Кіріспе
Әкімшілік-территориялық бірліктің атауы – ұлттық үкімет бағынысында белгілі бір дәрежеде автономияға ие субұлттық әкімшілік бөліністер. Автономдық әкімшілік бөлініс (сондай-ақ автономдық аймақ, аймақ, ұйым, бірлік, облыс немесе аумақ деп те аталады) – егемен мемлекеттің ішкі аумағы немесе субұлттық әкімшілік бөлінісі, ол ұлттық үкімет бағынысында өзін-өзі басқаруға ие. Автономдық аймақтар федерацияның құрамдас бөліктерінен (мысалы, штат немесе провинция) өзгеше, өйткені олар нақты жағдайларына қарай ерекше өкілеттіктерге ие. Әдетте, бұл аймақ географиялық тұрғыдан мемлекеттің қалған бөлігінен ерекшеленеді немесе өз билігін жүзеге асыратын ұлттық азшылықтар тұрады. Мұндай бөліністерге өзін-өзі басқару билігі мен функцияларын беру – ұлттық үкіметтің демократиялық қатысуды немесе әкімшілік тиімділікті арттыруға, сондай-ақ ішкі қақтығыстарды азайтуға бағытталған әрекеті. Автономдық аймақтары бар мемлекеттер федерация, конфедерация немесе федеративтік мемлекет болуы мүмкін. Автономдық аймақтар аумақтық автономияларға, аймақтық деңгейдегі аумақтық автономияларға және жергілікті автономияларға бөлінеді.
subnational administrative divisions which enjoy some degree of autonomy under the national governmentAn autonomous administrative division (also referred to as an autonomous area, zone, entity, unit, region, subdivision, province, or territory) is a subnational administrative division or internal territory of a sovereign state that has a degree of autonomy—self governance—under the national government. Autonomous areas are distinct from the constituent units of a federation (e. g. a state, or province) in that they possess unique powers for their given circumstances. Typically, it is either geographically distinct from the rest of the state or populated by a national minority, which may exercise home rule. Decentralization of self governing powers and functions to such divisions is a way for a national government to try to increase democratic participation or administrative efficiency or to defuse internal conflicts. States that include autonomous areas may be federacies, federations, or confederations. Autonomous areas can be divided into territorial autonomies, subregional territorial autonomies, and local autonomies.
Негізгі автономиялық аймақтардың тізімі
БөлімШекараШекаралар Азад КашмирБасқарушы: Талап етуші: Азад Кашмир – Пәкістан тарапынан ресми түрде қосылмаған, өздігінен басқарылатын аймақ. Ол Кашмир махараджасына қарсы көтерілістен кейін және одан кейінгі Бірінші Кашмир соғысынан соң құрылған. Бұл аймақ тарихи Кашмир аймағында орналасқан, ол Үндістан, Пәкістан және Қытай арасында даулы. Біріккен Корольдіктің құрамына кіретін төрт елдің үшеуі – Шотландия, Уэльс және Солтүстік Ирландия – сайланған, өкілеттік беру арқылы құрылған заң шығарушы органдарына ие, олар өздеріне берілген мәселелер бойынша заң шығаруға қабілетті. Біріккен Корольдіктің Парламенті, егемендікті сақтай отырып (Біріккен Корольдік – унитарлық мемлекет), кез келген уақытта өкілеттік беру арқылы құрылған заң шығарушы органдарды таратуға және өкілеттік берілмеген мәселелер бойынша заң шығаруға құқылы, сондай-ақ конституциялық конвенция бойынша, өкілеттік беру арқылы құрылған заң шығарушы органның келісімінсіз, өкілеттік берілген салаларда да заң шығаруға қабілетті. Бұрын Шотландия да, Англия да толыққанды тәуелсіз мемлекеттер болған. (жер, ,) Корольдіктің, Фарер аралдары мен Гренландияның әрқайсысы өздеріне берілген