түрі болып табылады, онда бизнес шығындарының тұрақты және өзгермелі бөліктері біріктірілген. Салым, жалпы маржадан өзгешелігі, салымды есептеуде шығындардың экономикалық сипатына сәйкес өзгермелі шығындар (салым есебінде ескеріледі) тұрақты шығындардан (салым есебінде ескерілмейді) бөліп қарастырылады, ал жалпы маржа есеп стандарттары бойынша анықталады. Салым шегін есептеу менеджерлерге бизнестің белгілі бір аспектілерін сақтау немесе тоқтату туралы шешім қабылдауға көмектесетін тиімді құрал болып табылады. Мысалы, оң салым шегі бар өндіріс желісі жалпы пайданың теріс болуына әкелсе де, салым шегі тұрақты шығындардың бір бөлігін өтесе, оны сақтау керек. Дегенмен, салым маржасы теріс болса, оны тоқтату қажет, өйткені компания әрбір өндірілген бірлік үшін зиян көреді. Салым шегін талдау салық органы салық тексеруін жүргізе келе де қолданылады, бұл ретте сол саланың басқа компанияларымен салыстырғанда жоғары салым шегін көрсеткен адамдарды анықтауға мүмкіндік береді. Салым шегі компанияның монополиялық билігін бағалау үшін бәсекелестік құқықтағы факторлардың бірі болып табылады, мысалы, Лернер индексі тестісін қолдану.