Кіріспе

Жер-жерге қанатты зымыран

Тарих

Матадордың алғашқы ұшуы, XSSM A 1 моделі, 1949 жылғы 20 қаңтарда Уайт Сэндс зымыран полигонында өтті. Бірінші екі өндірістік B 61 Matador зымыраны 6555-ші басқарылатын зымыран эскадрильясының бақылауымен 1953 жылдың қыркүйегінде Флорида штатындағы Эглин әуе базасына климаттық сынақтар үшін жеткізілді, бірақ құралдар және сынақ алдындағы тексерулер қараша айына дейін суық ауа райындағы сынақтарды кешіктірді. 1953 жылдың соңында бірінші эскадрилья жұмыс істей бастады, бірақ 1954 жылға дейін, 1-ші пилотсыз бомбалаушы эскадрильясы ретінде, Германияның Битбург әуе базасында, W5 ядролық оқ-дәрісімен қаруланған B 61A зымыранымен орналастырылған жоқ. Зымыранға конвенциялық оқ-дәрілерді орнатуға болады, бірақ олардың іске қосылған-қоспағаны белгісіз. 1950 жылдардың соңында кем дегенде барлық Matador зымырандары ядролық оқ-дәрілерді тасыды. Соңғы Matador зымырандары 1962 жылы активті қызметтен алынды, барлығы 1200 зымыран өндірілді. Олар сол кезде Батыс Германиядағы Битбург әуе базасында, Тайваньдағы Тайнань қаласында және Оңтүстік Кореяның әртүрлі аймақтарында эскадрильялармен орналастырылды. Арнайы техникалық қызмет көрсету оқу орталықтары Денвердегі Гленн Л. Мартин зауытында және Лоури әуе базасында болды, ал ұшыру оқулары Флоридадағы Орландо әуе күштері базасында (кейін АҚШ Әскери-теңіз күштеріне берілді және Орландо әскери-теңіз оқу орталығы болып қайта аталды) және Флоридадағы Кейп-Канаверал әуе күштері станциясында жүргізілді. Тайнань эскадрильясы таратылған кезде, фюзеляж бөлімдерінің қаңқасындағы бекіту нүктелерін балтамен кесіп, ұшу мүмкіндігінен айырылды, содан кейін оқ-дәрілер алынып тасталғаннан кейін жергілікті жерде металл тескісі ретінде сатылды. Көбінесе 2,5 және 5 тонналық жүк көліктерінен тұратын көмекші көліктердің көп бөлігі жергілікті нарықта сатылды. Дегенмен, басқа да нысандар өз зымырандары мен жабдықтарын осылай таратқан болуы мүмкін.