мәселелер бойынша заң шығаруға қабілетті, сайланған өкілеттік беру арқылы құрылған заң шығарушы органдарына ие. Корольдік Парламенті "Folketinget" егемендікті сақтайды (Дания Корольдігі – унитарлық мемлекет) және өкілеттік берілмеген мәселелер бойынша заң шығарады, сондай-ақ өкілеттік берілген салаларда заң шығаруға қабілетті (мұндай жағдай әдетте өкілеттік беру арқылы құрылған заң шығарушы органның келісімінсіз болмайды). Тобаго Тобаго Ассамблеясы – Тобаго аралына жауапты өкілеттік беру арқылы құрылған заң шығарушы орган. Косово / Косово және Метохияның автономиялық провинциясы: 2008 жылы Косово өзін тәуелсіз мемлекет деп жариялады. Оның халықаралық мойындалуы тәуелсіз мемлекет ретінде мойындаушылар мен Біріккен Ұлттар Ұйымының басқаруындағы Сербияның автономды провинциясы ретінде қарастырушылар арасында бөлінген. Бангсаморо Сомалиленд – өзін тәуелсіз мемлекет деп жариялаған, бірақ халықаралық деңгейде Сомалидің солтүстік-батысындағы автономды аймақ деп саналады. Атлантико Норте Атлантико Сур Солтүстік және Шығыс Сирияның автономиялық басқаруы Занзибар Нахичеван Аджария Абхазия / Абхазия Автономиялық Республикасы Де-юре: Басқарушы: 1999 жылы Абхазия Республикасы 1992-1993 жылдардағы соғыстан кейін Грузиядан тәуелсіздігін жариялады. Грузия және БҰҰ мүше мемлекеттерінің көпшілігі Абхазияның тәуелсіздігін мойындаған жоқ және әлі де болса талап етілген Автономиялық Республика үшін әкімшілік құрылымын сақтайды; оның тәуелсіздігін Ресей мен БҰҰ мүше мемлекеттерінің үш мемлекеті мойындады. Горно Бадахшан Қырым Республикасы / Қырым Автономиялық Республикасы Де-юре: Басқарушы: 2014 жылы Қырымды Ресейге қосып алуды Украинаны қоса алғанда көптеген елдер мойындамайды. Қарақалпақстан Гагаузия Приднестровье / Днестрдің сол жағалауы: 1990 жылы Приднестровск Молдавия Республикасы (ПМР, көбінесе Приднестровье деп аталады) Кеңес Одағынан тәуелсіздігін жариялады. Молдова Приднестровье тәуелсіздігін ресми түрде мойындамаса да және әлі де болса талап етілген Автономиялық аумақтық бірлік үшін әкімшілік құрылымын сақтайды, оның тәуелсіздігін БҰҰ мүше емес үш мемлекет мойындайды. 2007 жылы Чилидің депутаттар палатасы екеуін де "арнайы аумақтар" деп белгілеп, оларға көбірек автономия беру туралы заң қабылдады. Сонымен қатар Хуан-Фернандес аралдары архипелагы – коммуна, ал Пасха аралы – коммуна және провинция. Барбуда (1976) Курдистан аймағы (2005) (1967) Принсипи автономды аймағы (1995) Автономды аймақ анықтамасына сәйкес келмесе де (ішкі егемендігі жоқ), Шпицберген 1920 жылғы Шпицберген келісім-шарты бойынша Норвегияның егемендігі шектелген, сондықтан ерекше мәртебеге ие деп саналады (ол Норвегиямен толыққанды біріктірілген деп саналады, тәуелділік емес, бұл sui generis жағдай). Хелиголанд, Германия: Ол Германияның Шлезвиг-Гольштейн штатының бөлігі болғанымен, Еуропалық Одақтың кедендік одақ және қосылған құн салығы аймағы сияқты кейбір нормативтерінен шығарылды. Büsingen am Hochrhein Швейцарияның бұл екі анклавы өз елдерінің ажырамас бөлігі болғанына қарамастан, негізінен валюта ретінде Швейцария франкын қолданады және Швейцариямен кедендік одақта болады. Италия чемпионы
Эфиопияның ерекше аймақтары
Эфиопияда "арнайы уордалар" – белгілі бір этникалық азшылықтардың дәстүрлі мекендеу жерлеріне негізделген уордалардың (аудандардың) бір түрі және олар килиль немесе облыстың қалыпты құрылымына бағынбастан, дербес басқарылады. Бұл уордалар басқа елдердегі автономиялық аймақтарға ұқсас көптеген ерекшеліктерге ие.