Кіріспе

Ардеша (аʁdɛʃ; ) – Францияның оңтүстік-орталық бөлігінде орналасқан, Рона өзенінің оң жағалауына құятын ұзын өзен. Оның бастауы Массив Центральда, Асте ауылына жақын жерде. Өзен Пон-Сен-Эспирт маңында, Оранж қаласының солтүстік-батысында Ронаға құяды. Өзен Францияның Ардеша департаментіне атын берген. Ардеша аңғары өте әдемі, әсіресе Ардеша шатқалы деп белгілі бөлігі. Мұндағы өзеннің жағалаулары биік әктас жартастардан тұрады. Шатқалдан қайықпен және кемпингпен саяхаттау техникалық тұрғыдан қиын емес және жазда өте танымал. Ең танымал ерекшелігі – өзен арқылы созылған табиғи тас арка, ол Пон-д’Арк (көпір аркасы) деп аталады.

География

Өзеннің бастауы Вивараиде, Кол-де-ла-Шаваде жанындағы Мазан орманында, теңіз деңгейінен жоғары орналасқан. Аубенас және Руомс қалаларынан өткен соң, ол Шассезак және Бом өзендерін қосып алып, Валлон-Понт-д'Арк астындағы танымал шатқалына құлайды. Ронаға Пон-Сен-Эспирде құяды.

Гидрология

Өзеннің орташа су шығыны бар, бірақ көктем мен күзде "Ардеш соққылары" деп аталатын ауыр су тасқыны және жазда судың өте төмендеу кезеңдері болады. 1827, 1890 және 1924 жылдары су тасқыны кезінде су деңгейі жетіп, шатқалда рекордтық деңгейге көтерілді. Ардеш өзенінің ұзындығы шамалы болса да, өзеннің ағысы салыстырмалы түрде жоғары – Гардоннан, Сезеден (22 м³/с), Эродан (44 м³/с) немесе Агудан (55 м³/с) – Орталық Массивтің оңтүстігіндегі ірі өзендерден, бірақ олардан ұзын.

Сен-Мартен-д'Ардешедегі ағындық деңгейі

Ардешаның жылдық орташа ағысы 26 жыл бойы Сен-Мартен-д'Ардешада бақыланып, есептелді. Ол — жер бетінің алабы үшін құрады, яғни оның су жиналатын алабының басым көпшілігі. Өзеннің су айдыны маусымдық ауытқуларға ұшырайды: Севен аймағындағы қалыпты ағыс, күз және қыс айларындағы су деңгейі қалыпты деңгейден екі есе жоғары, орташа айлық ағын қазан айында бірінші жоғарылауға жетеді, ал желтоқсанға дейін төмендеп, қаңтардан наурызға дейін жаңа жоғарылау байқалады (қаңтарда ең жоғарғы деңгейге жетеді). Ағынның жылдам төмендеуі шілде-тамыз айларындағы құрғақ кезеңге дейін соқтырады, нәтижесінде орташа айлық мөлшерлеме шілдедегі деңгейге дейін төмендейді. (Төмендегі гистограмманы қараңыз.) VCN3 (ең төменгі ағын) құрғақ жылдары дейін төмендеуі мүмкін. Су тасқыны өте маңызды болуы мүмкін (әдетте Севендегі дауылдардан кейін). Qix 2 және Qix 5 сәйкесінше жоғары, ал QIX 10 құрайды, ал QIX 20 және QIX 50 сәйкесінше дейін көтеріледі. Сент-Мартен-д'Ардешеде тіркелген ең жоғары бір мезгілдегі ағын (Дунайдың орташа ағынының үштен екісі) құрады, ал ең жоғары тәуліктік көрсеткіш болды. Өзеннің су жиналатын алабына ағып келетін судың коэффициенті жылына өте жоғары — құрайды. Судың нақты ағыны (Qs) су жиналатын алабының әр шаршы километріне секундына 28,3 литрге жетеді.

Ардеша су айдынының су ағыны

Су жолының орналасуыАғын м/сSidemax (м)Макс. дереуМакс. тәуліктікАғын қисығы (мм)Ауданы (км²)МодульVCN3 (төмен су деңгейі)QIX 2QIX 5QIX 10 QIX 20 QIX 50 ArdècheMeyras3.520.090150230280330 4.09360157102ArdèchePont de Labeaume16.300.5504005907108309807.001660531280ArdècheVogüé26.001.10073011001400160019007.8122008901294636 Ligne Labeaume2.07 0.0021703003904 4.14622162586112BeaumeSaint Alban Auriolles 7.56 0.2302704305406 5.73683348994241ChassezacChambonas15.500.820550900110013001600 1800878965507 бастап BorneSaint Laurent les Bains 2.690.075110180230270330 694174135763 бастап AltierAltier3.44 0.1301202102703304003.129601901056103ArdècheSaint Martin d'Ardèche64.302.700180026003100360043008.1245002510908

Дауыстық сервер

Ардеш префектурасы 2005 жылдың маусым айынан бері дауыс серверін қызметке қосты, оның мақсаты – азаматтық қорғаныс дағдарысын немесе дайындыққа келтіруді қажет ететін кез келген маңызды оқиғаны қадағалауға мүмкіндік беретін ақпараттық хабарламаларды жүйелі түрде тарату. Кез келген су тасқынының қалыптасуы туралы толық мәлімет беріледі.

Өзгешелігі

Ардеша өзені Луара өзенінен "La Palisse" су бөгеті және Иссарлес көлі арқылы су алады. Іс жүзінде, су Монпезат-су-Баузондағы EDF гидроэлектр стансасын қуаттандыру үшін жиналады, содан кейін Аубенас қаласына жақын жерде Ардешаның саласы – Фонтаулье өзеніне құйылады.

Гидронимия

Гард аймағында бірнеше көне жазулар табылды, олар байланысты өзендердегі навттер (қайықшылар) колледжі туралы мәлімет береді. Бұл екі өзен Ардеша және Оувезе болуы мүмкін. Бұл екі өзеннің анық идентификациясы әлі күтілуде. Дегенмен, егер бұл Ардеша өзеніне қатысты болса, Hentica (950 жылдан бастап) және Ardesca (Charta Vetus-та) деген жазулар куәландырылған.

Туристік жерлер

Ардеше шатқалы Ардеше шатқалы (Ардеше шатқалы) Валон-Пон-д'Арк және Сен-Мартин-д'Ардеше ауылдарының арасында орналасқан. Шатқалының солтүстік жиегі (Корниша) бойындағы жолдан шатқалға және өзенге көрініс ашылады. Пон-д'Арк (доға тәрізді көпір) Валон-Пон-д'Арк қаласының жанындағы өзен арқылы созылған табиғи тас көпір Ардеше шатқалына кіретін табиғи жол құрайды. Шове үңгірі Бұл әктас үңгірі оны тапқан адамның құрметіне аталған. Онда тас дәуірінің ерте кезеңіне жататын, әртүрлі және көркем суреттер сақталған. Үңгір қазірге дейін жұртшылыққа ашылмағандықтан, үңгірдегі суреттердің фотосуреттері Валон-Пон-д'Арк көрмесінде көрсетіледі.