Кіріспе

Италиялық сәулетші, қазіргі Тичинода туған (1543–1607)
Италиялық футболшы

Доменико Фонтана (1543 жылдың 28 маусымы – 1607 жыл) – кейінгі Ренессанс кезеңінің итальяндық сәулетшісі, қазіргі Тичинода туған. Ол негізінен Италияда, Рим мен Неаполь қалаларында жұмыс істеді.

Өмірбаян

Ол Мелидеде, Лугано көлінің жағасындағы ауылда дүниеге келді, сол кезде Ескі Швейцария Конфедерациясының бірнеше швейцариялық кантондарының ортақ иелігінде болған, ал қазір Швейцарияның Тичино аймағының бір бөлігі. Ол өзінің мансабын гипстеуші, содан кейін диірменші және бас шебер ретінде бастады, өлшеу және техникалық дағдылары ерекше болды. Фонтананың алғашқы сәулеттік жобасы 1577 және 1578 жылдар аралығында кардинал Монтальто үшін Пьяцца Паскинодағы вилла болды. Кейін Монтальто оған 1584 жылы Санта-Мария-Маджоре базиликасындағы Каппелла-дель-Пресепио (Шығу) капелласын салуды тапсырды – грек кресінің үстіне орнатылған күшті күмбезді ғимарат. Бұл керемет тепе-теңдікке ие құрылыс, әртүрлі бөлшектер мен бай әшекейлерге қарамастан, олар негізгі сәулеттік жоспарға кедергі келтірмейді. Оның үстіне Монтепульчанодағы Сан-Марионың ерте стиліндегі күмбез орнатылған. Сол демеуші үшін ол Санта-Мария-Маджоре маңында Монтальто сарайын салды, оның массаларын шеберлікпен бөлуі және рельефтер мен гирляндалардан тұратын әсемдік схемасы бар, суретшінің жоспарды қолда бар жерге бейімдеу шеберлігімен таң қалдырады. Кардинал Сикст V таққа отырғаннан кейін, ол Фонтананы Санкт-Петр шіркеуінің сәулетшісі етіп тағайындады, оған басқа да құрметтермен қатар, Алтын шпорының рыцары атағын берді. Фонтана Санкт-Петр шіркеуінің күмбезіне фонарь қосты және ішкі кеңістікті анықталған нефпен ұзартуды ұсынды (1586 жылы басталған), онда берік құрылымдық принциптерді күшті қолдану және үйлестіру қабілеті күмәнсіз, бірақ сонымен қатар қиялдың толық жоқтығы және стильдің көңілсіз біртектілігі байқалады. Оның архитектуралық мәселенің бір ғана шешіміне қанағат етуіне тән еді, бұл оның кейінірек Латеран сарайының мотивін Апостолдық сарайда және Квиринал сарайының қосымшаларында қайта қолданғанынан көрінеді. Фонтана Ватикан аулаларын бөліп тұратын көлденең қанаттарды да жобалады.

Мысырлық обелисктер

1586 жылы ол Санкт-Петр алаңында 327 тонна салмақты Ватикан обелискісін орнатты. Бұл инженерлік еңбекке 900 адам, 75 жылқы, көптеген шүмектер мен метрлермен арқан қажет болды. Ол осы туралы "Della transportatione dell'obelisco Vaticano e delle fabbriche di Sisto V" (Рим, 1590) еңбегінде толыққанды сипаттаған. Астроном Игнацио Данти осы жұмыста Фонтанаға көмектескені мәлім. Фонтана статика білімін де пайдаланды, бұл сол кездегі әлемді таң қалдырды, және Piazza del Popolo, Piazza di S. Maria Maggiore және Piazza di S. Giovanni in Laterano алаңдарындағы тағы үш ежелгі обелискіні орнатуға қолданды.

Басқа жұмыстар

Ол өзінің қамқоршысы қайтыс болғаннан кейін, біраз уақыт бойы оның орнын басушы Рим папасы VIII Климентке қызмет етті. Бірақ көп ұзамай, оның өнеріне наразылық, қызғаныш және мемлекеттік қаражатты жымқырған деген айыптар оның қызметтен босатылуына әкеп соқты, содан кейін ол Неапольге қуылды. Онда ол вице-король Хуан де Зуниганың, 1-ші Пенаранда герцогінің сәулетшісі қызметіне тағайындалды. Осы кезеңде, оның жұмысындағы арна салушылар тобы ежелгі Помпея қаласының орналасқан жерін бірінші болып анықтағаны ерекше. Ол арналарды жобалаумен қатар, Неапольдің патша сарайын да тұрғызды. 1607 жылы қайтыс болды және Сант-Анна-деи-Ломбарди шіркеуіне жерленді. Домениконың бауыры Джованни Фонтана да сәулетші болған, ал оның ұлы Джулио Чезаре Неапольдегі Корольдік сәулетші лауазымын иеленді.

Шығармалары

Доменико Фонтана. Ватикан обелискісін тасымалдау туралы және V Сиксттің құрылыстары. Рим 1590. Нью-Йорк қалалық кітапханасының онлайн нұсқасы. Сирек кітаптар бөлмесінен алынған онлайн басылым.