Нұсқаулық

Жүйе бастапқыда SHANICLE (Short Range Navigation Vehicle) басқару жүйесін пайдалануға арналған. Бұл LORAN гиперболалық навигациялық жүйесін микротолқынды жиіліктерге бейімдеу арқылы кішірейтіп, дәлдігін арттыру болды. Ракетаға төрт станция қажет болды: екеуі нысана үстінен өтетін сызықты анықтайтын сигналды жасау үшін, ал екінші жұп қашықтықты анықтады. Ракетаның транспондерлері осы сигналдарды қайта таратып, оларды "басты" станция ретінде қабылдағыштарға жеткізді. Кез келген екі сигналдың айырмасы ракетаның қажетті өлшемнен қаншалықты алыс екенін көрсетті – нөлдік кешігу болса, ракета бағыттан дәл өтеді. Айырмашылық есептеліп, қажетті жаңартулар жүйелі түрде ракетаның автопилотына жіберілді. 1950 жылдың желтоқсан айында жаңа MARC жүйесі енгізілді. Бұл Корей соғысы кезінде жерден бағытталған бомбалауды қамтамасыз ету үшін қолданылған AN/MSQ 1 жүйесінің бейімделуі болды. Бүкіл аймаққа сигналды кері жіберудің орнына, MARC ракетаны тікелей қадағалау үшін соғыс кезеңіндегі SCR 584 радиолокациялық станцияларын пайдаланды, олар сигналды станцияға кері шағылыстыру үшін AN/APS 11 транспондерімен жабдықталды. Бұл сигналдар ұшаққа дейінгі арақашықтықты тікелей өлшеді, ал SHANICLE өлшеулері салыстырмалы мәндер болды. Содан кейін аналогты компьютер ракетаның қазіргі орны мен қалаған ұшу жолы арасындағы айырмашылықты есептеп, радар сигналдарында кодталған автопилотқа сигнал жіберді. Кейп-Канавералдағы басқару сынақтары MARC жүйесінің артықшылығын көрсетті және алғашқы екі өндірістік бірлік 1951 жылдың қыркүйегінде орнатылды. Бір "Матадор" зымыранын жылжыту үшін көптеген көлік құралдары мен оған байланысты жабдықтар қажет болды. Олардың ішінде: қанаттары алынып, фюзеляжға бекітілген зымыранды тасымалдайтын қысқа дөңгелек аралығы бар жартылай трейлерлік жүк көлігі, 12 метрден аса ұзын, 100 тоннадан аса салмағы бар жартылай трейлерлік жүк көлігі, нысананы таңдау фургоны, оқ-дәрі фургоны, 60 кВт дизель генераторы, буксир, гидравликалық блок, жылжымалы бекініс және жүк көлігіне орнатылған гидравликалық кран. Лаунчерлерді, тасымалдау көлігін және генераторды сүйреп әкелу үшін бірнеше 2,5 және 5 тонналық жүк көліктері (тракторлы тип) болды. Кейбір эскадрильяларда әр ұшыру тобының қару-жарақ, оқ-дәрі және жабдықтар сақталатын үлкен трейлері болды. Ракета ұшыру орнында ракетаны ұшыруға дайын күйде ұстайтын белсенді немесе "қызыл" платформа болды. Бұл платформаны ұшыру бригадасы басқаратын. Кітапта айтылғандай, бұл 15 минутқа созылды, бірақ кейбір экипаждар оны 6 минуттан сәл артық уақытта орындай алатын. Әдетте, мұнда резервтік платформа болды, онда зымыран болды, оны іске қосу үшін көбірек күш-жігер қажет болды. Бұл платформаны күтуші экипаж басқаратын, егер олар сол жерде болса, әдетте 20-30 минут ішінде ұшыруға дайын болуы мүмкін. Егер үшінші платформа болса, онда онда зымыран мүлдем болмауы мүмкін. Егер демалыстағы экипаждардың бірі ұшыру орнына уақытында жетіп, зымыранды ондағы лаунчерге апарып, ұшыруға дайындық жасаса. Барлық ұшыру орындары ықтимал жаудан бірнеше минут ұшып кету уақытына жақын болғандықтан, үшінші зымыран ұшырылуы екіталай болды, бірақ барлық экипаждар зымыранды алып кету үшін қажетті уақытты қысқартуға тырысып, кезекші және дайындық экипаждары ретінде бірнеше жаттығулар өткізді. Көп жағдайда бұл жаттығулар MSQ 1 басқару жүйесі орнатылған T 33 ұшағының ұшуымен бірге өтті. (Еуропадағы ұшырудың симуляциялық жаттығуларында әдетте 36 және 50-ші TFW-дан F 100 Super Sabres пайдаланылды). Бұл ұшақ ұшыру алаңын өте төмен биіктікте ұшып, одан кейін басқару экипаждарының бақылауымен зымыранның ұшу профилін симуляциялайды. Бұл командаларға ұшу кезінде ракетаны басқаруды үйретуді, сондай-ақ эскадрилья офицерлеріне ұшу уақытын беруді қамтамасыз етті. "Матадордың" ұшу профилі өте қарапайым және болжамды болды, бұл оның жойылуына ықпал еткені сөзсіз. Ұшыру офицері екі ұшыру түймесін басқанда, JATO бөтелкесі іске қосылып, зымыран екі жарым секунд ішінде белгілі бір жылдамдыққа дейін үдеді. Осы сәтте JATO бөтелкесі түсіп, зымыран алдын ала белгіленген бағыт пен көтерілу жылдамдығымен, басқару экипаждары мен олардың жабдықтары оны қабылдағанға дейін жалғасты. Ракетаның биіктігі мен жылдамдығы бақыланбайды, ол мүмкіндігінше жылдам ұшып, отынның толықтай сарқылып кетуіне байланысты жоғарылап, ең жоғары биіктікке жетеді. Нысанадан 10 шақырым қашықтықтағы нүктеде, басқару экипаждары "жөнелту" сигналын жіберді, бұл зымыранның "түпкі сүңгуі" деп аталатын жерге түсуіне себеп болды. Бұл сүңгуге тік бұрыш тән, зымыран радиоальтометрмен анықталған белгілі бір биіктікке жеткенше жалғасты, сол сәтте қару жарылды. Егер радиоальтометр істен шықса, қосалқы барометрлік детонатор пайдаланылды; егер ол да істен шықса, соққы детонаторы болды. Барлық зымырандар мен бомбалаушылар сияқты, дәлдік қазіргі стандарттар бойынша жақсы емес еді. Шамамен бір шақырым ішіндегі кез келген нәрсе соққы деп есептелді. Зымыран "тактикалық" қару ретінде жіктеліп, техникалық тұрғыдан жеке нысаналарды соғуға қабілетсіз болғандықтан, оның нысанасы әдетте әуежай сияқты әскери нысаны бар қалалар болды. Нақты нысаналар құпия сақталды және басқару офицерінен басқа ешкімге белгілі емес еді.